In Zaandam staat een fabriek die de bouwsector radicaal duurzamer kan maken. SL Materials − voorheen Urban Mine − reduceert er betonpuin tot de grondstoffen zand, grind en cement. Daarvan kan nieuw beton gemaakt worden. Dat levert tot 80 procent CO2-besparing op ten opzichte van gangbaar beton, belooft de scale-up.
Dat komt goed uit, want de bouwsector is één van de vervuilendste industrieën ter wereld. Vooral bij het verhitten van kalksteen tot klinker komt veel CO2 vrij. De Nederlandse bouwsector heeft weliswaar ambitieuze doelen voor verduurzaming, maar vorig jaar werd nog geen 15 procent van het sloopbeton gerecycled tot nieuw beton.
100 miljoen euro voor circulair beton
SL Materials, voortgekomen uit familiebedrijf Rutte Groep, heeft zijn technologie de afgelopen tien jaar ontwikkeld en geperfectioneerd. De ‘SL’ slaat op ‘Smart Liberator’, de naam van de machine waarmee het bedrijf zand, grind en cement uit betonpuin filtert. In Zaandam wordt een paar honderd duizend ton betonpuin per jaar gerecycled.
Maar zo goed als de technologie werkt, zo langzaam gaat het opschalen ervan. SL Materials wil wel uitbreiden, maar de strenge stikstofnormen en het overvolle stroomnet gooien roet in het eten, zegt commercieel directeur Sven Hiskemuller van der Zijden. ‘Wij zijn een schoolvoorbeeld van die problemen in de praktijk. We hebben wel een dak vol zonnepanelen, maar de opwek daarvan is niet genoeg om in onze hele stroomvraag te voorzien.’
Toch gaat de opschaling er nu komen. Over een aantal maanden moet de bouw van een nieuwe fabriek beginnen, op een locatie die al een stikstofvergunning heeft. En er komt een productiefaciliteit in het Verenigd Koninkrijk, waar SL Materials veel potentie ziet.
Credits: SL Materials / Bjorn Staps
Een nieuwe financieringsronde maakt dat mede mogelijk. Het ABN AMRO Sustainable Impact Fund en de Britse verzekeraar Aviva steken samen 100 miljoen euro in SL Materials. Dat wordt uitgekeerd op basis van prestaties. ‘En als we meer geld nodig hebben voor opschaling, is die mogelijkheid er ook’, zegt Hiskemuller.
Sneller opschalen in het Vereniging Koninkrijk
De financiering van het Britse Aviva is geen toeval. SL Materials verwacht in het VK veel sneller te kunnen opschalen dan in Nederland, zegt Hiskemuller. Dat heeft alles te maken met de tegenwerking die hij hier ervaart. ‘In Nederland bepaalt de markt in grote mate de normen en richtlijnen rondom beton. Dat kan innovatie behoorlijk in de weg staan. Natuurlijk is het goed dat er strenge kwaliteitseisen zijn, maar niet dat die bepaald worden door vertegenwoordigers van grote marktpartijen. Dat is alsof je Shell en BP laat bepalen wat een duurzame brandstof is.’
Keurmerk Komo, waar Hiskemuller op doelt, ontkent dat het verduurzaming bewust zou tegenhouden om de gevestigde belangen te dienen. ‘De techniek van SL Materials is mooi en ze zijn er bijna, maar er is nog iets meer onderbouwing nodig dat het ook echt tegen dwarskrachten bestand is’, zei Edwin Vermeulen van Komo onlangs. SL Materials wijst als bewijs voor zijn prestaties naar onderzoek van Rijkswaterstaat en TU Delft.
Strengere duurzaamheidseisen voor gebouwen
Naast het Verenigd Koninkrijk wil SL Materials op de lange termijn ook andere markten aanboren. Dicht bij huis, zoals België, maar ook verder weg, middels licenties. Hiskemuller droomt van een stuk of tien productielocaties in binnen- en buitenland. Een omzetdoel zegt hij niet te hebben: ‘We willen vooral schalen, schalen, schalen.’
Nieuwe duurzaamheidseisen voor de bouwsector geven hem goede hoop. In Nederland zijn de milieuprestatie-eisen voor gebouwen recent aangescherpt en uitgebreid. ‘Dat is echt een katalysator’, zegt Hiskemuller. Hij ziet vooral de vraag naar zijn beton voor grote bouw- en infraprojecten toenemen. Grote bouwbedrijven worden niet alleen over de streep getrokken door de CO2-besparing, maar ook door de prijs van het materiaal. ‘Het is pas echt gaan lopen toen we ons beton voor een concurrerende prijs gingen aanbieden. Eerder hoopte ik nog dat duurzame voorlopers wel 10 procent meer wilden betalen, maar dat is echt een utopie.’
Door de prijsverlaging verdient SL Materials minder aan zijn producten. Het is soms ‘strijden’ om het verdienmodel rond te krijgen, zegt Hiskemuller. Hij hoopt dat een groter volume dat deels compenseert.
Nog minder CO2-uitstoot als normen veranderen
Hoewel de focus de komende jaren vooral ligt op professionalisering en opschaling, heeft ook de technologie nog meer potentie. Het beton van SL Materials zou nóg duurzamer kunnen als er meer gerecycled materiaal in wordt verwerkt, zegt Hiskemuller. ‘Het probleem is dat het dan niet meer aan de Europese richtlijnen voor beton voldoet. In het soort cement dat wij maken, moet 25 procent Portlandklinker zitten.’
De scale-up wacht dus met smart op vernieuwde Europese cementnormen. ‘Onder huidige normen kunnen we nog wel iets verduurzamen, maar we zijn bijna uit geïnnoveerd. Het is vooral wachten tot Europa eens met de vuist op tafel slaat en zijn normen aanpast aan de circulaire economie.’
