Maaike Kooijman
11 juni 2026, 07:33

Nieuwsupdate: TenneT waarschuwt voor stroomtekorten en bouwers willen alleen nog CO2-arm beton

Nederland kan over een aantal jaar niet meer op elk moment genoeg elektriciteit produceren om in de vraag te voorzien, waarschuwt netbeheerder TenneT. Verder in het nieuws: plantaardige vervangers steeds goedkoper en COP31-host Turkije wil concreet doel voor elektrificatie.

Stroomuitval Tennet | Credits: Jonathan Hanna via Unsplash

TenneT waarschuwt voor stroomstoringen vanaf 2030

De vraag of we op elk moment genoeg stroom kunnen opwekken om in de vraag naar elektriciteit te voorzien, wordt steeds urgenter. Dat blijkt uit de jaarlijkse Monitor Voorzieningszekerheid van netbeheerder TenneT. De huidige voorzieningszekerheidsnorm in Nederland (gemiddeld maximaal vier uur stroomuitval per jaar) wordt in TenneT’s scenario’s vanaf 2030 overschreden. In de vijf jaar daarna kan het het aantal storingsuren zelfs oplopen tot 46 uur per jaar. Afgezet tegen het totaal aantal uren in een jaar (8.760) is dit overigens 0,52 procent, dus ongeveer 1 op de 192 uur.

TenneT verklaart de verslechtering van de voorzieningszekerheid enerzijds door de groei in vraag, door de elektrificatie van onder meer mobiliteit en industrie. Anderzijds weegt de productie van energie uit zon en wind − ook met batterijopslag − niet op tegen de daling van productie uit gas en kolen.

Om stroomuitval te voorkomen, adviseert TenneT een zogenoemd capaciteitsmechanisme in Nederland. Marktpartijen krijgen dan een vergoeding in ruil voor regelbaar vermogen in de vorm van geleverde of niet-gebruikte stroomcapaciteit.

Lees ook: Dit moeten Nederland en 10 andere EU-landen doen voor een sterker Europees stroomnet

Plantaardig steeds goedkoper, goed voor meer verkopen

Hoewel plantaardige vlees- en zuivelvervangers nog altijd duurder zijn dan hun dierlijke evenknie, wordt dat prijsverschil steeds kleiner. Dat blijkt uit onderzoek van het Good Food Institute Europe. Dat leidde vorig jaar in Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje tot een groei in de verkopen. Nederland is de uitzondering; hier werden juist minder plantaardige alternatieven verkocht.

Niet alleen de prijs, maar ook de smaak van plantaardig overtuigt steeds vaker. Dat consumenten meer vleesvervangers kopen dan tofu en tempeh, wijst volgens het Good Food Institute op een voorkeur voor producten die qua smaak en textuur op dierlijk vlees lijken. Ze zijn daarvoor ook bereid meer te betalen dan voor huismerken.

Lees ook: Verkoop vleesvervangers daalt, maar Impossible Foods durft het tóch aan in Nederland

Producten nog altijd ontworpen voor vervanging in plaats van reparatie

Niet een gebrek aan onderdelen, maar het ontwerp van producten is de voornaamste reden dat reparaties van huishoudelijke apparaten niet altijd lukken. Dat blijkt uit het RepairMonitor-dashboard, waar zogenoemde Repair Cafés wereldwijd hun gegevens over honderdduizenden reparatiepogingen bijhouden.

Tot nu toe is 63 procent van die pogingen geslaagd. Als een reparatie niet lukte, kwam dat vaak doordat producten fysiek niet geopend of gerepareerd konden worden. Het komt minder vaak voor dat reserveonderdelen niet beschikbaar zijn, zij het alsnog duizenden keren.

Door het nieuwe Europese recht op reparatie zijn fabrikanten vanaf deze zomer verplicht een kapot huishoudelijk apparaat te repareren als dat technisch mogelijk is.

Lees ook: Deze zomer gaat het ‘recht op reparatie’ in, maar een maas in de wet ondermijnt het effect

Bouwers beloven inzet voor duurzamer beton

Eenenwtintig bouwers en ontwikkelaars, waaronder AM en Van Wijnen, beloven ‘actief gaan sturen op duurzame betonoplossingen’ in hun projecten. Dat betekent dat ze relatief strenge CO2-eisen gaan stellen in minstens tien procent van hun marktuitvragen. Zij sluiten zich daarmee aan bij een kerngroep die twee jaar geleden dezelfde belofte deed. Onder meer Heijmans, BAM en Dura Vermeer zijn daarbij aangesloten.

De intentieverklaring is opgesteld in het kader van het zogenoemde Betonakkoord, dat in 2030 minstens 70 procent CO₂-reductie in de betonsector wil realiseren ten opzichte van 1990. Door de krachten te bundelen, willen de bouwers en ontwikkelaars de vraag naar CO₂-arm en circulair beton stimuleren. Het gaat dan bijvoorbeeld om gerecycled beton, of beton gemaakt met CO2-arme bindmiddelen.

Lees ook: Duurzaam cement en beton: schalen van groene oplossingen is grote uitdaging, maar Europa komt in actie

Gastheer Turkije van COP31 wil concreet doel voor elektrificatie

Woningen, industrie en mobiliteit moeten overstappen van olie en gas naar (hernieuwbare) elektriciteit om de klimaatdoelen te halen. Daarom wil Turkije, waar in november COP31 plaatsvindt, een concreet doel voor het aandeel elektriciteit in de wereldwijde vraag naar energie. Streefdoel zou 35 procent moeten zijn in 2035, schrijft Reuters. Momenteel is elektriciteit goed voor ongeveer 20 procent van de totale energievraag.

Turkije gaat de komende maanden een coalitie van landen zoeken die zich achter het initiatief wil scharen. Het gaat niet om een formele verklaring, maar om een vrijwillige belofte voor landen.

Lees ook: Stroomvraag elektrisch rijden wordt bijna 13 keer zo hoog (maar dat hoeft geen probleem te zijn)

Ook in de media:

  • EU blijft gratis uitstootvergunningen uitgeven, in ruil voor lokale investeringen (Reuters)
  • Bezit rijkste 1% verantwoordelijk voor kwart uitstoot broeikasgassen (The Guardian)
  • Verstoorde handel, extreme honger en ontheemde bevolking: de gevolgen van wereldwijde droogte (FD)
  • Bij stikstofdossier laat CDA zich niet meer op sleeptouw nemen door Jettens optimisme (de Volkskrant)
  • Elektrische vrachtwagens staan klaar, maar laadpalen en stroom ontbreken: wachttijd loopt op tot 12 jaar (AD)
  • Mei was op één na warmst ooit gemeten (Reuters)

Grafiek: Stroomvraag elektrisch rijden wordt bijna 13 keer zo hoog (maar dat hoeft geen probleem te zijn)

De file voor het stroomnet vraagt om een fundamenteel andere inrichting van ons elektriciteitsgebruik. Zeker als we de komende decennia meer stroom gaan verbruiken, onder meer door de opmars van elektrisch rijden. Toch is het goed mogelijk om over vijfentwintig jaar 11 miljoen elektrische auto's in Nederland te hebben, zonder problemen met netcongestie.In een deze week gepubliceerd onderzoek van kenniscentrum Elaadnl, een initiatief van de Nederlandse netbeheerders, blikken onderzoekers vooruit naar 2050. Wat als alle personenauto's dan voorzien zijn van elektromotoren en hetzelfde geldt voor 90 procent van de trucks en bestelbusjes? Elektrisch rijden: vraag naar elektriciteit stijgt explosief Om te beginnen komt er een enorme groei van de vraag naar elektriciteit aan. In onderstaande grafiek is te zien dat elektrisch vervoer op jaarbasis momenteel zorgt voor ruim 4.000 gigawattuur aan stroomverbruik. Volgens het meest waarschijnlijke scenario (het 'middenscenario') uit het rapport van Elaadnl zal dat in 2050 ongeveer 52.000 gigawattuur zijn. Dat is bijna 13 keer zo veel.(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})();Personenauto's zullen goed zijn voor ruim de helft van de elektriciteitsvraag van het wegverkeer in 2050, gevolgd door trucks en bestelbusjes. Netcongestie vermijden: schuiven met laadtijden en auto als thuisbatterij Hoe voorkomen we dat er door elektrificatie van het vervoer gigantische problemen op het stroomnet ontstaan? Een deel van de oplossing ligt bij betere spreiding van elektrisch laden over de dag. De problemen worden nu immers vooral veroorzaakt door overbelasting van het net tijdens piekuren (grofweg tussen vijf uur 's middags en negen uur 's avonds).Uit het onderzoek van Elaadnl blijkt dat schuiven in de laadtijden op termijn al 6,7 gigawatt kan vrijspelen om het net op piekmomenten te ontlasten.Een tweede kans ligt bij de batterijen van elektrische voertuigen. Die kunnen in principe ook gebruikt worden om stroom terug te leveren aan het net. Als de mogelijkheden voor bidirectioneel laden toenemen, kan dat de piekbelasting van het net beperken. Het potentieel hiervoor wordt geschat op 4,5 gigawatt aan flexibel vermogen. Ruim 11 gigawatt aan flexibel vermogen met elektrisch vervoer In theorie biedt elektrische mobiliteit tegen 2050 ruim 11 gigawatt aan flexibel vermogen om het stroomnet te ontlasten, blijkt uit het rapport van Elaadnl. Dat potentieel kan worden gerealiseerd door prijsprikkels in te stellen die het aantrekkelijk maken om buiten de piekuren te laden en tijdens piekuren terug te leveren. Dat biedt kansen om netcongestie te vermijden bij een groeiend stroomverbruik voor elektrisch vervoer.(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})();Om de in het rapport genoemde 11,2 gigawatt aan flexibel vermogen in perspectief te plaatsen, hebben we prognoses van brancheorganisatie Netbeheer Nederland erbij genomen over de piekbelasting van het net.Momenteel wordt het elektriciteitsverbruik van Nederland op piekmomenten beperkt door de inzet van een maximaal vermogen van ongeveer 20 gigawatt. Netbeheer Nederland schat dat de groei van de elektriciteitsvraag op basis van de huidige verbruiksgewoonten vereist dat het piekvermogen ruimschoots verdubbelt naar 43 gigawatt in 2040. Met diverse flexibiliseringsopties kan dat beperkt blijven tot ongeveer 27 gigawatt in 2040.(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})();De prognose van ruim 11 gigawatt aan flexibel vermogen voor elektrisch vervoer uit het rapport van Elaadnl heeft betrekking op 2050 en ligt dus verder in de toekomst dan het scenario van Netbeheer Nederland. Toch is al wel duidelijk dat het om een aanzienlijk potentieel gaat. Met de juiste prikkels lijkt het dus goed mogelijk om het wegverkeer in Nederland volledig te elektrificeren. Lees ook:We moeten het stroomnet niet zwaarder maken, maar slimmer, zegt hoogleraar Jan Rotmans Grafiek: Batterijen voor elektrische auto's kunnen in Europa bijna even goedkoop worden als in China Elektrische auto als batterij voor je huis of bedrijf: 8 dingen die je moet weten over bidirectioneel laden