Een tekort aan drinkwater klinkt als een probleem dat zich ver buiten onze landsgrenzen afspeelt. Maar ook in Nederland staat de beschikbaarheid van schoon drinkwater onder druk. En aan waarschuwingen geen gebrek. De Algemene Rekenkamer, het RIVM, de inspectie Leefomgeving en Transport, de Vereniging van Waterbedrijven, de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur: allemaal luidden ze de noodklok over het nijpende probleem van te weinig drinkwater.
De waarschuwingen konden niet voorkomen dat de Noordoostpolder in Flevoland inmiddels een serieus probleem heeft. Drinkwaterbedrijf Vitens gaf deze week aan dat het nieuwe bedrijven niet meer kan aansluiten.
Aan de ene kant is er sprake van een papieren grens, omdat de maximale vergunningcapaciteit voor grote aansluitingen is bereikt. Maar ook technisch zit de Noordoostpolder vast door de grenzen van het rioolnetwerk. Daarom moeten bedrijven nu zelf op zoek naar een oplossing, voor zowel drinkwater als de afvoer naar het riool. En die oplossingen zijn er gelukkig.
Change Inc. maakte een overzicht van opvallende innovaties.
Decentrale waterzuivering
Zuiveringsinstallaties installeren per woning of gebouw is niet per definitie duurzaam, denk alleen al aan alle materialen die voor deze systemen nodig zijn. Decentrale waterzuivering per wijk of bedrijvencluster is wel een kansrijk alternatief.
Een grote speler in dit veld is het Zeeuwse PureBlue. Hun biologische afvalwaterzuivering maakt gebruikt van bacteriën, luchtbellen en ozon om verontreinigende stoffen uit het water te halen. Ongeveer 40 procent van het water dat uit de machine komt kan hergebruikt worden voor landbouw, industrie en enkele huishoudelijke toepassingen. De rest gaat de natuur in.
De techniek was bedoeld voor cruiseschepen die logischerwijs efficiënt moeten omgaan met water. Maar het systeem blijkt ook geschikt voor hotels, vakantieparken, ziekenhuizen en zelfs stadswijken.
Opvang van regenwater
Als je wilt besparen op drinkwater of wilt voorkomen dat het riool overstroomt door regenwater, moet je het zien op te vangen. Daarvoor wil je geen kostbare tank in je tuin laten ingraven en al helemaal geen gevaarte op je dak monteren. Iwan Fransen, oprichter van Justnimbus bedacht al in 2009 dat het ook prima kan onder je huis.
Het regenwatersysteem van Justnimbus bestaat uit een grote zak gemonteerd in de kruipruimte van een woning die je kunt aansluiten op regenpijpen en waterleidingen in huis. Dit grijze water kan gebruikt worden voor de wc, de tuin en de wasmachine en bespaart zo kostbaar drinkwater. Justnimbus levert al opslagsystemen aan grootschalige woningbouwprojecten, bijvoorbeeld in Harderwijk. En inmiddels is het bedrijf ook actief op de zakelijke markt.
Rotterdam kent een vergelijkbare oplossing, met de Urban Water Buffer, aangelegd door schoonmaakbedrijf Vebego en bouwbedrijf Heijmans. In dit enorme vat kan 30.000 kubieke meter regenwater worden opgevangen. Hiermee wordt bij heftige regenval de riolering ontlast. Rotterdam Ahoy, een van de grootste evenementenlocaties in Nederland, heeft afgesproken het water te gebruiken voor de schoonmaak en de tijdelijke ijsvloer bij Holiday on Ice. Ook gaat de nieuwe Pathébioscoop er zijn toiletten mee doorspoelen.
Voor regenopvangsystemen is het overigens wel belangrijk dat een installatie niet ten koste gaat van regenwater dat in de (uitgedroogde) natuur en bodem moet belanden.
Grijs water recyclen
Ruimte vrijspelen op het drinkwaternet, betekent kritisch kijken naar toepassingen waar wellicht onnodig drinkwater wordt gebruikt. Innovaties zoals de Hydraloop maken het mogelijk om grijs water (uit douche of wasmachine) in huis te zuiveren voor hergebruik in het toilet of de tuin. Dit kan 25 tot 45 procent drinkwater per huishouden besparen.
De Hydraloop, een apparaat dat qua looks lijkt op een grote koelkast, is ook interessant voor gebouwen met een hoog waterverbruik, waar veel gedoucht en gewassen wordt. Denk aan sportscholen, hotels en spa’s. Het systeem kan worden aangesloten op de afvoer van niet alleen douches en baden, maar ook op wasmachines en airconditioningsystemen. Voor bedrijven met grote koelinstallaties of wasserettes biedt dit directe besparingsmogelijkheden.
Toekomstmuziek: waterzuivering met bacteriën zon en CO2
Toegegeven, een aantal meer futuristische oplossingen komt waarschijnlijk te laat voor nieuwe bedrijven in de Noordoostpolder. Maar fascinerend zijn ze wel. Zo wil het Nederlandse Aestuarium het drinkwaterprobleem in droge gebieden grenzend aan zee oplossen met biotechnologie: bacteriën die met zonlicht en CO2 op een goedkope, energiezuinige manier drinkwater maken uit zeewater. Door speciale bacteriën bloot te stellen aan verschillende kleuren licht, nemen ze zout op om het mineraal vervolgens op een andere plek weer los te laten. De bacterie leeft op zonlicht en CO2, waardoor het proces in potentie ook nog CO2-neutraal is.
En onderzoekers van het gerenommeerde MIT gaan nog een stap verder. Zij ontwikkelde een methode om drinkwater te winnen uit de atmosfeer. In de kurkdroge woestijn Death Valley plaatste een team van wetenschappers een ‘atmosferische wateroogster’.
Dit paneel gemaakt van hydrogel vangt waterdamp op uit de lucht. Om het paneel zit een glazen kamer met een verkoelende laag waardoor de waterdamp vloeibaar wordt. Dit water loopt langs het glas naar beneden en kan vervolgens opgevangen worden als drinkwater. Waarschijnlijk gaat het voor zowel de innovatie uit Nederland als die van het MIT nog wel even duren voordat we ze op grote schaal zien.
