Hoewel landen mondiaal CO2-reducties behalen, mag inmiddels bekend zijn dat de klimaatdoelen van Parijs nog verre van nabij zijn. Willen we de temperatuurstijging tot 2 graden in 2050 beperken, dan moet de uitstoot door het verbranden van fossiele brandstoffen drastisch omlaag. Dat vraagt onder meer om adequaat beleid, het stimuleren van hernieuwbare energie én een ander consumptiepatroon.
Structurele verandering is noodzakelijk. ‘Maar je krijgt geen structurele verandering zonder dat individuen erom vragen’, zegt Madalina Vlasceanu van de Stanford Doerr School of Sustainability en hoofdauteur van een nieuwe, omvangrijke studie naar gedragsverandering met betrekking tot klimaatactie.
Meedoen aan klimaatmars of politiek beïnvloeden
Het team van onderzoekers stelde ruim 30.000 Amerikanen bloot aan verschillende interventies die bedoeld waren om mensen aan te zetten tot klimaatactie. Het doel was bijvoorbeeld om mensen te laten deelnemen aan een klimaatdemonstratie of ze aan te zetten om klimaat mee te nemen in hun politieke afweging. Om tot deze doelen te komen kregen de deelnemers verschillende klimaatbewuste interventies te zien, zoals video’s, afbeeldingen en artikelen.
Uiteindelijk bleek dat mensen het meest geneigd zijn een bijdrage te leveren aan klimaatactie als ze beelden kregen te zien van hoe collectieve klimaatinspanningen uit het verleden het publieke beleid in de praktijk hebben beïnvloed. Ook energieke beelden van klimaatmarsen – waarbij de proefpersonen werden gevraagd zich voor te stellen hoe klimaatmarsen verbindend kunnen werken – bleken een succesvol recept voor klimaatactie.
Aan de ene kant zijn individuen dus op zoek naar bewijs van de werking van klimaatbewuste inspanningen, concluderen de onderzoekers. Tegelijkertijd hechten we waarde aan collectieve acties en een gevoel van verbinding met anderen.
Wel een nieuwsbrief, niet doneren
Na het zien van de verschillende interventies konden de deelnemers op drie manieren actie ondernemen. Op basis van succesvolle interventies waren bereidwillige individuen het snelst geneigd om zich in te schrijven voor een nieuwsbrief van een klimaatorganisatie. Ook deden ze toezeggingen tot deelname aan klimaatdemonstraties.
Een kleinere groep greep naar ‘politieke’ klimaatacties, zoals het ondertekenen van petities of het stemmen op klimaatbewuste politici. Het minst populair zijn de klimaatacties waarbij deelnemers werd gevraagd geld te doneren aan klimaatorganisaties. Ook waren de deelnemers huiverig om hun spaargeld te verplaatsen naar banken met een groener beleggingsportfolio.
Let wel: de onderzoekers maten dus niet het daadwerkelijke gedrag, alleen de bereidheid daartoe.
Schuld en woede werken niet
Opvallend was dat de interventies die vooral leunden op negatieve emoties, zoals schuld en woede, minder effectief waren. Ook waren de onderzoekers verrast dat er vrijwel geen verandering was in de bereidheid van deelnemers om klimaatactie te ondernemen als interventies de nevenvoordelen van het aanpakken van klimaatverandering benadrukten, zoals het verbeteren van de menselijke gezondheid door minder vervuiling of economische groei door investeringen in hernieuwbare energie.
‘Het voelt intuïtief dat nevenvoordelen mensen zouden moeten motiveren. Waarom zouden we klimaatverandering niet oplossen als dat ook de gezondheidszorg en de economie helpt? Maar we vonden nul resultaten bij deze strategie,’ zegt Vlasceanu.
Voor elk wat wils
De interventies waaraan de proefpersonen blootgesteld werden, waren relatief kort: 10 tot 15 minuten. De onderzoekers verwachten dat ze daardoor slechts kortetermijnveranderingen in gedrag teweeg brengen. In de volgende fase van het onderzoek wil het team van Vlasceanu de succesvolste interventies verwerken in een documentaire. Dan moet blijken of de deelnemers ook op de langere termijn tot gedragsverandering in staat zijn.
Verder heeft het team van wetenschappers alle onderzoekdata verwerkt in een interactieve webtool, waarmee iedereen inzicht kan krijgen in welke interventies het beste werken voor specifieke leeftijdsgroepen, politieke idealen en inkomensklassen.
‘Klimaatverandering is een collectief probleem en individuele oplossingen alleen zijn onvoldoende om het aan te pakken,’ zegt Vlasceanu. ‘Dit kan professionals helpen een gevoel te krijgen voor welke soorten boodschappen aanslaan bij hun doelgroep om collectieve actie te inspireren.’
