Wie niet in de logistiek werkt, heeft er waarschijnlijk nog nooit van gehoord: dataloggers. Maar ze zijn van cruciaal belang voor het transport van medicijnen, vaccins en gekoeld voedsel. Die zijn immers zeer gevoelig voor veranderende temperaturen en luchtvochtigheid. Dataloggers registreren die gegevens gedurende de reis en zorgen er zo voor dat risico’s meteen worden opgemerkt.
Komt een lading bananen of medicijnen aan op locatie, dan wordt een datalogger uitgelezen en weggegooid. Dat zorgt jaarlijks voor tonnen aan e-waste. Want zo’n datalogger zit vol chips en batterijen.
Maar niet bij Tapp. De startup van Niels Postma en Fabian Hijlkema ontwikkelde ‘s werelds eerste papieren datalogger. Die wordt na gebruik ook weggegooid, maar dan bij het oud papier. Volledig recyclebaar, legt Postma uit.
Het transport van gevoelige producten is een wereld waar maar weinig mensen van weten. Hoe ken jij de datalogger überhaupt?
‘Via-via kwam ik na mijn studie in een drukkerij in Friesland te werken. Daar ging ik meer nadenken over papier. Het is de meest gerecyclede grondstof ter wereld, maar we gebruiken het alleen om een boodschap over te brengen. Verder kon het niets. Zo kwam ik op het idee om een soort interactieve laag toe te voegen aan papier, met een heel dunne chip erin, terwijl het nog steeds recyclebaar was.
Daarmee had ik een product ontwikkeld waarvan ik geen flauw idee had wat het precies was. Pas later werd me verteld dat ik een recyclebare datalogger had bedacht. En dat er nogal wat dataloggers gebruikt worden in de wereld. Dat was het begin van Tapp.’
Wat maken jullie precies?
‘Ons papier is gemaakt van landbouwafval, zonder houtvezels dus. Wij voegen daar geprinte elektronica aan toe. Omdat die geprinte laag met inkt energie opwekt waarmee de sensor metingen kan doen, zijn er geen batterijen nodig. Het enige elektronische component in de datalogger is de chip en sensor in één. We produceren zo tot 90 procent minder elektronisch afval dan onze concurrenten.’
De papieren datalogger van Tapp. | Credits: Tapp
Postma rommelt wat naast zich en houdt een plastic bakje omhoog: een traditionele datalogger. ‘Kijk wat een grote bak. Met knoppen, lampen, kabels, USB-poorten, een plakstrip… Dit zijn gewoon computers.’
Zijn alternatief is niet meer dan een papiertje. Als je dat scant met een smartphone, kun je een overzicht van de gemeten temperatuur en vochtigheid tijdens de reis – maximaal 8.000 meetpunten – openen zonder dat je daarvoor een speciale app nodig hebt.
Kunnen de plastic dataloggers waarvoor jullie een alternatief maken niet gewoon hergebruikt worden?
‘Technisch wel, en we stimuleren dat zeker. Maar in de praktijk zijn er duizenden bedrijven die ze alsnog weggooien, omdat hergebruik economisch niet loont. Zo’n apparaatje kost een paar tientjes; het terugsturen naar de plaats van herkomst weegt niet op tegen het kopen van een nieuwe. Bovendien vallen de kosten van de datalogger in het niet bij de waarde van de inhoud van een container.’
De datalogger van Tapp is dus recyclebaar. Zamelen jullie ze zelf in of moeten ze bij het oud papier?
‘De elektronische onderdelen van de datalogger kunnen er net zo uit worden gefilterd als nietjes en paperclips. Ze kunnen dus gewoon bij het oud papier. Tenminste… Op de meeste continenten. Waaronder de VS, waar ze meeste van onze potentiële klanten zitten.
Alleen Europa heeft speciale regels waardoor alles met een chip bij het elektronisch afval moet. Het doel daarvan is natuurlijk om e-waste te voorkomen. Dat is alleen maar goed, maar de onbedoelde bijvangst is wel dat onze dataloggers ook apart moeten worden ingezameld – ondanks dat ze technisch met de papierstroom mee zouden kunnen. We zijn er hard voor aan het lobbyen om dat te veranderen.’
Waar lopen jullie nog meer tegenaan?
‘Vooral in de farmaceutische sector moet je aan veel regelgeving voldoen, voordat je de markt mag betreden, voor de veiligheid. Maar veel tests zijn gebaseerd op traditionele elektronica. Toen wij een vel papier wilden laten meten, werd ons verteld dat dat helemaal niet kon.
We zijn anderhalf jaar bezig geweest om het product te certificeren. Dat is gelukkig gelukt. We zijn alleen nog bezig met een ISO-certificering.’
Jullie hebben recent de LogiPharma Start Up Award gewonnen. Is de farmaceutische industrie ook jullie grootste doelgroep?
‘Alles wat in een gekoelde container gaat, wordt gemonitord. Van medicijnen en vaccins tot groenten, fruit, vis, vlees en chemicaliën. De markt is absurd groot.
Wij focussen om te beginnen specifiek op groenten, fruit en de farmacie. Dan nog is het een potentiële markt van 1 miljard euro. We hebben nu zestig getekende klanten, maar willen snel naar de zeshonderd.’
Hoe bereiken jullie die markt?
‘Wij zijn ‘s werelds duurzaamste datalogger, en onze prijs is niet hoger dan die van de concurrent. Je zou zeggen: dat is een no-brainer. Maar zo makkelijk is het niet. Bedrijven moeten hun proces veranderen als ze een ander product gaan gebruiken, en dat kost tijd en geld. Onze dataloggers moeten bijvoorbeeld uitgelezen worden met een smartphone. Iedereen heeft zo’n ding, maar het kost even tijd om eraan te wennen.
Een belangrijk argument waarmee we klanten aanspreken is dat we oprecht naar hen luisteren. Alle features die we bouwen zijn klantgedreven. We zijn nu bijvoorbeeld bezig om openbare vluchtinformatie te koppelen aan onze dataloggers, zodat klanten weten waar hun zending is zonder dat de logger zelf een locatie moet uitzenden.’
Waar werken jullie naartoe?
‘In 2035 willen we 25 procent van de markt van dataloggers hebben veranderd. We zeggen expres niet ‘in handen hebben’; het is een illusie om te denken dat we de markt kunnen veroveren als startup. Doel is juist om ook concurrenten te laten inzien dat het op een andere manier kan.’
Met wie wil je nog graag samenwerken?
‘Ik sta erg open voor samenwerking met de concurrentie. We willen natuurlijk niet zomaar bedrijfsgeheimen prijsgeven, maar ik kan me goed voorstellen dat we bijvoorbeeld met licenties gaan werken of worden overgenomen. Wat mij betreft heeft het kapitalisme zijn langste tijd wel gehad. Als het altijd gaat om zelfverrijking, verbeteren we de planeet nooit.’
Lees ook:
- Het bedrijventerrein van de toekomst: ‘Groen is een soort wondermiddel om heel veel problemen tegelijk op te lossen’
- Duurzamer reizen tegen de klippen op: ‘Ik ben groot voorstander van een eerlijke prijs voor vliegreizen’
- ‘Marktplaats’ voor materialen moet de stad circulair maken: ‘Met Lego-blokjes speel je toch ook meer dan één keer?’
