Nieuwsupdate: Kabinet wil minder windmolens op zee bouwen en 25 miljoen subsidie voor groene waterstof

Sjoerd van Krimpen (Steel CleanUp): 'We willen afval van staal volledig verwerken'

Staal is onmisbaar voor elke moderne economie, maar het traditionele productieproces zorgt voor een hoge CO2-uitstoot. Bovendien gaat het maken van staal gepaard met flink wat afval. Het goede nieuws is dat de afvalstroom van staal omgezet kan worden in waardevolle grondstoffen. ‘Wij willen dat proces volledig circulair maken’, aldus directeur Sjoerd van Krimpen van Steel CleanUp.Het dochterbedrijf van scaleup SCW Systems werd op 1 juli uitgeroepen tot winnaar van de Transition Award 2025 van Change Inc. in de categorie circulair, dankzij een baanbrekende technologie om staalproducten volledig afvalvrij te maken (zie kader).[caption id="attachment_162016" align="alignright" width="300"] Directeur Sjoerd van Krimpen van Steel CleanUp. Foto: Jaap Beyleveld.[/caption]‘We willen dit model zonder subsidie uitrollen. Om te beginnen bij een producent in Zweden, maar voor de toekomst is een bedrijf als Tata Steel ook een logische samenwerkingspartner’, geeft Van Krimpen aan in een gesprek met Change Inc.Steel CleanUp gebruikt twee eigen technologieën, Eén daarvan is gericht op het efficiënt verwijderen van onzuiverheden uit en het reduceren van metalen met behulp van waterstof, waarna gezuiverde metalen opnieuw in smeltovens kunnen worden ingezet. De andere technologie is een elektrochemisch proces waarmee uit afvalstromen van staal (zoals staalslakken) grondstoffen zoals calcium, magnesium en silica worden gewonnen.Steel CleanUp: staalafval omzetten in nuttige grondstoffen Tijdens de verschillende fasen van het productieproces van staal blijft er restmateriaal over. De grootste afvalstroom staat bekend als staalslakken. Startup Steel CleanUp heeft een nieuwe technologie ontwikkeld voor het verwerken van staalslakken in een pilot- en demofabriek in Alkmaar. Via een elektrochemisch proces worden uit de staalslakken waardevolle grondstoffen gehaald, waarbij de benodigde chemicaliën worden hergebruikt. Het hele proces wordt hierdoor circulair en CO2-neutraal.‘Ongeveer een derde van de massa van staalproductie bestaat uit afval: dat willen we volledig circulair maken’, legt directeur Sjoerd van Krimpen van Steel CleanUp uit. De startup werkt samen met de Zweedse staalproducent Alleima. Doel is om staalslakken en ander afval van deze producent volledig te benutten voor nieuwe grondstoffen door een groot project in Zweden te ontwikkelen.[caption id="attachment_162015" align="aligncenter" width="900"] Foto: still Steel CleanUP[/caption]Uit de staalslakken kunnen hoogwaardige grondstoffen worden gehaald zoals calcium, dat gebruikt kan worden bij de zuivering van afvalwater; een tweede grondstof is magnesium, dat onder meer wordt gebruikt als vlamvertrager bij kabelisolatie. Verder kan uit staalslakken silica worden gehaald dat inzetbaar is in de rubberindustrie. Staalslakken bevatten ook metaalresten van bijvoorbeeld ijzer, nikkel en chroom. Door de techniek van Steel CleanUp is het mogelijk om metalen te isoleren en te zuiveren, zodat de metalen weer gebruikt kunnen worden in smeltovens.Steel CleanUp gebruikt een techniek op basis van reductie met waterstof, waarbij zuurstof wordt verwijderd uit het metaal. Via binding met waterstof houd je water als restproduct over. Deze technologie kan ook worden ingezet voor andere reststromen van metalen.In Nederland heeft Tata Steel ambitieuze plannen om groen staal te maken door met waterstof ijzererts te ontdoen van zuurstof. Hoe verhoudt zich dat tot de techniek die Steel CleanUp gebruikt?‘Om te beginnen richten we ons primair op afvalstromen van de staalproductie, maar wat betreft de inzet van waterstof om ijzer zuurstofvrij te maken zijn er wel overeenkomsten. Een belangrijk verschil is dat Tata in het primaire productieproces alleen met ijzererts werkt, dat makkelijker te reduceren is met waterstof. De staalslakken die wij bewerken, kunnen ook nikkel of chroom bevatten. Dat is technisch uitdagender en daar is ook een deel van onze research en development op gericht.’Om dit soort technologie op te schalen heb je veel groene waterstof nodig. Hoe gaat Steel CleanUp daarmee om?‘Om groene waterstof te maken heb je elektriciteit uit CO2-arme energiebronnen nodig. Bovendien moet die stroom ook betaalbaar zijn. In Nederland is dat een behoorlijke uitdaging door de heersende netcongestie en omdat de gebouwde omgeving en het transport moeten verduurzamen. Verder is er veel groene stroom nodig om waterstof te produceren voor de industrie.In Zweden is er ruime beschikbaarheid van stroom uit waterkracht, aangevuld met een beetje kernenergie. Daar komt de komende jaren vooral elektriciteit van windmolens op land bij. In Nederland moet de groei van groene stroom op termijn uit windparken op zee komen, maar dat vergt nog flinke uitbreiding naast de benodigde investeringen in het elektriciteitsnet.’Waarom is het voor Alleima aantrekkelijk om de technologie van Steel CleanUp in te zetten?‘Dat heeft mede te maken met het soort staalslak. In Nederland worden staalslakken bijvoorbeeld deels gebruikt als cementvervanger, maar dat kan alleen als er geen chroomresten in zitten. Bij Alleima is dat wel het geval vanwege het type staal dat wordt gemaakt. De staalslakken eindigen daardoor op een afvalberg.Ons eerste doel is om te zorgen dat die berg niet meer groeit door de jaarlijkse stroom van nieuwe staalslakken weg te werken. Vervolgens willen we de afvalberg zelf helemaal gaan upcyclen. Het voordeel van onze technologie is onder meer dat we chroom kunnen separeren, zodat je er weer effectief gebruik van kunt maken bij de productie van staal.’Hoe werken jullie toe naar een houdbaar verdienmodel?‘Afhankelijk van het type afval kan er een vergoeding zijn voor het feit dat we het afval verwerken. Daarnaast winnen we grondstoffen zoals calcium, magnesium en silica terug. Daarvoor zijn er voldoende applicaties binnen en buiten de staalindustrie, bijvoorbeeld bij de behandeling van afvalwater of in de kabel- en rubberindustrie. Dat maakt het mogelijk om naar een positieve businesscase te komen, zonder dat we exploitatiesubsidies nodig hebben.’Het opzetten van een productiefaciliteit in Zweden vraagt waarschijnlijk forse investeringen.‘Zeker, daarom zijn we nu bezig met de financiering. Bij de bouw van een verwerkingsfabriek voor onder andere staalslakken gaat het om tientallen miljoenen euro’s. We onderzoeken op dit moment naar de mogelijkheden vanuit bestaande investeerders en nieuwe investeerders.’Wat zijn de grootste uitdagingen die je tot nog toe bent tegengekomen bij het opschalen?‘Als je een nieuw businessmodel optuigt, moet je de hele commerciële keten overzien. Je moet de staalindustrie snappen, want je neemt afvalproducten af en levert ook producten aan die sector. Tegelijk zijn we ook actief in andere markten, bijvoorbeeld met magnesium dat wordt gebruikt als vlamvertrager voor kunststoffen.Daarnaast zijn er de technologische uitdagingen: voor het elektrochemische proces hebben we een membraantechnologie ontwikkeld. Dan moet je zorgen voor voldoende capaciteit, zodra je gaat opschalen. Op de derde plaats is er de financiering, waarbij een nieuwe fabriek behoorlijk kapitaalintensief is. Dat moet allemaal bij elkaar komen.Specifiek voor Nederland speelt overigens netcongestie ook een rol. Voor onze operaties is er stroom nodig. De beschikbaarheid van elektriciteit mag geen belemmering zijn, als je moet laten zien dat je op grotere schaal kunt draaien en omzet kunt genereren. Dat is ook een van de redenen dat we aan een project in Zweden werken.’Zijn er lessen die je aan andere ondernemers kunt meegeven die duurzame projecten groot willen maken?‘Je moet het aandurven om de lat hoog te leggen. In ons geval wil je eigenlijk alle afvalstromen van staal kunnen verwerken. Als je dat perspectief kunt neerleggen, creëer je echt iets waardevols voor partners. Zo denken we in Zweden al snel richting volledige circulariteit te kunnen gaan en dat zorgt voor enthousiasme.Heel belangrijk is ook dat je transparant durft te zijn. Als je tegen problemen aanloopt, moet je eerlijk durven zijn tegenover partners. Dan kun je samen kijken naar manieren om zaken te versnellen met oplossingen die voor beide partijen goed werken.’ Lees ook:Bedrijf achter MyWheels wil netcongestie aanpakken: 'Je vergroot hiermee ook de waarde van elektrische deelauto's' Plant Protein Forward versterkt ketens plantaardige eiwitten van eigen bodem: 'Edamame-teelt is vertienvoudigd' NRG2fly pioniert met laadnetwerk voor de luchtvaart: 'We gaan belachelijk veel vliegen, maar wel elektrisch'