André Oerlemans
02 juli 2025, 12:00

Record aan groene stroom vorig kwartaal deels weggegooid door negatieve prijzen en gebrek aan opslag

In de afgelopen drie maanden was ruim tweederde van alle opgewekte elektriciteit in Nederland groen. Een record. Toch werd veel wind- en zonne-energie niet benut. Wind- en zonneparken werden stilgezet omdat stroomprijzen negatief werden of overschotten niet opgeslagen of afgezet konden worden. Er werd net zoveel stroom weggegooid als 800.000 huishoudens in een jaar gebruiken.

Zon en wind leverden het afgelopen kwartaal 13 procent meer groene energie dan vorig jaar. Zon en wind leverden het afgelopen kwartaal 13 procent meer groene energie dan vorig jaar. | Credits: Adobe Stock

Dat blijkt uit de kwartaalcijfers van Energieopwek.nl, een samenwerking van het Nationaal Klimaat Platform met Entrance/Hanzehogeschool Groningen, TenneT en Gasunie. Door het zonnige voorjaar met af en toe ook veel wind groeide de productie van hernieuwbare energie in Nederland met 13 procent vergeleken met het tweede kwartaal van vorig jaar. Zonnepanelen produceerden 30 procent meer stroom, windturbines 13 procent.

In totaal was 66,8 procent van alle opgewekte elektriciteit hernieuwbaar. In dezelfde periode vorig jaar was dat 60,7 procent.

Staat groene stroom opwek Q2 2025

Stroom voor 800.000 huishoudens weggegooid

Door die enorme groei beginnen problemen als netcongestie en gebrek aan opslag extra pijn te doen. Door overaanbod dalen de prijzen van groene stroom, soms tot onder nul. Tot en met 30 juni waren de stroomprijzen in Nederland 408 uur negatief. Dat is bijna net zo veel als de 458 uur in heel 2024. Als overschotten op die momenten niet opgeslagen of naar het buitenland getransporteerd kunnen worden, schakelen producenten hun wind- en zonneparken af (curtailment), omdat er niets aan te verdienen valt.

Ter illustratie: Op zaterdag 21 juni wekten zonnepanelen een recordhoeveelheid elektriciteit op. Rond de middag was dat 22 gigawattuur. De stroomvraag was op dat moment 13 gigawattuur. Daarom werd het overschot aan productie afgeschakeld.

Zonder curtailment hadden wind- en zonneparken nog 8 procent meer elektriciteit op kunnen wekken. Dan was het aandeel groene stroom het afgelopen kwartaal uitgekomen op 69,2 procent.

In totaal werd er de afgelopen periode voor 8,3 petajoule aan energie weggegooid. Ter vergelijking: dat is net zo veel als het jaarlijkse verbruik van 800.000 huishoudens.

Goedkoop groene waterstof maken

Als de stroomprijs onder nul zakt, kunnen elektrolysers groene waterstof maken voor een prijs die concurrerend is met grijze waterstof uit fossiele brandstoffen. Dat gebeurt nu nog niet op grote schaal. Entrance berekent met een virtuele elektrolyser wel hoeveel uur een echte elektrolyser goedkoop groene waterstof had kunnen maken. Het eerste halfjaar van 2025 was dat al 834 uur geweest; 125 uur meer dan eind juni vorig jaar. Deze groene waterstof had bijvoorbeeld ingezet kunnen worden als grondstof in de industriële sector.

Warmtepompen waren het afgelopen kwartaal nauwelijks nodig, behalve die die ook kunnen koelen. Ook het aandeel bijgestookte biomassa in kolencentrales daalde. Alleen in april moesten die centrales bijspringen, maar dat kwam omdat de kerncentrale in Borssele stillag voor jaarlijks onderhoud.

Energieopwek.nl benadrukt dat slechts 20 procent van alle gebruikte energie in Nederland uit elektriciteit bestaat. Warmte (55 procent) en brandstoffen voor transport (25 procent) slokken het grootste deel op. Volgens het PBL zal in 2030 ongeveer 24 procent van al het energieverbruik uit elektriciteit bestaan.

Lees ook:

Energie uit de getijden: SeaQurrent spreidt zijn onderwater vleugels

Dat duurzame energie niet alleen boven zeeniveau opgewekt kan worden, bewijst de TidalKite — een grote 'onderwatervlieger'. Deze technologie benut waterstromen op efficiënte wijze om een constante en betrouwbare stroom elektriciteit te genereren. Op die manier wordt energie opwekken economisch haalbaar, bij zowel sterke als zwakkere getijdenstromen.Altijd groene stroom beschikbaar De TidalKite beweegt zich door de onderwaterstroom, vergelijkbaar met hoe een vlieger door de lucht zweeft. Het huidige demonstratiemodel bestaat uit een frame dat aan de zeebodem is verankerd, met een vlieger van 9 meter hoog en 16 meter breed. De kracht van de stroom zorgt voor een trekkende beweging, die vervolgens wordt omgezet in elektriciteit. De technologie biedt twee belangrijke voordelen ten opzichte van zonne- en windenergie: constante beschikbaarheid en geen visuele impact. 'Getijden zijn voor 100 procent voorspelbaar', zegt Maurtis Alberda, medeoprichter van SeaQurrent. 'Ze treden dag en nacht, het hele jaar door op. In theorie kunnen we de energieopbrengst per uur een eeuw vooruit voorspellen.' De TidalKite biedt ook een oplossing voor de beruchte ‘Dunkelflaute’ — perioden waarin zowel zon als wind tekortschieten. Wanneer zonne- en windopwekking terugvallen en de energieprijzen stijgen, levert getijdenenergie betrouwbare stroom.De weg naar opschaling De stabiele hernieuwbare energieopwekking trekt de aandacht van diverse sectoren, waaronder datacenters. In samenwerking met Iron Mountain Data Centers onderzoekt SeaQurrent hoe de TidalKite kan bijdragen aan het verduurzamen van de Nederlandse datacenters van het bedrijf. 'Onze samenwerking met SeaQurrent sluit aan op onze behoefte aan voorspelbare, lokaal opgewekte hernieuwbare energie. Dat kunnen zonne- en windenergie niet altijd in dezelfde mate bieden', zegt Martijn van Wijngaarden, verantwoordelijk voor hernieuwbare elektriciteit bij Iron Mountain Data Centers. Hij benadrukt het belang van een mix van hernieuwbare én betrouwbare energiebronnen. 'Het gevorderde ontwikkelstadium en de tastbare oplossing die SeaQurrent nu al biedt, spreken ons bijzonder aan.'Nu pionieren met kritieke infrastructuur 'We zitten in een spannend stadium van onze technologische ontwikkeling, en onze samenwerking met Iron Mountain Data Centers bevestigt dat', zegt Alberda. 'Na het demonstreren van ons systeem op representatieve schaal in een netgekoppelde omgeving, kunnen we nu pionieren met hoe getijdenenergie niet alleen datacenters, maar ook andere kritieke infrastructuur en industrieën kan voorzien van energie. Deze samenwerking toont aan hoe koplopers in de industrie de toekomst van schone, betrouwbare elektriciteit vormgeven.' Volgens Alberda werkt de samenwerking als een versneller. 'Nauwe samenwerking met investeerders, leveranciers en klanten helpt ons om sneller op de markt te komen en projecten efficiënter te realiseren. We zijn ook in gesprek met beleidsmakers om TidalKite-parken af te stemmen op opkomende netaansluitingszones en locaties met voorafgaande vergunningen, zoals Morlais in het VK, waar regionale planning en financiering al in gang zijn gezet.' De eerste TidalKite, met een capaciteit van 0,5 megawatt, kan genoeg elektriciteit leveren voor ongeveer zevenhonderd huishoudens. Door meerdere vliegers in een raster op de zeebodem te plaatsen, kan de technologie efficiënt worden opgeschaald. 'In Nederland kunnen we bijvoorbeeld een significante regionale impact hebben. Door ongeveer 50.000 huishoudens in de Waddenregio van groene stroom te voorzien. Zodra we opgeschaald zijn met multi-vliegerparken, leveren we een substantiële bijdrage aan de duurzaamheidsdoelen.'Investeren in een doorbraak Om de technologie verder op te schalen, is voortdurende financiële steun essentieel. In 2022 haalde SeaQurrent 4,8 miljoen euro op bij een groep impactgerichte investeerders, waaronder InnoEnergy, dat ook aandeelhouder werd. Dit Europese innovatieplatform biedt niet alleen kapitaal, maar ook strategische ondersteuning en een waardevol netwerk. 'Doorbraaktechnologie op het gebied van energie ontwikkelen kost tijd en geld', aldus Alberda. 'Daarom hebben we investeerders nodig die een langetermijnvisie delen en meer bieden dan alleen financiering.' 'Bij InnoEnergy bouwen we partnerschappen met bedrijven zoals SeaQurrent, die het energielandschap van Europa opnieuw vormgeven', legt Jacob Ruiter, ceo Benelux van InnoEnergy, uit. 'Innovators ondersteunen van laboratorium tot markt is essentieel als we op grote schaal echte klimaatimpact willen maken. De TidalKite-technologie van SeaQurrent toont hoe een Europees ecosysteem van betrokken investeerders, industriële partners en moedige ondernemers doorbraaktechnologie tot leven kan brengen. Zo zorgen we voor zowel energiezekerheid als economisch leiderschap in het tijdperk van cleantech.' Naast financiering biedt InnoEnergy ook praktische ondersteuning, variërend van advies over intellectueel eigendom en trainingen tot coaching en toegang tot talent. 'Hun netwerk opent deuren die anders gesloten zouden blijven', zegt Alberda. 'Dat versnelt onze weg naar grootschalige toepassing.'Internationale kansen Hoewel SeaQurrent momenteel actief is in Noord-Nederland, kijkt het bedrijf ook over de grenzen heen. Ierland laat bijvoorbeeld het wereldwijde potentieel van de TidalKite zien: de getijdenstromen zijn daar te zwak voor traditionele getijdentechnologieën, maar ideaal voor het ontwerp van SeaQurrent. Dit opent de deur naar ongeveer 8 gigawatt aan nog onbenutte energie. 'Ierland laat zien wat wereldwijd mogelijk is', zegt Alberda. 'Markten zoals het VK, Frankrijk en Canada bieden eveneens veelbelovende kansen.' De EU classificeert de TidalKite als een “innovatieve hernieuwbare technologie” vanwege de hoge voorspelbaarheid en bijdrage aan netbalancering. SeaQurrent wil bijdragen aan de innovatie- en energiedoelen van Europa: 100 megawatt oceaanenergie in 2027, 1 gigawatt in 2030 en 40 gigawatt in 2050. Het uiteindelijke doel is dat mariene energie 10 procent van de Europese elektriciteitsvraag dekt — waarmee Europa stevig gepositioneerd wordt als wereldleider in de blauwe economie.Ameland als proeftuin SeaQurrent vond zijn oorsprong in de Waddenzee. In 2024 werd de eerste volledig operationele TidalKite geïnstalleerd nabij Ameland. Een passende locatie, vindt Alberda. 'Er is een sterke lokale motivatie om getijdenenergie te verkennen. De eilanders leven met en van de zee. Zelfs voordat wij ons op Ameland richtten, toonden de lokale energiecoöperatie al interesse.' 'In een beschermd gebied zoals het Waddengebied zijn onopvallende oplossingen belangrijk. De onzichtbare aanwezigheid, betrouwbaarheid en minimale ecologische voetafdruk van de TidalKite maken het een goede match', zegt Alberda. In samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen en anderen heeft SeaQurrent hard gemaakt dat de impact op bodembewonende ecosystemen en zeeleven verwaarloosbaar is. Dat is een belangrijke eis voor toekomstige opschaling in ecologisch gevoelige zones. Na succesvolle tests op de Amelander testlocatie is de technologie nu klaar voor commerciële toepassing, met de samenwerking met Iron Mountain Data Centers als eerste belangrijke mijlpaal. Alberda besluit: 'TidalKite is een betrouwbare sleutel tot schone energie, 24 uur per dag, 7 dagen in de week. We richten ons nu op de opschaling van het eerste demonstratieproject naar commerciële toepassingen in een vroeg stadium. Dat begint op locaties die al vergunningen hebben en met een aantal partners met een 24/7-energievraag. Voor hen is een voorspelbare basislaststroom het meest waardevol. Verder staan we open voor gesprekken met potentiële partners om toekomstige ambities op elkaar af te stemmen.'Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner nlmtd. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.Lees ook:3 manieren waarop water een oplossing kan zijn voor een duurzamere wereld - investeerders moeten wel mee durven doen ‘Water is als elektriciteit: we willen er continu over beschikken, maar zo werkt de cyclus niet’, zegt deze mondiale topexpert Hoe gaat het nu met SeaO2: de Nederlandse start-up die CO2 uit de zee filtert