Maaike Kooijman
30 juni 2025, 07:16

Nieuwsupdate: Toch subsidie voor windparken Noordzee en goud winnen zonder schadelijke stoffen

De overheid gaat windparken op de Noordzee waarschijnlijk toch weer subsidiëren. Verder in het nieuws: wetenschappers winnen goud uit e-waste zonder schadelijke stoffen en nu echt boete voor bedrijfsauto die zero-emissiezone betreedt.

Windparken op de Noordzee Een windpark op de Noordzee. | Credits: Peter Adams via Getty Images

Toch weer subsidie voor windparken op Noordzee

De overheid gaat windparken op de Noordzee waarschijnlijk toch weer subsidiëren. Dat maakte demissionair klimaatminister Hermans vrijdag bekend, meldt de NOS. Energiebedrijven pleitten voor de subsidie omdat hoge kosten en onzekerheid over toekomstig elektriciteitsgebruik de bouw van windparken voor hen risicovol maken. Hermans wil daarom het ‘contract for difference’-systeem invoeren dat ook door het Verenigd Koninkrijk wordt gebruikt. De overheid schiet dan te hulp als de elektriciteitsprijs onder een bepaalde minimumprijs zakt en roomt juist af bij een heel hoge prijs. Hermans moet de herinvoering van subsidie nog wel door het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer krijgen.

Lees ook: Explosieve groei windparken op Noordzee snel voorbij als industrie niet meer stroom kan gaan gebruiken

Wetenschappers winnen goud uit e-waste zonder schadelijke stoffen

Wie een smartphone in z’n broekzak heeft zitten, bezit zeer waarschijnlijk ook een klein beetje goud. Bij het delven van dat goud wordt vaak kwik gebruikt. Dat metaal bindt zich aan gouddeeltjes, zodat het makkelijk gewonnen kan worden. Daarna belandt het echter in het milieu, waar het schade aan dier en mens aanricht. Wetenschappers hebben daar nu mogelijk een oplossing voor gevonden, schrijft TW. Het desinfectiemiddel trichloorisocyanuurzuur zou in staat zijn om goud op te lossen zonder schadelijke neveneffecten. Daarmee lukten het de wetenschappers om 24-karaats goud uit e-waste, metaalafval en ook mijnerts te winnen.

Lees ook: Zo kan e-waste meer goud en minder CO2 opleveren

Nu echt boete voor bedrijfsauto die zero-emissiezone betreedt

De gedoogperiode van een half jaar voor zero-emissiezones is voorbij. Vanaf dinsdag 1 juli kunnen bestuurders die de regels overtreden ook echt boetes krijgen, waarschuwt de NOS. Veertien gemeenten voerden op 1 januari een zero-emissiezone in voor bedrijfsauto’s in de binnenstad. Nieuwe bestelbusjes en vrachtauto’s – dat wil zeggen: voertuigen die op 1 januari of later op kenteken zijn gezet – die niet elektrisch of op waterstof rijden, mogen niet meer in deze zones komen. Oudere voertuigen mogen de binnensteden nog een paar jaar in, afhankelijk van de uitstootklasse van de wagen. In totaal komen er tussen 2025 en 2030 in 29 steden zero-emissiezones.

Lees ook: Zero-emissiezones beloven een schonere stad, maar ‘grijze file moet geen groene file worden’

Solvay sluit akkoord over opslaan waterstof in zoutgrotten

Chemiebedrijf Solvay gaat waterstof opslaan in Spaanse zoutgrotten duizend meter onder de grond. Daarvoor heeft het een akkoord gesloten met de Spaanse gasnetbeheerder Enagas, meldt De Tijd. Solvay boort de putten voor de productie van natriumcarbonaat. Als het zout op is blijft een bassin van zo’n 100 meter hoog en 50 meter breed over. De zoutgrotten die gebruikt gaan worden voor de opslag van waterstof zullen wel iets kleiner worden, aldus het chemiebedrijf. Na de oplevering van de grotten is Enagas verantwoordelijk voor de benodigde infrastructuur voor de waterstofopslag.

Lees ook: Opmars groene waterstof is niet te stoppen, ondanks doemverhalen in de media: ‘De trein rijdt’

Frankrijk keert zich tegen nieuw Europees voorstel CO2-reductie

De Franse president Emmanuel Macron lijkt roet in de nieuwe klimaatplannen van Eurocommissaris Wopke Hoekstra te gooien. Hoekstra presenteert woensdag zijn voorstel waarin staat dat EU-lidstaten in 2040 90 procent minder CO2 moeten uitstoten dan in 1990. Maar Macron is bang dat dat boze boeren en bedrijven oplevert, schrijft De Volkskrant. De Franse president wil meer ruimte voor CO2-reductie buiten de EU middels carbon credits en voor andere methoden om broeikasgassen terug te dringen. Frankrijk wordt gesteund door onder meer Polen, Italië, Tsjechië, Hongarije en Slowakije.

Lees ook: Dit zijn 3 alternatieven voor de nationale CO2-heffing waar Tweede Kamer vanaf wil

Internationale coalitie kijkt naar natuurinclusieve windparken Noordzee

Een luchtbellenscherm tegen onderwatergeluid en weinig licht in de nacht. Dat zijn enkele van de ruim tachtig aanbevelingen die de Offshore Coalition for Energy and Nature – North & Baltic Seas (OCEaN) doet om de natuur te helpen rond windparken op de Noordzee. Namens Nederland zijn onder meer TenneT, Vattenfall, Natuur & Milieu en Stichting De Noordzee bij OCEaN aangesloten. Zij boden het bijbehorende rapport vrijdag aan demissionair klimaatminister Hermans aan. Volgens de partijen moet Nederland normen voor onderwatergeluid en milieuvriendelijke materialen afstemmen met andere landen rondom de Noordzee.

Lees ook: Manon van Beek (TenneT): ‘De Noordzee kan de nieuwe energiecentrale van Europa worden’

Ook in de media:

  • Slopers overtreden de regels door bouwafval slecht te scheiden (Trouw)
  • Wetenschappers krimpen batterijkern en doorbreken fysische grens: ‘Laden is nu bijna sneller dan tanken’ (TW)
  • Recordaantal rechtszaken tégen klimaatbeleid (NOS)
  • Oorlogen, Trump en klimaatmalaise: Brazilië zet zich schrap voor een moeilijke COP30 (Bloomberg)
  • Bij Tata-afval krijgen afnemers een flinke smak geld mee, blijkt in rechtszaak (Nu.nl)
  • Batterijen krijgen ook in nieuw prioriteringskader ACM voorrang op stroomnet (Solar Magazine)
  • ‘China gebruikt groene technologie voor geopolitieke macht’ (BNR)

Douwe Egberts ruziet met supermarkten over koffieprijs: hoe klimaatverandering invloed heeft op de voedselketen

Volgens koffie- en theefabrikant JDE Peet’s zijn de prijzen van koffiebonen de afgelopen twee jaar flink gestegen als gevolg van extreme weersomstandigheden in grote koffieproducerende landen. Daarom wil het moederbedrijf van Douwe Egberts zijn verkoopprijzen opnieuw verhogen, meldde het FD donderdag.Eerder dit jaar verhoogde JDE Peet's zijn prijzen ook al. Onder meer Albert Heijn, Jumbo en Plus verkochten wekenlang geen Douwe Egberts, maar accepteerden uiteindelijk prijsverhogingen van zo'n 20 procent. Ook nu weigeren supermarkten in eerste instantie om de prijsverhoging te accepteren. Gevolgen van klimaatverandering: koffie duurder 'Koffie wordt langzaamaan een heel duur product', zegt ceo Michiel Muller van online supermarkt Picnic tegen het FD. Maar koffie is niet het enige product dat in prijs stijgt door de gevolgen van de klimaatcrisis. Ook cacao, bananen, avocado's, rijst en plantaardige oliën worden in groten getale door Nederland geïmporteerd. Dat zijn allemaal voedingsproducten die gevoelig zijn voor extreem weer als droogte, overstromingen en extreme hitte. Bovendien worden ze verbouwd in gebieden die relatief veel te lijden hebben onder het vaker voorkomen van extreem weer. De opbrengst van oogsten en daarmee de beschikbaarheid van voedingsgrondstoffen wordt onvoorspelbaar, wat weer invloed heeft op de prijs.Zo had Japan vorig jaar de slechtste rijstopbrengst in 25 jaar, was spinazie in Nederland tijdelijk lastig te krijgen in de supermarkt door wateroverlast in Noord-Brabant en was niet goud, maar cacao de grootste stijger op de grondstoffenmarkt in 2024.Ook de wereldwijde wijnconsumptie daalt al jaren door stijgende prijzen. Hoewel oogsten altijd kunnen mislukken, wordt die kans groter nu klimaatverandering voor steeds meer extreem weer zorgt.Klimaatverandering beïnvloedt de voedselketen ook op andere manieren. Het heeft bijvoorbeeld niet alleen effect op de beschikbaarheid van voedsel, maar ook op de kwaliteit ervan. Een recent rapport van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit stelt dat warmte, droogte en vernatting kunnen zorgen voor een toename van giftige stoffen in voedsel en een verminderde houdbaarheid. Het is daarnaast moeilijker om een goed gecontroleerde koelketen op te zetten en de teelt van voedselgewassen vereist soms andere gewasbeschermingsmiddelen.Lees ook: Anders boeren: efficiënt en pesticidevrij telen in verticale kassen Vanille en kokosolie zijn het meest kwetsbaar Analisten van ABN AMRO bracht de gevolgen voor Nederland vorig jaar in kaart in een rapport. Daarin wordt het risico van verschillende voedingsmiddelen berekend aan de hand van de gevoeligheid voor klimaatverandering en de zogenoemde handelsconcentratie: het aandeel dat wordt geïmporteerd uit de twee grootste importlanden. De bank combineerde daarvoor inkoopcijfers van het CBS met een index voor klimaatkwetsbaarheid van het Notre Dame Global Adaptation Initiative.Vooral producten die gevoelig zijn voor klimaatverandering én slechts uit enkele landen worden geïmporteerd vormen een risico. Het gaat dan onder meer om vanille, kokosolie en cashewnoten. Producten als palmolie, cacao, bananen, avocado’s en koffie zijn ook kwetsbaar, maar daarbij wordt voor de import op meerdere landen geleund.[caption id="attachment_160805" align="aligncenter" width="900"] Vooral vanille, cashewnoten en kokosolie zijn risicovol. Credits: ABN Amro[/caption] Klimaatadaptatie in de landbouw Uit onderzoek dat werd gepubliceerd in Nature blijkt dat de wereldwijde voedselproductie met 120 calorieën per persoon per dag afneemt bij elke graad opwarming van de aarde. Klimaatadaptatie zou die afname in 2050 met 23 procent kunnen beperken.Voor Our World in Data keek onderzoeker Hannah Ritchie naar verschillende manieren van klimaatadaptatie. Boeren kunnen kijken naar wat, waar, wanneer en hoe ze gewassen planten, stelt Ritchie. Zo kunnen sommige varianten van gewassen beter tegen droogte of hebben ze minder tijd nodig om te volgroeien. En uit onderzoek blijkt dat zomergewassen aan het einde van deze eeuw tien tot dertig dagen eerder moeten worden geplant dan nu, terwijl wintergewassen juist later moeten worden geplant.Ook de toegang tot irrigatie en mest is belangrijk. Wereldwijd is die zeer ongelijk. Sommige boeren in arme landen gebruiken bijvoorbeeld ruim honderd keer minder mest dan boeren in rijke landen. Omdat we wel uit die landen importeren, loont het om wereldwijd in klimaatbestendige productiemethoden te investeren.Lees ook: Klimaatadaptatie bij boerenbedrijven: van zilt Zeeland tot nat Flevoland Wat kunnen productiebedrijven doen? Naast boeren worden ook Nederlandse bedrijven geraakt door de gevolgen van klimaatverandering. Het goede nieuws voor hen: veel voedingsmiddelen zijn prijsinelastisch. Als de prijs stijgt, blijven consumenten ze kopen. Dat geldt vooral voor producten waar mensen aan gehecht zijn. Vooral koffie, bananen en rijst zijn producten die veel consumenten als essentieel beschouwen, bleek uit een peiling van ABN AMRO.[caption id="attachment_160806" align="alignnone" width="1600"] Koffie is onmisbaar in het leven van Nederlanders. Credits: ABN Amro[/caption]Bedrijven in de keten moeten zich wel voorbereiden op toekomstige risico's. Dat geldt vooral voor productiebedrijven die geïmporteerde producten verwerken tot eindproducten. Anders dan bedrijven die voedsel alleen opslaan en distribueren, zijn productiebedrijven vaak weinig flexibel.'Productiebedrijven zijn immers kapitaalintensief en de afschrijving van productielijnen loopt gewoon door', aldus de analisten van ABN AMRO. Voor hen helpt het om de handelsconcentratie te verminderen; hoe minder afhankelijk van één land of leverancier, hoe minder risico.  En ingrediënten die zeer gevoelig zijn voor klimaatverandering, kunnen soms vervangen worden door ingrediënten die dat minder zijn.Circulair snacken met kroketten en bitterballen gemaakt met koffiedik Deze ondernemer werkt toe naar een miljoenenfabriek voor circulaire voedingsingrediënten De koffiewereld veranderen vanuit Utrecht: zo doet Wonder Beans dat