De energietransitie draait om het vervangen van kolen, olie, gas door zon, wind en groene waterstof. Of niet? Volgens ‘captain of transitions’ Jan Rotmans is dat weliswaar een belangrijk onderdeel, maar niet het belangrijkste. ‘We moeten een compleet nieuw energiesysteem opbouwen. En dat kán, maar moet wel meer de nadruk krijgen.’
Het energiesysteem van de toekomst, denkt Rotmans, is uiteraard volledig duurzaam. Maar wat het ook is: decentraal, met veel knooppunten, en slim. Kijk bijvoorbeeld naar de deelauto’s in Utrecht die energie opslaan en weer kunnen terugleveren aan het energienet.
Om die reden is Rotmans niet per se fan van het debat over de verzwaring van het stroomnet. ‘De oplossing van de netbeheerders is netten zwaarder maken. Dat is eigenlijk heel dom, want daarmee houd je het centrale systeem in stand.’
‘We kunnen veel beter smart grids bouwen, bijvoorbeeld per wijk of bedrijventerrein. Zo krijg je een systeem met honderdduizenden knooppunten die allemaal met elkaar verbonden zijn. Dan hoeven de kabels niet veel dikker te worden, en je bent ook veel minder kwetsbaar als er ergens wat misgaat.’
De omslag van een centraal naar een decentraal energiesysteem vraagt wel om een cultuuromslag binnen energiebedrijven. ‘De naam zegt het al: netbeheerders beheren het stroomnet. Maar beheren is reactief, passief. Netbeheerders moeten eigenlijk netontwikkelaars zijn. Samen met bedrijven en burgers.’
Decentraal energiesysteem met batterijen
In zo’n slim systeem is batterijopslag cruciaal, zegt Rotmans. Daarmee kunnen hoge pieken in vraag en aanbod worden opgevangen. Dat vormt een groot deel van de oplossing voor netcongestie. Want: ‘De gemiddelde vraag naar stroom is al twintig jaar hetzelfde. Een slimmer stroomnet gaat dus niet zozeer om een vergroting van de capaciteit, maar het opvangen van piekmomenten.’
‘Momenteel slaan we slechts één procent op van wat we duurzaam opwekken’, zegt Rotmans. ‘Dat is krankzinnig weinig. Terwijl we met tienduizenden superbatterijen bij grote bedrijven al de helft van de huidige netcongestie kunnen oplossen. Coördineer je opwek en opslag met een slim energiemanagementsysteem, een EMS, dan is de winst nog groter.’
Zijn pas opgerichte bedrijf eVoltic speelt in op precies die behoefte. Het licht bedrijven door met een gedetailleerde energiescan en geeft advies over batterijopslag. ‘Vervolgens passen we een EMS toe, dat wij in eigen beheer hebben, om dat slim aan te sturen.’
Rotmans ziet het liefst dat dit op grote schaal gebeurt. ‘Er is nu meer dan 100 miljard gereserveerd voor de centrale oplossing van het stroomnet verzwaren. Eigenlijk zou zeker de helft van dat geld naar slimme oplossingen moeten gaan.’
Benieuwd naar de hele podcast? Luister die hier:
Transition 2026
Op 23 juni spreekt Jan Rotmans op Transition2026. Het event van Change Inc. brengt de sleutelfiguren in bedrijven bijeen om versnelling te realiseren waar het ertoe doet. Wil je erbij zijn? Tot 1 juni koop je een ticket met 50 euro korting met de kortingscode PODCAST50.
Beluister eerdere afleveringen van Mastering Transitions:
- Directeur duurzaamheid Philips: ‘Vanuit onze ivoren toren kunnen we geen circulaire economie ontwerpen’
- Goed nieuws haalt vaak de krantenkoppen niet, maar de groene transitie is toch echt in gang gezet
- Wie geld inzet voor verandering, moet breder kijken naar duurzaamheid: ‘Elke euro komt 6 keer terug’
