De extreme warmte en droogte van de zomer van 2026 laten Europa niet onberoerd. In een nieuw rapport becijferen economen van Triodos Bank de maatschappelijke effecten en de gevolgen voor de economische groei. Die blijken niet mals.
Een extreem warme zomer heeft tal van effecten die wel voor maatschappelijke schade zorgen, maar die niet meetellen voor de klassieke manier waarop de economie wordt gemeten (als som van de toegevoegde waarde van de geproduceerde goederen en diensten in een jaar). Denk bijvoorbeeld aan zaken als oversterfte of vernietiging van natuur door bosbranden.
Hittestress zorgt ook voor schade die de economie direct raakt. Dan gaat het bijvoorbeeld om de landbouw (lagere gewasopbrengsten), energieproductie (onder meer verminderde elektriciteitsproductie van kerncentrales), transport en logistiek (onder andere problemen voor binnenvaart door lage rivierstanden) en arbeidsproductiviteit (lagere productie per werknemer, bijvoorbeeld in warme kantoorruimtes en bij fysiek werk op warme dagen).
Stop je deze effecten in een economisch schademodel, dan rolt daar volgens Triodos voor de hele Europese Unie een kostenpost van 180 miljard euro in 2026 uit. Die kan de groei van de Europese economie dit jaar met ongeveer 1 procentpunt omlaag duwen, waardoor die op ongeveer nul uitkomt.
Grafiek van de week
Voor de transitie naar een duurzame economie is meer nodig dan alleen rationele argumenten. Maar cijfers zeggen wél heel veel. In een wereld waarin je wordt overspoeld met informatie is het vaak lastig om te bepalen wat echt belangrijk is. In de rubriek ‘Grafiek van de week‘ licht Change Inc. op een visuele manier een onderwerp uit dat substantiële impact heeft op duurzame transities.
Hitte-effect raakt Franse economie het hardst, maar treft ook Nederland
In de grafiek hieronder is het geschatte negatieve hitte-effect voor een aantal landen weergegeven. Daarbij hebben de economen van Triodos het verschil genomen tussen de groeiprognose van de Europese Commissie en een aangepaste, eigen prognose die het hitte-effect meeneemt.
Te zien is dat Frankrijk naar verwachting het zwaarst wordt getroffen: de negatieve invloed van het hitte-effect bedraagt liefst 1,4 procentpunt, waardoor een eerder verwachte groei van van de Franse economie met 0,8 procent kan omslaan in een krimp van 0,6 procent. Dit heeft mede te maken met het feit dat de Franse stroomvoorziening grotendeels op kernenergie leunt en uitval van kerncentrales dus veel invloed heeft op de Franse economie.
Voor Nederland wordt de negatieve impact van het hitte-effect, mede door waterstress, geschat op 0,8 procentpunt, wat de geraamde groei van 1 procent voor dit jaar vrijwel helemaal kan wegvagen. Polen komt er genadig vanaf, met een groeiprognose die daalt van 3,5 procent naar 3 procent, mede omdat het aantal zeer warme dagen in dat land relatief beperkt is gebleven.
EU moet erkennen dat klimaatverandering voor noodsituatie zorgt
Een land als Spanje kampt wel met veel warme dagen, maar omdat dit land zich al lange tijd aanpast aan warm weer is het effect van een paar extra extreem warme dagen op de economische groei minder sterk.
De economen van Triodos Bank waarschuwen dat adaptatiemaatregelen de negatieve effecten van extreem weer kunnen verzachten, maar geen structurele oplossing vormen. ‘De keuze waarvoor Europeanen en hun beleidsmakers staan, is niet of ze betalen voor een zomer als deze: de schade is er al’, schrijven ze.
‘De keuze die we hebben is om ons te blijven abonneren op steeds kostbaardere zomers, door onze inspanningen om klimaatverandering te beperken te blijven uitstellen, of om klimaatverandering te gaan behandelen als de letterlijk brandende noodsituatie die zij vormt voor ons welzijn en onze economieën.’
