Jeroen de Boer
23 oktober 2026, 11:52

Opmerkelijk: Nederlandse startup maakt gebouwen letterlijk groener met een moslaag op buitenmuren

Startup Respyre heeft een technologie ontwikkeld om betonmuren geschikt te maken voor vergroening met mos. Deze maand werd een nieuw project in het Utrechtse Daals Kwartier opgeleverd. Doel is om ook internationaal verder uit te breiden.

moswand op beton | Credits: Respyre

Steden groener maken door betonnen wanden en andere gebouwoppervlakken zoals daken te bedekken met een moslaag. Met die belofte ontwikkelt startup Respyre, een spin-off van de TU Delft, sinds 2021 producten voor gebouwbedekking met mos.

In 2022 won het bedrijf de Philips Innovation Award. In datzelfde jaar kwam mede-oprichter Auke Bleij in op de ’25 onder de 25′-lijst van MT/Sprout. Inmiddels is het bedrijf een paar stappen verder met een reeks projecten in onder meer Den haag, Haarlem, Amsterdam en West-Vlaanderen.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Deze maand kwam er een nieuwe blikvanger bij. Met steun van het Ondernemersfonds Utrecht transformeerde Respyre een betonnen wand in het Utrechtse stadsgebied Daals Kwartier tot een mosgevel. Een bestaande muur werd voorzien van een speciale, bioreceptieve laag, waarop vervolgens verschillende soorten mos zijn aangebracht. Met een irrigatiesysteem wordt de groei van het mos ondersteund.

Betonwand in Utrecht voor en na behandeling met moslaag.| Credits: Respyre

Respyre ziet zijn technologie als meer dan een esthetische ‘upgrade’ van grauwgrijze betonmuren in de stedelijke omgeving. Het mos kan bijdragen aan biodiversiteit, fijnstof opvangen en zorgen voor verkoeling.

‘Als er vroeger mos groeide op muren of gebouwen, was dat een teken dat er slecht beton was gebruikt of dat het beton was aangetast. Dat maakte een verpauperde indruk. Ons beton maakt geen verpauperde indruk, maar juist een groene. Wij brengen alleen een bijzondere extra laag aan die zichzelf in stand kan houden’, zei Auke Bleij eerder tegen Change Inc.

Vergroening van bestaande bouw én nieuwbouw

Het project in Utrecht laat zien dat de technologie van Respyre ook kansen biedt voor renovatie en dus niet afhankelijk is van nieuwbouw. De startup was eerder ook betrokken bij de renovatie van een geluidswand in Hoofddorp, waar op een oppervlakte van 300 vierkante meter ‘mosscrete’ werd aangebracht. Het mos draagt in dit geval ook bij aan het absorberen van geluid en heeft voldoende aan regenwater en omgevingsvocht, zodat er geen irrigatiesysteem nodig is.

In de Belgische gemeente Kortrijk was de oplossing van Respyre wel onderdeel van een nieuwbouwproject. Hier ging het om een industrieel pand. Op de façade van 450 vierkante meter werden groene moswanden aangebracht, wat een groot verschil maakte voor de aanblik van het bedrijventerrein.

Voor een nieuw wooncomplex in Amsterdam, ontworpen door architectenbureau OMA,  leverde Respyre lichtgewicht mospanelen die in lagere delen van de façade werden verwerkt, op plekken waar zonnepanelen minder goed passen.

De startup werkt inmiddels aan een nieuwe investeringsronde om de technologie op te schalen en internationaal uit te breiden.

Lees ook:

Schuim van schimmels en zonnepanelen op kerken: deze innovaties spotten we op Dutch Design Week

Tijdens de Dutch Design Week is Eindhoven het stralende middelpunt van een bonte mengeling van ontwerpideeën. Innovatief design varieert tussen exposities die naar kunst neigen en meer toegepaste concepten van startups en scale-ups. Daar tussendoor tonen ook grotere bedrijven hun innovatiekracht.Dit zijn enkele opvallende voorbeelden die Change Inc. tegenkwam tijdens de Dutch Design Week van 2026. Biodesign: schuim van schimmels Op de tafels pruttelen kleine fermentoren. We zijn in het Biodesign Warehouse, waar alles gemaakt is met behulp van fermentatie. (Precisie)fermentatie staats steeds meer in de belangstelling omdat er vernieuwende plantaardige voedselingrediënten mee gemaakt kunnen worden, maar je kunt er óók materialen mee maken.[caption id="attachment_188058" align="alignnone" width="900"] Foamlab maakt duurzaam schuim op basis van fermentatie. | Credits: Maaike Kooijman voor Change Inc.[/caption]Neem de startup Foamlab, deze maand verhuisd van Delft naar een grotere ruimte in Bleiswijk. Daar moet over twee jaar een proeffabriek draaien met een capaciteit van 100 tot 1000 kubieke meter. Foamlab maakt duurzaam schuim van zogenoemde bio-nanocellulose: een laag cellulose die op een bacteriecultuur groeit. In tegenstelling tot schuim op basis van fossiele grondstoffen is deze variant volledig composteerbaar.'Het schuim is voor heel veel dingen geschikt, van verpakkingen tot schoudervullingen', vertelt een medewerker. 'En het is niet alleen duurzamer, maar het presteert ook beter.' Het groeien van het materiaal kost ongeveer tien dagen, gevolgd door drie dagen drogen. Binnen twee weken is het klaar. Een circulaire energietransitie De energietransitie laat onze omgeving er heel anders uitzien: daken liggen vol zonnepanelen, weilanden staan vol windmolens. Die zijn nuttig als ze in gebruik zijn, maar zijn na hun levensduur vaak slecht recyclebaar.Biosphere Solar doet het daarom radicaal anders: met demontabele, recyclebare zonnepanelen. PV-modules worden dan niet dichtgelijmd, maar geseald, waardoor ze gemakkelijk uit elkaar kunnen worden gehaald. Dat is niet alleen handig als de onderdelen gerecycled moeten worden, maar ook al eerder helpen bij bijvoorbeeld reparatie of upgrades.Ook Alliander werkt aan ideeën om de energietransitie circulairder te maken. Op Dutch Design Week presenteerde de netbeheerder een transformatorhuisje gemaakt van hout in plaats van beton, met gevelbekleding van gebroken dakpannen en andere restmaterialen. Het is een ontwerp van Rademacher de Vries Architecten. 'De netbeheerder kennende duurt het nog een aantal jaar tot ze er echt staan, maar dan komen ze wel meteen met tienduizenden tegelijk', zegt een medewerker. 'Popcorn' in de bodem Planten hebben water en zuurstof nodig om te kunnen groeien, maar op beschadigde landbouwbodems krijgen ze die steeds minder. Vooral zware machines gooien roet in het eten. Boeren lossen dat op door te ploegen. 'Maar dat vernielt veel van de biologische structuren in de bodem', zegt Ifeoluwa Afolayan, mede-oprichter van de Britse startup Muju Earth Technologies.Muju ontwikkelde daarom de Aeropod: een kleine capsule van biobased materiaal die boeren samen met zaden in hun bodems kunnen stoppen. Eenmaal in de aarde 'poppen' de capsules open en zorgen ze op die manier voor meer zuurstof. 'Dat is niet alleen beter, maar ook goedkoper dan ploegen', zegt Afolayan.[caption id="attachment_188056" align="alignnone" width="901"] Eenmaal in de aarde 'poppen' de capsules open en zorgen ze voor meer zuurstof. | Credits: Maaike Kooijman voor Change Inc.[/caption]Muju werkt al met klanten in het VK en wil nu ook uitbreiden naar Nederland. Nederlandse boeren op de DDW zijn enthousiast, zegt Afolayan, vooral door de belofte dat de Aeropod ook de opbrengst per hectare opstuwt. 'Normaal gaat die juist iets omlaag als boeren regeneratief gaan werken.' Zonnepanelen op kerken Op gebouwen die al honderden of duizenden jaren oud zijn, mag je niet zomaar zonnepanelen plaatsen.  Soluxa heeft een oplossing om monumentale gebouwen en beschermde stadsgezichten toch te verduurzamen: terracotta zonnepanelen. Het Nederlandse bedrijf ontwikkelde een gekleurd laagje voor bestaande zonnepanelen. Dat maakt de panelen makkelijker in te passen in de omgeving, zonder veel rendement in te leveren.Soluxa zegt zonnepanelen te kunnen produceren in alle mogelijke kleuren. Die zijn bovendien niet alleen voor daken, maar ook voor gevels geschikt. Op de zijkant van een Stadskantoor in Zwolle prijken bijvoorbeeld zonnepanelen in dezelfde kleur als de rest van het gebouw. Bouwen met koeienpoep en gerecycled plastic Op DDW wordt duidelijk dat je met van alles kunt bouwen, van vezelhennep tot koeienpoep. Interessant is bijvoorbeeld BLOK, een prefab houten huis waar allerlei duurzame materialen in zijn verwerkt. Het wekt zijn eigen stroom op en kan dus ook off-grid gebouwd worden.Als het aan de overheid ligt, worden zulke prefab gebouwen grotendeels de norm. Een woning wordt dan in een fabriek geproduceerd en kan op de bouwplaats soms binnen een week in elkaar worden gezet. Dat zorgt voor minder bouwafval, minder vervoersbewegingen en een hogere arbeidsproductiviteit. En waar woningbouw gemiddeld 340 kilo CO2 per vierkante meter uitstoot, is dat bij fabrieksmatig gebouwde woningen slechts 187 kilo CO2 per vierkante meter.[caption id="attachment_188055" align="alignnone" width="900"] Het Eindhovense TAM wil prefab bouwen combineren met architectonische vrijheid. | Credits: Maaike Kooijman voor Change Inc.[/caption]Tegelijkertijd zorgt prefab bouwen ervoor dat alles op elkaar gaat lijken, zegt Tijn Hoyng. En dat is nou net wat hij níet wil. Daarom richtte hij TAM op, dat prefab bouwen met wil combineren met met artistieke vrijheid voor architecten. Het geheim: een grote ruimte in Eindhoven die vol 3D-printers staat.Op DDW presenteert TAM het 'House of Lights': een 3D-geprint tuinhuisje van gerecycled plastic. Lees ook:Het buitenland staat te springen om Nederlandse innovaties, maar dan moet onze overheid wel het goede voorbeeld geven Nederlandse botenbouwer ontwikkelt 3D-geprinte sloep van gerecycled materiaal Hans Wolters maakte een warmtebatterij voor langdurige opslag: 'Eigenlijk is dit de opvolger van het kolenhok'