Jeroen de Boer
17 november 2026, 07:02

Nieuwsupdate: Wadden mogelijk bedreigd werelderfgoed en steviger beleid nodig om 7 miljoen huizen te verduurzamen

Unesco is bezorgd en overweegt het Waddengebied op de lijst voor bedreigd werelderfgoed te plaatsen. Verder in het nieuws: ambtenarenrapport stelt dat het Rijk de regie moet pakken om 7 miljoen woningen van het gas af te krijgen en Chinees elektrisch vliegtuig maakt proefvlucht.

Unesco overweegt het Waddengebied op de lijst van bedreigd werelderfgoed te plaatsen. | Credits: Getty Images

Unesco overweegt Wadden op lijst bedreigd werelderfgoed te plaatsen

Het aantal zeehonden in het Waddengebied neemt af. In de Nederlandse wateren zijn dit jaar 6 procent minder zeehonden waargenomen dan in 2025. Hiermee neemt de zeehondenpopulatie voor het vijfde jaar op rij af, meldt onder meer de NOS. Onderzoekers zien geen massale sterfte en vermoeden daarom dat er sprake is van een combinatie van factoren die zeehonden parten speelt. Meer menselijke activiteiten en verandering van de beschikbaarheid van voedsel spelen waarschijnlijk een rol.

VN-organisatie Unesco heeft zijn bezorgdheid uitgesproken over de situatie en overweegt het Waddengebied op de lijst van bedreigde werelderfgoed te plaatsen, aldus BNR. De Wadden staan sinds 2009 op de werelderfgoedlijst en worden gezien als een essentiële stopplaats voor migrerende vogels en een ecologisch gebied met duizenden unieke zeedieren en planten. In 2027 wil een inspectiecommissie van Unesco langskomen om de staat van het Waddengebied te bespreken.

Lees ook: Bedrijven hebben wel klimaatplannen, maar biodiversiteit is lastiger

Rapport: Rijk moet regie pakken bij betaalbare verduurzaming woningen

Nederland telt ruim 8 miljoen woningen, waarvan er momenteel ongeveer 1 miljoen volledig aardgasvrij zijn. Om de overige 7 miljoen woningen voor 2050 helemaal gasvrij te krijgen, zouden er jaarlijks ongeveer 300.000 huizen verduurzaamd moeten worden. Het huidige beleid schiet daarvoor tekort, blijkt uit een nieuw ambtelijk rapport dat maandag naar buiten kwam: IBO Energietransitie van de woningvoorraad.

Particuliere huiseigenaren, VvE’s en woningcorporaties willen vaak wel verduurzamen, maar het ontbreekt aan richtinggevend beleid om dat mogelijk te maken. De ambtenaren hebben vier scenario’s uitgewerkt met maatregelen om de energietransitie voor woningen te versnellen. Hoofdlijn is dat het Rijk duidelijkheid schept met heldere technologische keuzes (rond warmtenetten en warmtepompen) en het bieden van zekerheid (betaalbaar voor iedereen, met speciale aandacht voor kwetsbare groepen).

In de doorgerekende scenario’s tot 2050 leveren de ambitieuzere beleidsmaatregelen een grotere emissiereductie op. Op basis van het huidige beleid komt de jaarlijkse uitstoot van woningen naar verwachting uit op 8 miljoen ton CO2-equivalent in 2050, tegen 13 miljoen ton nu. Bij het zwaarste beleidspakket gaat de daling veel harder en resteert er in 2050 nog 2 miljoen ton CO2-uitstoot van woningen.

Lees ook: Minder gas verbruiken: welke opties zijn er buiten de warmtepomp?

Watertekort grotere uitdaging voor Nederland dan stijging zeespiegel

Maandag kwam ook een ander vergezicht op 2050 naar buiten. De Rijksoverheid presenteerde de Nota Ruimte, een nationale visie op de inrichting van Nederland tot 2050. Water is daarbij een overkoepelend thema. ‘Nederland blijft op de lange termijn veilig bewoonbaar, ook bij een versnelde zeespiegelstijging. Maar achter de dijken en duinen zal de inrichting van ons land veranderen. We moeten rekening houden met extremer weer, een stijgende zeespiegel, een dalende bodem, een onregelmatiger, rivierafvoer en daardoor meer verzilting en langere perioden van droogte’, luidt een van de conclusies.

Periodieke watertekorten lijken een grotere uitdaging te worden dan de zeespiegelstijging. Oplossingen liggen onder meer bij ‘meervoudig ruimtegebruik’. Wateropslag moet samengaan met onder meer landbouw en natuur, en ook steden en bedrijventerreinen moeten (tijdelijk) water kunnen opslaan.

Lees meer over de Nota Ruimte op Change Inc.: De zeespiegelstijging overleven we wel, maar watertekort is wél een bedreiging voor Nederland

Schade door extreem weer in EU afgelopen 5 jaar opvallend hoog

De economische schade door extreem weer is voor de Europese Unie in de afgelopen 45 jaar opgelopen tot 920 miljard euro. Opvallend is dat de afgelopen vijf jaar goed waren voor 270 miljard euro aan schade, ofwel bijna 30 procent van het totaal. Dat blijkt uit een nieuwe studie van het Europese milieuagentschap EEA. Onderzoekers hebben gekeken naar drie categorieën: schade door overstromingen, stormen en klimatologische veranderingen. De klimaatcategorie omvat onder meer hittegolven, droogte en bosbranden. Tussen 1980 en 2025 kwam 44 procent van de totale schade voort uit overstromingen.

Typisch is dat een beperkt aantal gebeurtenissen  het gros van de schade veroorzaakt: één procent van de gebeurtenissen was goed voor 31 procent van de totale schade. ‘Aangezien extreem weer vaker zal voorkomen als gevolg van klimaatverandering, is de verwachting dat de economische schade gaat oplopen’, concludeert de European Environment Agency.

Lees ook: KNMI-directeur Maarten van Aalst: ‘Klimaatverandering raakt nu al het hele functioneren van de economie’

Chinees elektrisch vliegtuig voor 19 passagiers maakt eerste bemande vlucht

De Chinese vliegtuigfabrikant Comac heeft afgelopen weekend voor het eerst een bemande vlucht uitgevoerd met een elektrisch vliegtuig dat bedoeld is voor 19 personen. Twee piloten en een technicus voerden een testvlucht uit met de Comac CE-25A, meldt Bright. Het toestel heeft een actieradius van 400 kilometer en vliegt met een snelheid van 300 kilometer per uur. Wat de plannen zijn voor het pad richting commercialisatie is nog niet duidelijk.

De Duitse pionier Vaeridion haalde eerder deze maand onder leiding van de Nederlandse ceo Ivor van Dartel 30 miljoen euro aan groeifinanciering op voor de bouw van een elektrisch prototype voor negen personen. En in Nederland werkt scaleup Elysian in Hoofddorp aan een elektrisch model dat 90 passagiers moet gaan vervoeren, met een bereik van 750 kilometer.

Lees ook: Pioneer van elektrisch vliegen Elysian test schaalmodel met succes: de echte 90-zitter komt daarmee een stap dichterbij

Change Inc. volgen via Google? Dat kun je hier doen

Ook in de media:

  • Nieuwe poging om uitfaseren fossiele brandstoffen op agenda klimaattop COP31 te krijgen (NOS)
  • De 403 grootste Amerikaanse datacenters stoten evenveel CO2 uit als Denemarken (Nu.nl)
  • Rusland, Saudi-Arabië en Australië zijn grootste exporteurs van CO2 (CarbonBrief)
  • AI-chatbots passen antwoorden aan als gebruiker klimaatwetenschap tegenspreekt (The Guardian)
  • In Bali wordt plastic afval nu omgezet in brandstof (Trouw)
  • China zet minder kolen in voor opwekking elektriciteit dankzij hernieuwbare energie (Energy Connects)

Hoe Langerak de Jong ruimte maakt voor elektrische vrachtwagens zonder zwaardere netaansluiting

Het klinkt als een merkwaardige paradox. Een bedrijf dat al ruim tien jaar geleden afscheid nam van aardgas, loopt nu tegen de grenzen van z'n eigen verduurzaming aan. Niet omdat het aan ambitie ontbreekt, maar simpelweg omdat het elektriciteitsnet daarvoor onvoldoende ruimte biedt. Dat is de situatie bij Langerak de Jong, een groothandel die veel bedrijfskantines bevoorraadt.'Ons bedrijfspand in Zoetermeer is jaren geleden al volledig elektrisch gemaakt. De verwarming en koeling draaien op stroom en op het dak liggen 500 zonnepanelen. Dat is ruimschoots genoeg voor ons huidige energieverbruik', aldus operationeel directeur Janwillem van Utrecht. De volgende stap? Het verduurzamen van het transport. Het bedrijf heeft net de eerste elektrische vrachtwagen in gebruik genomen.Maar daar begint het te wringen. Het is een probleem dat bij veel bedrijven speelt die hun wagenpark willen elektrificeren: de bestaande aansluiting kan niet worden verzwaard. 'Over een jaar of 10 bent u aan de beurt.' En zonder extra capaciteit wordt het lastig om straks het volledige wagenpark elektrisch te laten rijden.Of toch niet? 'Wij zijn dus best vroeg overgestapt op een gasloos pand. Maar mede daardoor kan ik nu niet voldoen aan wat nodig is om elektrisch rijden met vrachtwagens mogelijk te maken', vertelt operationeel directeur Janwillem van Utrecht van Langerak de Jong. 'Veel meer bedrijven komen dit tegen, maar de groene koplopers lopen wel tegen de grootste uitdagingen aan.' De e-trucks aan de lader De huidige situatie is nog beheersbaar, benadrukt hij. Het bedrijf heeft z'n energieverbruik de afgelopen jaren goed georganiseerd. Er gaan geen lampen uit en de bedrijfsvoering komt niet in gevaar. Maar dat verandert als er straks alleen nog maar e-trucks op het terrein staan en er verder niks verandert.Stel je even een koude winterdag voor. Het is rond 5 uur 's middags en de vrachtwagens komen terug na een dag bevoorraden. Morgen moeten ze weer de weg op met een volle accu. Maar buiten is het koud en de zon zit verstopt achter een dik wolkendek. De warmtepompen draaien op volle kracht en de zonnepanelen leveren nauwelijks stroom.Precies op dit moment is de vraag naar elektriciteit groot. Niet alleen bij ons, maar ook bij andere bedrijven en huishoudens. Tussen vijf en acht uur 's avonds is stroom bovendien relatief schaars en duur. 'Als wij dan al onze vrachtwagens aan het stroomnet zetten, dan staan de draden in de straat roodgloeiend. Dan gaat onze zekering eruit of is de periode waarin we kunnen laden simpelweg te kort', aldus Van Utrecht.Dan maar opladen via één van de openbare snellaadstations? De kosten zouden in dat geval te veel oplopen, zo waarschuwt hij. 'Je hebt dan te maken met een veel hogere stroomprijs. Bovendien moet een chauffeur wachten tot de vrachtwagen voldoende is opgeladen en ook die tijd kost geld. 'En nog 10 jaar wachten op een grotere stroomaansluiting vonden wij ook geen optie.' Een batterij als extra voorraadkast Bij Langerak-De Jong hebben ze daarom onlangs geïnvesteerd in de oplossing. Zo staat er sinds oktober een grote batterij op het terrein. Daarmee kan het bedrijf elektriciteit opslaan op momenten dat er ruimte is en die stroom later gebruiken wanneer de vraag piekt. Dit zorgt dus voor beschikbaar vermogen, zonder dat de netaansluiting zelf hoeft te worden verzwaard. Maar een batterij alleen is niet voldoende. Het gaat er vooral om dat je op het juiste moment laadt en ontlaadt, zodat je bedrijf binnen de mogelijkheden van de beschikbare aansluitcapaciteit blijft.En juist daar komt Eneco in beeld. Sietske Kamsma is productmanager slimme energiesturing bij het energiebedrijf en legt uit hoe dit werkt. 'We kunnen het energieverbruik van Langerak de Jong voorspellen aan de hand van historische en actuele energiedata. Die informatie vullen we aan met weersvoorspellingen, zodat ook duidelijk wordt hoeveel stroom het zonnepark naar verwachting gaat opwekken. Vervolgens kijken we naar de momenten waarop de vrachtwagens moeten laden. Op basis van die informatie bepaalt het systeem wanneer de batterij het beste kan worden opgeladen en wanneer de opgeslagen energie juist nodig is. In samenspraak dus met de klantbehoefte en de bedrijfsprocessen.'Wil je uitbreiden of verduurzamen, maar loopt je bedrijf tegen de grenzen aan van de netcapaciteit? Meld je dan aan voor het webinar 'Timing is alles', op donderdagmiddag 3 december. In 45 minuten praten Janwillem van Utrecht en Sietske Kamsma je helemaal bij. Wat eerst onmogelijk leek, blijkt ineens toch haalbaar. Speciale gast is Roxane Knetemann, voormalig topsporter en nu koersdirecteur van de Eneco Tour. In de energie en topsport draait het immers om hetzelfde: presteren op het juiste moment.AANMELDENOok verdienen aan de energiemarkt Maar er is meer. De batterij kan namelijk ook worden ingezet op verschillende energiemarkten. Eneco gebruikt hiervoor de zogenoemde Virtual Power Plant (VPP). Die verbindt allerlei afzonderlijke installaties digitaal met de energiemarkten. Deze VPP heeft zoveel volume (ruim 8 GW) dat wordt aangestuurd (zowel voor als achter de meter) dat dat ook voordeel biedt.'Een ondernemer heeft daar in de dagelijkse praktijk geen omkijken naar. De aansturing gebeurt op de achtergrond en gaat helemaal automatisch', vertelt Kamsma. ‘Met Slimme Energiesturing haal je maximaal rendement uit je assets. Voor Langerak betekent dit dat de investering in de batterij binnen een aantal jaar wordt terugverdiend. Daarna draagt de batterij structureel bij aan lagere energiekosten en, afhankelijk van de marktomstandigheden, aanvullende opbrengsten. We zijn met deze technologie in staat om kleinere hoeveelheden capaciteit te bundelen en aan te bieden op verschillende energiemarkten.'Dit maakt de businesscase van een batterij ineens veel interessanter. Het verduurzamen van het eigen wagenpark vraagt van Langerak de Jong om een forse investering. De totale kosten lopen op termijn op tot enkele miljoenen euro's. Alleen de batterij kostte al ongeveer 400.000 euro.Daarnaast zijn er natuurlijk nog de kosten voor de vrachtwagens, het laadplein en de benodigde infrastructuur. 'Via een andere ondernemer die al langer samenwerkt met Eneco hoorde ik van de mogelijkheid om te handelen op de energiemarkten. Dat maakt de keuze om te investeren in een batterij een stuk makkelijker. Ik verwacht dat we uiteindelijk uitkomen op een terugverdientijd van ongeveer vier à vijf jaar. Misschien zelfs nog iets korter. Dat maakt natuurlijk een wereld van verschil.’ Energie die meebeweegt met het bedrijf Deze stap verandert het bedrijfsproces van de groothandelaar niet. Want medewerkers hoeven niet op andere tijden te werken. De logistieke planning hoeft niet ineens op de schop en vrachtwagens kunnen dezelfde rondjes blijven rijden. Het uitgangspunt is juist dat de energievoorziening zich zoveel mogelijk aanpast aan onze bedrijfsvoering en niet andersom', zegt Van Utrecht. Volgens Sietse Kamsma is dat ook het vertrekpunt bij Eneco. 'Eerst kijken we naar het bedrijfsproces en de energiebehoefte van de ondernemer. Pas dan komt de vraag hoe we de beschikbare energie zo slim mogelijk kunnen inzetten. En - ook dat is belangrijk natuurlijk - waar financieel voordeel te behalen valt.Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Eneco. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.