Nederlandse overheidssubsidies van in totaal 11 miljard euro zijn schadelijk voor de biodiversiteit. Dat bleek afgelopen week uit een update van het Nationaal Dashboard Biodiversiteit, op basis van een analyse van Wageningen University, CE Delft en Naturalis Biodiversity Center.
Onderzoekers hebben in totaal 102 regelingen uitgeplozen. Die beoordeelden ze op de impact op biodiversiteit. Er is gekeken naar directe en indirecte subsidies. Daarnaast zijn fiscale regelingen zoals aftrekposten, vrijstellingen en lagere belastingtarieven meegenomen.
De 102 onderzochte regelingen zijn onderverdeeld in zeven categorieën. Twee daarvan wijzen op een ‘negatieve’ of ‘overwegend negatieve’ invloed op biodiversiteit. Negentien maatregelen, met een totale waarde van 9,9 miljard euro, kregen het stempel ‘negatief’. Zeven maatregelen, met een totale waarde van 1,3 miljard euro, belandden in de categorie ‘gemengd tot overwegend negatief’. Samen dus ruim 11 miljard euro aan subsidies en fiscale regelingen met schadelijke gevolgen voor biodiversiteit.
Grafiek van de week
Voor de transitie naar een duurzame economie is meer nodig dan alleen rationele argumenten. Maar cijfers zeggen wél heel veel. In een wereld waarin je wordt overspoeld met informatie is het vaak lastig om te bepalen wat echt belangrijk is. In de rubriek ‘Grafiek van de week‘ licht Change Inc. op een visuele manier een onderwerp uit dat substantiële impact heeft op duurzame transities.
Subsidies met negatieve invloed op biodiversiteit
Om een beter idee te krijgen van het soort subsidies en fiscale regelingen met schadelijke effecten voor de biodiversiteit hebben we de twee categorieën hieronder per maatregel uitgesplitst in twee grafieken.
Bij de overheidsregelingen met een negatieve impact op biodiversiteit hebben er vier een omvang van elk meer dan een miljard euro. Ondersteuning van fossiele energie speelt daarbij een grote rol. Het gaat dan om de accijnsvrijstelling op kerosine, de lagere energiebelasting voor grootverbruikers van aardgas en het lagere accijnstarief voor diesel.
De negatieve beoordeling heeft te maken met zogenoemde ‘drukfactoren’. Subsidies die het gebruik van fossiele brandstoffen goedkoper maken, dragen volgens de onderzoekers bij aan biodiversiteitsverlies doordat ze verandering van landgebruik (ontbossing), uitputting van natuurlijke hulpbronnen, klimaatverandering en vervuiling aanmoedigen.
Biodiversiteit versus woningbouw
Bij de maatregelen met een gemengde tot overwegend negatieve impact op biodiversiteit zitten veel regelingen voor de landbouw en woningsubsidies. Hierbij is duidelijk sprake van botsende belangen. Zo is de Woningbouwimpuls een gemeentelijke subsidie gericht op de randvoorwaarden voor woningbouw, zoals de aanleg van infrastructuur (wegen) en het saneren van verontreinigde grond.
Tegelijk zorgt woningbouw vooral in buitenstedelijke gebieden voor extra druk op de biodiversiteit door het verdwijnen van natuur en extra beslag op natuurlijke hulpbronnen.
Het rapport maakt hiermee ook duidelijk dat behoud van biodiversiteit geen pijnloze keuze is. Kiezen voor biodiversiteit vereist dat je grenzen durft te stellen aan bepaalde economische activiteiten.
Lees ook:
- Biodiversiteit is ondergeschoven kindje bij bedrijven: nieuwe ‘managementtaal’ voor de natuur zou helpen
- Hans Stegeman over een duurzamer economisch systeem: ‘We hebben iets nodig dat meer tussen overheid en markt inzit’
- Lichtvervuiling kost onnodig veel energie en schaadt de biodiversiteit, maar het kan ook anders
