Nieuwsupdate: Nederlanders vragen massaal zwaardere stroomsluiting aan en Amsterdamse haven steunt industrie bij verduurzaming

Ceo Cindy Kroon van Vattenfall Nederland: ‘De energietransitie leent zich niet voor politiek zigzagbeleid’

‘Aan mijn persoonlijke passie – de aandacht voor klanten – verandert niets. Die focus neem ik met liefde en trots mee de boardroom in.’Cindy Kroon is sinds negen maanden ceo van Vattenfall Nederland en kan daarbij putten uit een schat aan ervaring. Ze werkt inmiddels 23 jaar bij de energieleverancier, voorheen bekend als Nuon. Sinds 2018 valt die onder een Zweeds moederbedrijf.Het netwerk dat Kroon in voornamelijk commerciële functies opbouwde, ziet ze als een grote meerwaarde in haar huidige functie. ‘Bij discussies over leveringszekerheid van energie of de uitbouw van de duurzame energietransitie, probeer ik ook meteen het perspectief van klanten in te brengen. Daar word ik heel enthousiast van en ik hoop daarmee dingen sneller voor elkaar te krijgen.’Je bent binnen het bedrijf opgeklommen naar de hoogste positie bij Vattenfall Nederland. Hoe houd je oog voor de blik van buitenaf? ‘Het helpt als je met klanten blijft schakelen. Die kijken van buiten naar ons en zeggen: “Hartstikke leuk, al die ideeën waar jullie mee komen, maar zo duidelijk is het allemaal nog niet.” Dat soort commentaar zorgt ervoor dat ik met beide benen op de grond blijf staan. Op het moment dat we iets te zelfgenoegzaam worden en vinden dat we geweldig bezig zijn, komt er ongetwijfeld vandaag of volgende week een verhaal van een klant in mijn mailbox, waardoor ik denk: we zijn er nog niet. Het kan beter.Er zijn bovendien heel veel jonge collega’s bijgekomen in het bedrijf. Daar zitten talenten bij die bewust hebben gekozen voor Vattenfall, omdat ze aangetrokken worden door de duurzame missie. Die willen ook dat het geen loze woorden zijn en vragen bijvoorbeeld waarom we niet sneller gaan met waterstof of andere technologieën. Dat houdt ons als directie scherp.’Het kabinet-Jetten heeft een steunpakket van 1 miljard euro samengesteld in reactie op de stijging van energieprijzen in de afgelopen maanden. Dat lijkt vooral gericht op directe steun voor consumenten en werknemers, en minder op structurele verduurzaming van het energieverbruik van bedrijven. Hoe kijk je daar tegenaan?‘Positief is dat we binnen een week nadat de situatie in het Midden-Oosten verslechterde al met de overheid om tafel zaten. Dat was in 2022, na de Russische inval in Oekraïne, wel anders. Toen hebben we als energieleveranciers maandenlang gevraagd om overleg, terwijl ministers onbereikbaar leken.Ik ben destijds, samen met collega’s van Eneco en Essent, bij een bijeenkomst over schuldenhulp achter de toenmalige minister voor Armoedebeleid Carola Schouten gaan zitten. Na afloop tikten we haar op de schouder om te zeggen dat er een 'tsunami' van betaalbaarheidsproblemen aankwam. Daar keek ze wel van op.Dit keer gaat het echt anders. Er is binnen zes weken een pakket van 1 miljard euro in elkaar gedraaid. Dat de nadruk daarbij in eerste instantie op steun voor huishoudens ligt, vind ik niet gek. Daar zitten veelal de grootste zorgen. Maar de impact op de industrie en het bedrijfsleven is natuurlijk ook enorm.’Waar denk je dat bedrijven het meest behoefte aan hebben? ‘Het antwoord van alle bedrijven, ongeacht de sector waarin ze actief zijn, is eigenlijk min of meer hetzelfde: doorpakken met verduurzaming. Ik noem het weleens het duizenddingendoekje van deze tijd.De voordelen van investeren in hernieuwbare energie van eigen bodem zijn legio: je wordt onafhankelijker van olie en gas, en van landen die daarmee macht willen uitoefenen; je bent minder kwetsbaar voor prijsschokken en je versterkt je economische concurrentiepositie voor de toekomst.’ Interviewserie Horizon – Hoe versnellen we de duurzame transitie en welke barrières staan in de weg? In de interviewserie Horizon spreekt Change Inc. met ceo’s die aan de frontlinie staan van verandering. Over de dilemma’s die ze tegenkomen, de afwegingen die ze maken en de kansen die ze zien om hun bedrijf én sector duurzamer te maken. Lees hier alle afleveringen in de reeks. Het oplossen van netcongestie is één van de grootste uitdagingen bij verduurzaming. Uitbreiding van het stroomnet kost miljarden en wordt nu gefinancierd via de nettarieven. Waarom is Vattenfall daar kritisch over? ‘Het is logisch dat de kosten voor uitbreiding van het elektriciteitsnet stijgen, maar de manier waarop we die betalen vraagt om een maatschappelijke discussie. De prognoses voor de stijging van nettarieven wijzen op een verdubbeling voor consumenten in de komende vijftien jaar en voor grote industriële bedrijven zelfs meer dan dat. Omdat nettarieven onderdeel zijn van de totale energierekening, komen de lasten nu volledig bij burgers en bedrijven terecht.Belastingen vormen zo een steeds groter deel van de energierekening. Zowel voor huishoudens als bedrijven geldt dat niet iedereen dat kan betalen. Voor bedrijven kan dit effect hebben op hun concurrentiepositie en in sommige gevallen zelfs voor de continuïteit van de bedrijfsvoering.’Je kunt investeringen in netuitbreiding ook deels via de overheid financieren. Maar dan moeten de belastingen omhoog, of je moet de staatsschuld laten oplopen. ‘Er zijn geen eenvoudige oplossingen, maar op dit moment wordt er stilzwijgend voor gekozen om de rekening volledig bij burgers en bedrijven te leggen. Dat kan ervoor zorgen dat ondernemingen ervoor kiezen om weg te gaan uit Nederland. Als ceo van een energiebedrijf vind ik het niet eerlijk als de energiemarkt van de toekomst volledig via de energierekening van mijn klanten wordt gefinancierd. Maar uiteindelijk is dat een politieke afweging, waar ik niet over ga.  Wat de precieze oplossing wordt maakt me niet zoveel uit. Belangrijk is wel dat er een expliciete keuze wordt gemaakt en dat de gevolgen daarvan worden erkend. Dat ontbreekt nu.’Tegen wat voor obstakels lopen zakelijke klanten van Vattenfall aan als ze willen verduurzamen? ‘Als ik bij onszelf begin: we hebben met onze e-boiler in Diemen een prachtige grote waterkoker met een vermogen van 150 megawatt neergezet. Alleen had dat wel flink wat voeten in de aarde. Het was ingewikkeld om de businesscase rond te krijgen en we moesten wachten op een netaansluiting. Uiteindelijk ben ik superblij dat we eruit zijn gekomen. Maar dit is typisch het soort problemen waar vrijwel elk bedrijf mee wordt geconfronteerd.Soms krijg ik van collega’s in Zweden de vraag: “Waarom gaan jullie in Nederland niet wat harder? Hier werken we al heel lang met elektriciteit. Willen Nederlandse bedrijven en consumenten dat dan niet?” Dan zeg ik: die willen best, maar het is voor bedrijven en consumenten ook gewoon een praktisch vraagstuk. Kunnen we het betalen? En zijn we duidelijk over wat we precies willen?’Wat zou daarbij helpen?‘De politiek moet echt heel duidelijk zijn over de voorspelbaarheid van het beleid op de lange termijn. Als je de keuze voor een bepaalde technologie laat afhangen van de politieke samenstelling van kabinetten wordt het lastig. Dat hebben we gezien met de normering voor de hybride warmtepomp. Die werd eerst verplicht bij het vervangen van een cv-ketel, toen weer niet en nu liggen er nieuwe plannen die vanaf 2029 moeten gelden.Het effect van dit soort snelle beleidswijzigingen is dramatisch. Dat zag je bij producenten en installateurs van warmtepompen die investeringen hebben gedaan op basis van een structurele vraagverwachting. Als het beleid dan plots verandert, is het niet meer mogelijk om snel bij te sturen en lijden die bedrijven enorme schade. De energietransitie leent zich niet voor politiek zigzagbeleid.’ Transition 2026 Op 23 juni is Cindy Kroon hoofdgast bij de chief chat van Transition2026 en neemt ze deel aan de breakoutsessie 'The future of energy'. Het event van Change Inc. brengt de sleutelfiguren in bedrijven bijeen om versnelling te realiseren waar het ertoe doet. Wil je erbij zijn? Tot 1 juni koop je een ticket met 50 euro korting met de kortingscode CHANGE50. Vattenfall Nederland heeft het accent in de marktcommunicatie onlangs verlegd naar een meer praktische insteek onder het motto ‘Er is altijd een weg’. Wat willen jullie daarmee bereiken?‘Het doel om toe te werken naar een fossielvrije toekomst staat nog steeds, maar we willen de nadruk meer leggen op hoe dingen wél kunnen. Dat hadden we trouwens al bedacht vóórdat de huidige minister-president z’n verkiezingscampagne daaraan ophing.We denken graag mee met onze klanten. Als een warmtepomp of e-boiler voor een ondernemer nog niet haalbaar is, maar het elektrificeren van het bedrijfswagenpark wel, dan is dat een eerste stap. En als het lastig is om een grotere netaansluiting te krijgen, kijken we graag hoe je binnen een bestaande aansluiting het energieverbruik kunt optimaliseren. Dan gaat het bijvoorbeeld om de inzet van batterijen of hoe je gebruik kunt maken van flexibiliteitscontracten.Een voordeel is dat we ook met netbeheerders om tafel zitten. Daardoor kan Vattenfall een verbindende rol spelen bij het vinden van oplossingen die voor alle partijen voordeel opleveren.’Aan de productiekant lijkt het beeld voor de groei van windenergie op zee te verbeteren met de terugkeer van overheidssubsidies. Zijn de randvoorwaarden voor Vattenfall daarmee aantrekkelijk genoeg om nieuwe investeringen in Nederlandse windparken te overwegen?‘Een gezonde markt die zonder overheidssteun kan draaien zou het beste zijn. Afgezien daarvan zijn de recente beleidsmaatregelen bemoedigend. We kijken met aandacht naar de nieuwe omstandigheden in Nederland en sluiten niets uit, maar feit is wel dat Nederland er lang over heeft gedaan om een aantal dingen op te lossen.Voor Vattenfall geldt dat strategische investeringen op holdingniveau worden beoordeeld. Het gaat dan om de kernlanden in West-Europa en daarbij maakt het niet zoveel uit in welk land er een windpark bijkomt.De komende jaren is er in totaal een budget van 16 miljard euro beschikbaar, waarvan ongeveer 3 miljard euro voor Nederland. Dat is niet weinig, maar ook wij kunnen een euro maar één keer uitgeven. Kiezen voor een windpark op zee in Duitsland, kan dan bijvoorbeeld betekenen dat er voor Nederland even minder beschikbaar is.’Vattenfall produceert in Nederland relatief veel windenergie, maar heeft ook nog gascentrales. Wat zijn daarvoor de plannen op de langere termijn?‘In Nederland zijn we inmiddels groot met windenergie. Anderzijds moet je niet vergeten dat Vattenfall internationaal een bedrijf is met een mix van verschillende energiebronnen. Het einddoel is daarbij glashelder: in 2040 willen we ‘net zero’ zijn en daar hoort aardgas niet bij.De Nederlandse gascentrales zijn nodig voor leveringszekerheid en de balansfunctie bij het aanbod van elektriciteit. Voor de toekomst kijken we actief naar alternatieven als hernieuwbare brandstoffen om de huidige gascentrales op termijn te verduurzamen.’Bij de verdere ontwikkeling van groene stroom is belangrijk dat de vraag vanuit onder meer de industrie voldoende meegroeit. Gaan instrumenten als zakelijke inkoopcontracten met langetermijngaranties (cppa’s) daarbij helpen?‘Het is goed dat er wordt gekeken naar dit soort instrumenten. Alleen nemen die de onderliggende uitdagingen voor elektrificatie van de industrie niet weg.Uiteindelijk moet vergroting van het aanbod van windenergie hand in hand gaan met toenemende elektrificatie van de industrie. Dat laatste is denk ik een nog grotere opgave dan de bouw van meer windparken op zee.De industrie kampt met een reeks uitdagingen, van de netcongestie en betaalbaarheid van elektriciteit tot voldoende vraag naar duurzaam geproduceerde producten. Het is gevaarlijk om aan te nemen dat de industriële vraag naar hernieuwbare energie vanzelf toeneemt als zulke contracten worden geïntroduceerd.Als je nu moet kiezen voor Nederland, zou ik zeggen: zorg ervoor dat je álle instrumenten inzet om de industriële vraag naar duurzame stroom aan te jagen.’ Lees ook in de Horizon-serie:Wie nu fossiel financiert, heeft straks een probleem, zegt ceo Marcel Zuidam van Triodos Bank Fairphone wil mainstream worden: ‘Het tipping point ligt bij een miljoen telefoons per jaar’ Harld Peters (Renewi): 'Straks zijn er geen Nederlandse bedrijven meer die plastic kunnen recyclen'