Teun Schröder
05 maart 2026, 13:00

Kernfusie in Duitsland stap dichterbij nu bedrijfsleven, wetenschap en overheid krachten bundelen

Met een akkoord tussen Proxima Fusion, RWE, de Vrijstaat Beieren en het Max Planck Institute for Plasma Physics (IPP) is de eerste commerciële kernfusiecentrale van Europa een stap dichterbij. De betrokken partijen zetten hun handtekeningen onder de plannen voor de bouw van een centrale in de Duitse deelstaat.

Proxima Fusion Demobeelden van de Stellaris fusiecentrale in Gundremmingen. | Credits: Proxima Fusion

Kernfusie wordt vaak genoemd als de heilige graal van duurzame energieopwekking. En zoals wel vaker met heilige gralen, blijken ze in de praktijk nog ver buiten bereik. Toch gaan er nog steeds vele honderden miljoenen om in ambitieuze plannen voor kernfusie en worden er wel degelijk stappen gezet naar de bouw van centrales.

Zo wil kernfusiebedrijf Proxima Fusion al in 2030 een eerste demonstratiecentrale voor kernfusie operationeel hebben, die netto meer energie oplevert dan verbruikt. Daarvoor tekende het bedrijf eind vorige maand een intentieverklaring met energiereus RWE, de Vrijstaat Beieren en het Max Planck Institute for Plasma Physics (IPP).

Ruim een jaar geleden haalde Proxima Fusion al een investering op van 130 miljoen euro. Met de steun van de partijen die nu aanhaken, lijkt de bouw van een centrale dichterbij te komen.

Proxima is verantwoordelijk voor het technische ontwerp en de bouw, IPP neemt de wetenschappelijke leiding op zich en RWE brengt expertise in op het gebied van grootschalige energie-infrastructuur en exploitatie. Beieren heeft toegezegd het fusieproject te ondersteunen met een investering van 400 miljoen euro.

Kernfusie: plasma bedwingen in stellerator

Technologieën die worden gebruikt om kernfusie tot stand te brengen, verschillen in hoofdlijnen van elkaar door de manier waarop superheet plasma in bedwang wordt gehouden. De techniek van Proxima staat bekend als stellarators, waarbij met behulp van zeer krachtige magnetische velden plasma in de vorm van een soort donut onder controle wordt gehouden.

Proxima Fusion wil als demonstratieproject een geavanceerde stellaratorreactor bouwen, genaamd Alpha, in het stadje Garching op het terrein van IPP in de buurt van München. Deze reactor heeft een kostenplaatje van 2 miljard euro.

De uiteindelijke centrale, gedoopt Stellaris, wordt gebouwd in Gundremmingen, eveneens in de deelstaat Beieren. Op dit terrein staat op dit moment een kerncentrale van RWE die het de komende jaren gaat ontmantelen.

Exportkans voor Europa

Aan ambities geen gebrek: de betrokken partijen claimen dat de fusieprojecten ‘duizenden’ banen zullen aantrekken. Ook onderzoekt Proxima de bouw van een eigen magnetenfabriek in Beieren, goed voor nog meer arbeidsplekken.

Volgens Francesco Sciortino, medeoprichter en ceo van Proxima Fusion, plaatst Europa zich met de geplande centrales op het wereldtoneel van de fusie-industrie en kan Duitsland zich profileren als exportland. ‘Dit is een krachtig en internationaal zichtbaar signaal dat Europa actief zijn eigen energietoekomst vormgeeft.’

Lees ook:

Nieuwsupdate: Water in Nederland wordt maar niet schoner en oplossing voor warmtepomp in huizen met zwakke isolatie

Water in Nederland wordt maar niet schoner Nederland boekt weinig vooruitgang bij het tegengaan van schadelijke industriële stoffen in het oppervlaktewater. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer in een nieuw rapport. Van de vijftien onderzochte schadelijke stoffen zijn er maar drie die overal aan de normen voldoen. Voor de rest is dat niet het geval. Bij sommige stoffen, zoals trichloorbenzeen, is zelfs sprake van achteruitgang.De Rekenkamer noemt het 'onwaarschijnlijk' dat we uiterlijk in 2027 voldoen aan de normen uit de Kaderrichtlijn Water, zoals binnen Europa is afgesproken. Ze waarschuwt dat vervuiling van oppervlaktewater gevolgen kan hebben voor de gezondheid van mensen, dieren en planten. Ook zet dat de beschikbaarheid van toch al schaars drinkwater onder druk. Voldoen we volgend jaar niet aan de normen, dan kan Nederland bovendien op boetes vanuit Europa rekenen.Lees ook: Is decentrale waterzuivering de oplossing voor het aanstaande drinkwatertekort? Warmtepomp ook effectief in minder goed geïsoleerde huizen Willen we dat alle sociale woningen in 2050 CO2-vrij zijn, dan moet de inzet van warmtepompen flink omhoog. Dat concludeert TNO, dat de effectiviteit van verschillende combinaties van isolatie en verwarmingsinstallaties onderzocht. Nu krijgen er per jaar zo'n 18.000 woningen een warmtepomp. Maar als we de doelen willen halen, moeten dat er zo'n vier keer zo veel zijn, berekende TNO.Het helpt niet dat woningen nu eerst geïsoleerd moeten worden voordat er een warmtepomp wordt geïnstalleerd. Dat vertraagt de transitie, zegt TNO. Een zogenoemde full-electric ready hybride warmtepomp kan een oplossing zijn. Die kunnen ook in niet-geïsoleerde woningen worden geplaatst en zijn bovendien goedkoper dan volledig elektrische warmtepompen. Na isolatie kunnen ze worden omgeschakeld.Lees ook: Innovatie uit Eindhoven opent de deur voor warmtepompen in meer huishoudens EU wil ook vleesnamen voor hybride vlees verbieden Brussel wil 'vleesnamen' als 'burger' en 'steak' niet alleen verbieden voor vegetarische producten, maar ook voor hybride vlees. Dat blijkt uit een gelekt EU-document dat in handen is van Vivera en De Vegetarische Slager en is ingezien door Change Inc. In het document staat dat 'vleestermen bedoeld zijn voor producten die zijn afgeleid van vlees. Ingrediënten die nodig zijn voor de vervaardiging ervan mogen worden toegevoegd, mits ze niet worden gebruikt om een bestanddeel van vlees geheel of gedeeltelijk te vervangen'.Hybride vlees, dat deels bestaat uit plantaardige eiwitten, is de afgelopen tijd door supermarkten omarmd als manier om hun duurzaamheidsdoelen te halen. Het bevat minder vet dan andere vleesproducten en de productie ervan stoot minder CO2 uit. Vandaag vergadert de EU opnieuw over het voorstel.Lees ook: Burgers met bonen: zo loodsen supermarkten meer plantaardige eiwitten de winkelmandjes in Groen staal vrijgesteld van Made in EU-eisen De Europese Commissie presenteerde woensdag een nieuw wetsvoorstel: de Industrial Accelerator Act. Dat kan grote gevolgen hebben voor de verduurzaming van staal en cement, maar ook voor de productie van onder meer zonnepanelen en batterijen in de Europese Unie. De IAA introduceert eisen voor aanbestedingen, inkoop en steunregelingen waar de publieke sector bij betrokken is. Het gaat dan om CO2-arme producten en/of producten die grotendeels lokaal zijn geproduceerd (Made in EU).Voor groen staal wordt de vraag vanuit de publieke sector gestimuleerd, maar Made in EU-eisen ontbreken voor de staalsector. Cement en aluminium krijgen te maken met eisen voor zowel CO2-arme productie als het aandeel van Made in EU. Voor zonnepanelen, warmtepompen, windtechnologie, elektrolysers en nucleaire technologie komen er Made in EU-eisen.Lees ook: Groen staal vrijgesteld van Made in EU-eisen, die gaan gelden voor cement, zonnepanelen, batterijen en windmolens Nederlandse banken scoren slechter op duurzaamheid Nederlandse banken zijn minder duurzaam dan drie jaar geleden. Dat blijkt uit het nieuwe onderzoek van de Eerlijke Bankwijzer naar het duurzaamheidsbeleid van banken. Vooral NIBC, Rabobank en Van Lanschot Kempen scoren nu slechter op thema's als klimaatverandering en biodiversiteit dan in 2023. Ook ING doet het niet goed.De Eerlijke Bankwijzer kijkt ook naar zaken als wapeninvesteringen en gendergelijkheid bij bedrijven waarin banken investeren. Daaruit komt voor elke bank een gemiddelde score. De score van Rabobank daalde de afgelopen jaren het sterkst; Triodos en Bunq voeren juist verbeteringen door. Daarmee stoot Triodos concurrent ASN Bank van de troon.Lees ook: Mondiale, groene bankenalliantie stopt ermee: Europese banken kunnen nu het voortouw nemen Europese bedrijven zetten duurzaamheidsrapportage vrijwillig voort Ook nu de verplichting tot duurzaamheidsrapportage grotendeels wegvalt, blijft een groot aantal bedrijven ermee doorgaan. Dat blijkt uit onderzoek van ESG-softwarebedrijf Osapiens, dat 400 Europese bedrijven ondervroeg.90 procent van de bedrijven die buiten de scope van rapportagewetgeving CSRD vallen, zegt de rapportage te behouden of zelfs uit te breiden. Dat helpt hen om klimaat-, supply chain- en operationele risico’s beter in kaart te brengen. De rapportage helpt bedrijven ook bij investeringsbeslissingen. Osapiens concludeert dat duurzaamheidsrapportage steeds minder wordt gezien als wettelijke verplichting, en meer als strategisch stuurinstrument.Lees ook: Zelfs nu Trump vol voor olie gaat, doen clean tech-bedrijven het beter op de beurs Ook in de media:Fout ontdekt in honderden studies: zeespiegelstijging raakt veel meer mensen dan verwacht (de Volkskrant) Groen gas en waterstof onmisbaar voor een betrouwbaar, betaalbaar en duurzaam energiesysteem (Netbeheer Nederland) Na verwoestende stormen weten Spanje en Portugal dat ze nog lang niet klaar zijn voor klimaatverandering (FD) De droom van de Hyperloop, het vervoerssysteem van de toekomst, is uiteengespat (de Volkskrant) Zijn eco-schoonmaakmiddelen echt beter voor de natuur of ben je vooral extra geld kwijt? (Trouw) Het nieuwe Chinese vijfjarenplan draait om zelfredzaamheid: de vijf prioriteiten op een rijtje (FD) Kleurt de app rood, dan halen de Sporenburgers de stekker uit de elektrische auto (NRC)