Tienduizenden hectare bos in brand, honderdduizenden mensen geëvacueerd: de bosbranden in Frankrijk en Spanje drukken ons met de neus op de feiten. Door klimaatverandering is het steeds vaker ‘brandgevoelig weer’: warm, droog en winderig.
Dat is een vicieuze cirkel, want bosbranden hebben óók weer invloed op klimaatverandering. De CO2 die in bomen is opgeslagen komt immers vrij als die bomen verbranden.
Copernicus laat zien om hoeveel uitstoot dat precies gaat. Het instituut houdt al decennia bij hoeveel bosbranden er zijn, hoe erg ze zijn, hoeveel hectare er verbrandt en hoeveel broeikasgassen er vrijkomen. Zo zie je dat de bosbranden in Frankrijk en Spanje momenteel veel gevaarlijker zijn dan normaal in deze tijd van het jaar. In Frankrijk verbrandde tot nu toe bovendien meer hectare dan in andere jaren (sinds 2012), met een zeer hoge CO2-uitstoot als gevolg.
CO2-uitstoot door bosbranden niet uitzonderlijk hoog
Kijk je naar de totale CO2-uitstoot van bosbranden in Europa, dan zie je dat de lijn tot twee weken geleden ongeveer gelijk liep met het gemiddelde van de afgelopen jaren. Maar daarna schoot de uitstoot omhoog.
Onderstaand zie je de CO2-uitstoot door bosbranden in de EU dit jaar, vergeleken met het gemiddelde tussen 2003 en 2025 (groene lijn) en de laagste en hoogste uitstoot in die jaren (grijs vlak). Let daarbij wel op dat dit gemiddelde de regionale extremen niet laat zien.
Belangrijke kanttekening is dat dit alleen data van de EU is. Voor de opwarming van de aarde is ook belangrijk wat er in de rest van de wereld gebeurt. Specifiek in de poolcirkel: in de permafrost daar zit veel koolstof opgeslagen, die vrij kan komen bij bosbranden. In Rusland en Canada is de uitgestoten CO2 nog niet uitzonderlijk hoog voor de tijd van het jaar.
Bosbranden in Nederland
Zoomen we in op Nederland, dan laat de data zien dat er dit jaar relatief veel hectare is verbrand, vooral door de branden als gevolg van defensie-oefeningen in april. De lijn met de opgetelde CO2-uitstoot loopt echter ongeveer gelijk aan het gemiddelde in de afgelopen decennia.
In het licht van klimaatverandering is het natuurlijk ook interessant of de CO2-uitstoot van bosbranden stijgt naarmate de wereld opwarmt. In Nederland lijkt dat inderdaad te gebeuren, te zien in onderstaande grafiek. De grijze balk is de gemiddelde jaarlijks CO2-uitstoot door bosbranden tussen 2003 en 2026.
Grote gevolgen voor natuur en economie
Helemaal eerlijk is het echter niet om de impact van grote branden alleen te beoordelen op hun CO2-uitstoot. Want er gaat ook kostbare natuur verloren, vaak met een flinke variatie aan planten en dieren (hoewel rond Bordeaux ook veel productiebos is afgebrand).
Daarnaast komen er bij branden schadelijke stoffen als roet en stikstofoxiden vrij, die risico’s meebrengen voor de gezondheid van mens en dier. En de economie in brandgebieden krijgt een flinke klap: volgens de Franse economieminister zijn de bosbranden ‘ook een economische donderslag is voor een regio die dat absoluut niet kon gebruiken’.
Klimaatwetenschapper Max van Gerrevink betoogt dan ook dat we niet zozeer moeten kijken naar het aantal hectare, maar naar ‘de schaal, de snelheid en de heftigheid’ van branden.
