Nieuwsupdate: Minder broeikasgassen in tweede kwartaal en Europa maakt producenten verantwoordelijk voor textielafval

Innovatie uit Eindhoven opent de deur voor warmtepompen in meer huishoudens

Mohammad Kojourimanesh (40) droomt van een revolutie in warmtepompdesign. De Iraanse onderzoeker is ceo van ATA Mute, een Eindhovense startup die gespecialiseerd is in geluidsdempende materialen. Zijn bedrijf was onlangs één van de tien winnaars van de Academic Startup Competition.Het belangrijkste product is een dun matje van gevlochten vezels dat geluid opslokt. Een laag van slechts 1 millimeter dik heeft daarbij hetzelfde dempende effect als noppenschuim van 10 centimeter.‘Als je geen rekening hoeft te houden met lawaai, kun je op een heel andere manier ontwerpen’, zegt Kojourimanesh. Nu zitten er relatief grote ventilatoren in warmtepompen, die langzaam draaien om het geluidsniveau te beperken. Met de dempende mat van ATA Mute kunnen fabrikanten kleinere ventilatoren inzetten die sneller draaien. Het gevolg: compactere warmtepompen die ook nog eens goedkoper zijn.‘Wij kunnen helpen om de prijs omlaag te krijgen’, zegt Kojourimanesh. ‘Zo wordt de stap naar groene energie voor iedereen weer een beetje toegankelijker.’ Kruislings gelegde vezels Het principe achter de technologie is verrassend eenvoudig. De mat bestaat uit meerdere lagen kruislings gelegde vezels – van hennep, koolstof of glasvezel – met gaatjes die bewust niet boven elkaar liggen. Geluidsgolven moeten letterlijk hun weg zoeken door dit doolhof van openingen, waarbij de luchtweerstand het geluid absorbeert. Acoustic and ThermoAcoustic noise mutation, heet het vakgebied waarin Kojourimanesh gespecialiseerd is. Vandaar de naam ATA Mute.De geboren Iraniër deed in het lab onderzoek naar een stalen versie van de demper. Die blokkeerde 99 procent van het geluid. De versie van hennep haalt een geluidsreductie van 50 procent. Meer is mogelijk door meerdere matjes op elkaar te leggen. Elke extra laag haalt weer de helft van het overgebleven geluid weg.[caption id="attachment_164529" align="alignnone" width="900"] Links het matje van ATA Mute uit hennepvezels, in het midden eentje van koolstofvezel en rechts traditioneel noppenschuim. | Credits: Herwin Thole[/caption]De dikte van slechts 1 millimeter maakt dat het matje – Kojourimanesh spreekt liever van tape – makkelijk is toe te passen in allerlei apparaten. Warmtepompen zijn het eerste speerpunt van ATA Mute. Die apparaten maken een vervelend bromgeluid, waardoor mensen soms van de koop afzien of hun buren opzadelen met geluidsoverlast. De tape aanbrengen in hun behuizing maakt warmtepompen aanzienlijk stiller. Hetzelfde trucje werkt ook bij airco’s en ventilatiesystemen. Het materiaal kan bovendien aangepast worden voor de specifieke frequentie waarop een apparaat bromt. Dat is een kwestie van de afstand tussen de gaatjes aanpassen.De toepassingen reiken verder dan zoemende machines. Plak het materiaal op propellerbladen van drones, windmolens en ventilatoren en ze zijn een stuk stiller. ATA Mute draait zelfs een pilot met de Eindhovense startup CarbonsAI om de tape te verwerken in geluidsabsorberend beton. Van Iraanse gasindustrie naar Eindhovense startup Kojourimanesh richtte ATA Mute in 2023 op als spin-off van de TU Eindhoven, waar hij als postdoctoraal onderzoeker werkte. De Iraanse ingenieur kwam in 2016 naar Nederland voor een onderzoekstraject aan de Universiteit Twente, gericht op geluidsreductie van ventilatiesystemen. Daarvoor werkte hij in de Iraanse gasindustrie en de sector voor verwarming, ventilatie en airconditioning. Ook gaf hij colleges aan universiteiten.In Eindhoven deed Kojourimanesh onderzoek naar de geluidsproblemen bij verbranding in verwarmingsketels. Hij bouwde voort op het werk van drie andere wetenschappers: hoogleraar verbrandingstechnologie Philip de Goey, hoogleraar werktuigbouwkunde Ines Lopez Arteaga en Viktor Kornilov, die zijn begeleider was.Tegen het einde van zijn promotieonderzoek begon Kojourimanesh na te denken over commerciële mogelijkheden. Hij wilde zijn wetenschappelijke werk omzetten in een product dat bedrijven daadwerkelijk zouden kunnen gebruiken. Het Faculty of Impact-programma van wetenschapsfinancierder NWO bood uitkomst. Met 200.000 euro subsidie en begeleiding op het vlak van ondernemen werd ATA Mute gelanceerd. Met De Goey, Lopez Arteaga en Kornilov als medeoprichters en de TU Eindhoven als aandeelhouder. ATA Mute huurt nog steeds laboratoriumruimte op de campus van universiteit. Laagfrequent geluid dempen ATA Mute richt zich in eerste instantie op bedrijven die apparaten maken die een vervelende bromtoon veroorzaken: laagfrequent geluid met een frequentie tussen de 20 en 200 hertz. Vooral fabrikanten van warmtepompen en ventilatiesystemen zijn geïnteresseerd. Bekende merken als Zehnder, Intergas en Bosch hebben al getest hoe goed de technologie werkt bij hun producten. ‘Alle bedrijven worden ertoe aangezet om hun apparatuur stiller te maken — ofwel door wettelijke verplichtingen, ofwel door concurrentiedruk’, legt Kojourimanesh uit. ‘Zo schrijven de Nederlandse regels voor dat het geluidsniveau van buitenunits, zoals warmtepompen, aan de perceelgrens niet hoger mag zijn dan 40 dB(A).’Voor warmtepompen is dit cruciaal: geluid vormt een belangrijke barrière voor adoptie in de energietransitie. Dat heeft Kojourimanesh zelf ervaren. Nadat NRC in juni had geschreven over ATA Mute kreeg hij meer dan vijftig e-mails van mensen. ‘Sommigen van hen hadden een geluiddempende omkasting gekocht voor hun warmtepomp, maar waren er niet tevreden mee omdat die materialen alleen hoge frequenties goed dempen.’ De stap naar massaproductie De uitvinding werkt en is klaar voor gebruik. Het bedrijf heeft vier patenten om zijn uitvinding te beschermen. Cruciaal, want het ontwerp is makkelijk na te maken.Een belangrijke stap komt eraan: ATA Mute wil de geluiddempende tape verkopen als kant-en-klaar product. De machine om de matjes te maken is bijna klaar. Een fabriek in Duitsland moet in september de eerste vierkante meters produceren. Volgend jaar moet de productie groot genoeg zijn om 25.000 warmtepompen van het geluiddempende materiaal te voorzien.De prijs per vierkante meter ligt nu rond de 150 euro. Als de massaproductie op gang komt en de volumes toenemen, kan dat zakken tot zo’n 50 euro per vierkante meter, denkt Kojourimanesh. Peanuts vergeleken bij de aanschaf en installatie van een warmtepomp, dat in de tienduizenden euro’s kan lopen. Externe financiering ophalen De komende jaren wil ATA Mute doorgroeien naar een miljoen vierkante meter productie per jaar. ‘We hebben intentieverklaringen van verschillende bedrijven voor massaproductie’, vertelt Kojourimanesh. Het team is inmiddels uitgebreid naar acht mensen, waaronder een cfo (Antonio Quero-Diaz) en commercieel directeur (Guus van Huijgevoort), die op fractional-basis voor het bedrijf werken.ATA Mute financierde zich tot nu toe volledig via betaalde R&D-projecten met bedrijven en subsidies van onder meer het Faculty of Impact-programma, OPZuid en MIT R&D. ‘Goed om uit de startblokken te komen, maar we hebben zeker weten financiering nodig’, zegt Kojourimanesh.Om op te schalen zijn aanvragen ingediend bij verschillende partijen. Zo hoopt het bedrijf op een innovatielening van Rabobank en lopen er gesprekken met Brabant Startup Fonds en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM). ‘We werken bij voorkeur met regionale investeerders’, zegt Kojourimanesh. ‘Binnen twee tot drie maanden moet er meer duidelijk worden.’Dit artikel verscheen oorspronkelijk op MT/Sprout. Lees ook:5 trends voor de warmtepomp: tijdelijke opleving hybride en airco als verrassende outsider Deze flowbatterij kan zorgen voor een betaalbare energietransitie Warmtepomp op waterstof kan honderdduizenden slecht geïsoleerde woningen vergroenen