Maaike Kooijman
01 mei 2026, 12:00

Opmerkelijk: Klimaatverandering brengt witte haai mogelijk terug naar de Noordzee

De grootste roofvis ter wereld was lang een ver-van-ons-bed-show. Maar de opwarming van de zeeën door klimaatverandering kan de witte haai zomaar eens richting Nederland lokken.

witte haai Voor zijn terugkeer naar de Noordzee moet de witte haai wellicht nog even aan zijn imagoprobleem werken. | Credits: Getty Images

Wie ooit Steven Spielbergs Jaws heeft gezien, is waarschijnlijk voor het leven getekend. Toch kan de grootste roofvis ter wereld weleens dichterbij komen dan je zou willen.

Noordzee aantrekkelijker voor witte haai

De aarde warmt op, en daarmee ook de zeeën. De Noordzee was vorig jaar gemiddeld warmer dan ooit gemeten. Dat maakt het een aantrekkelijkere plek voor dolfijnen en zeehonden, en daarmee ook voor hun grote vijand: de witte haai.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Een nieuw paleontologisch onderzoek waarover The Guardian schrijft, legt verbanden tussen de wateren van de Noordzee zo’n 5 miljoen jaar geleden en nu. Destijds was het water ook warmer en leefden er verschillende soorten walvissen en haaien in. In een walvisfossiel zijn tandafdrukken gevonden van de cosmopolitodus hastalis, familie van de hedendaagse witte haai.

Walvissen zullen niet zo snel terugkunnen naar de Noordzee: daar is het water veel te ondiep voor. Maar volgens de onderzoekers kan het opwarmende water, met al zijn dolfijnen en zeehonden, wel witte haaien en andere grote roofdieren lokken. Er wordt overigens met name gespeculeerd over de Britse Noordzee, nog niet zozeer over de Nederlandse.

Imagoprobleem

Angstaanjagend? Dat valt mee. Haaien zijn een belangrijk onderdeel van het mariene ecosysteem. Bovendien kunnen de haaien goed een nieuw toevluchtsoord gebruiken: de zeeën waar ze nu leven worden zo warm dat ze risico lopen op oververhitting.

Troost je daarnaast met de gedachte dat mensen (veel) meer haaien doden dan andersom. Omdat haaien geen mensen eten, hebben de enkele tientallen haaienbeten per jaar meestal geen dodelijke afloop. Andersom maken mensen meer dan 100 miljoen haaien per jaar dood.

Lees ook:

Elektrische auto groeit via markt voor occasions: 'Beter bereikbaar voor grotere groep Nederlanders'

‘Een elektrische auto maakt je onafhankelijk van fossiele brandstoffen. Dat is een nieuw punt in de discussie en gaat de adoptie zeker helpen.’ Gevoel voor timing kun je ondernemer Richard Burger niet ontzeggen. Met zijn compagnon Martijn Obers haalde hij deze maand 3,2 miljoen euro aan groeigeld op bij investeerders om startup Eccasion verder te laten groeien.Eccasion biedt consumenten de mogelijkheid om mee te bieden op veilingen waar elektrische leaseauto’s worden aangeboden voor een tweede leven. Voor Burger en Obers is dit hun tweede grote ondernemersavontuur na Swapfiets, de bekende verhuurder van fietsen met de blauwe voorband.In 2024 startten de ondernemers met Eccasion om de markt voor tweedehands elektrische auto’s op te schudden. In eerste instantie volledig met eigen financiering, maar deze maand traden drie nieuwe geldschieters toe: de Britse durfinvesteerder Playfair VC, de Duitse investeringsmaatschappij Rethink Ventures, en voormalig mede-oprichter van Swapfiets Dirk de Bruijn. Elektrisch rijden in de belangstelling ‘We hebben veel geleerd van Swapfiets over wat er allemaal bij komt kijken als je een bedrijf bouwt’, vertelt Burger. ‘In eerste instantie hebben we zonder externe financiering gewerkt; dan doe je heel veel dingen zelf. Maar op een gegeven moment komen er meer klanten, krijg je tractie en gaan externe partijen aan je trekken. We vonden het zonde om de kans op versnelde groei te laten liggen.’Eccasion heeft nu meer geld om mensen aan te nemen en activiteiten uit te breiden. 'Bovendien geeft zo’n investering waarbij andere partijen er geld in steken, een validatie van het concept’, aldus Burger.De ruim drie miljoen euro aan financiering voor Eccasion komt op een moment dat elektrisch rijden door de gestegen brandstofprijzen extra in de belangstelling staat. Dat is ook te merken op de occasionmarkt. Uit cijfers van brancheorganisatie Bovag blijkt dat de verkopen van tweedehands elektrische auto’s in maart met bijna 50 procent zijn gestegen ten opzichte van een maand eerder. Eccasion: online elektrische occasion kopen via veilingmodel Richard Burger en Martijn Obers lanceerden in 2024 Eccasion, een online autoplatform dat volledig is gericht op elektrische occasions. Het grote verschil met klassieke autodealers is dat consumenten via Eccasion direct kunnen meebieden op elektrische auto’s die aan het einde van de leaseperiode (doorgaans vier tot vijf jaar) worden geveild. Klanten kunnen een voorkeur opgeven voor het type auto en de prijsklasse. Als er een match is met modellen die op veilingen beschikbaar komen, kan Eccasion namens de klant een bod uitbrengen. Daarbij wordt van tevoren een bandbreedte afgesproken voor de prijs. Slaagt het bod, dan zorgt Eccasion voor een volledige controle van de auto, inclusief de batterij. De koper kan de auto dan nog veertien dagen op proef nemen en in die periode besluiten de koop ongedaan te maken. In dat geval krijgt de klant de aankoopprijs terug. Omdat Eccasion voor individuele klanten op specifieke auto’s biedt, hoeft het bedrijf geen voorraad aan te houden (afgezien van de enkele keer dat de koper in proefperiode alsnog afziet van de aankoop). Dat scheelt in de kosten. Standaard hanteert Eccasion een commissie van 10 procent van de biedprijs als een bod succesvol is. Merken jullie dat het sinds het begin van de oorlog in het Midden-Oosten drukker is met aanvragen voor elektrische occasions?‘We zien zeker een toename van de interesse. Tegelijkertijd duurt het vaak even voordat consumenten besluiten om daadwerkelijk mee te bieden op veilingen, maar ook daar zien we flinke groei.’Verwacht je dat de toegenomen interesse voor elektrische auto’s structureel is?‘Als de brandstofprijzen dalen zal ook de markt voor tweedehands elektrische auto’s weer wat afkoelen. De reden dat we met Eccasion zijn begonnen, staat echter los van dit soort kortetermijnbewegingen. We zijn er al langer van overtuigd dat de automarkt als geheel richting elektrisch gaat.Wat je nu wel ziet, is dat er ook los van het duurzame aspect en het comfort een duidelijk argument is voor elektrisch rijden: het kan goed zijn voor je portemonnee. Net als met zonnepanelen zorgt een elektrische auto voor een stukje onafhankelijkheid.’Wat zijn typische vragen die jullie krijgen van consumenten die voor het eerst een elektrische occasion overwegen?‘Elektrische auto’s van de eerste en tweede generatie die nu op de markt komen, zijn kwalitatief goed. Maar voor veel mensen is elektrisch rijden nog een nieuwe ervaring. Consumenten willen dus weten hoe het zit met laadtijden van batterijen, het onderhoud en langeafstandsritten. Daar krijgen we veel vragen over.De batterij is sowieso een belangrijk onderdeel. Mensen die een occasion overwegen willen uiteraard weten wat de status is, hoelang de batterij naar verwachting nog meegaat en wat je kunt doen om de levensduur te verlengen.’Door netcongestie kan het lastiger worden om een grotere netaansluiting te krijgen voor een thuislaadpaal. Vormt dat een bedreiging voor de groei van elektrisch rijden?‘Ik denk eerder dat elektrische auto’s onderdeel van de oplossing worden. Je beschikt immers over een rijdende batterij en zeker in combinatie met zonnepanelen biedt dat extra mogelijkheden om zelf opgewekte stroom beter te benutten.Daarnaast is netcongestie vooral een probleem van piekbelasting. Er zijn allerlei mogelijkheden om dat te omzeilen. Het valt me op dat veel elektrisch auto’s nog standaard om zes of zeven uur ’s avonds, als mensen thuiskomen, aan de laadpaal worden gelegd. Dat is helemaal niet nodig als je de auto pas de volgende ochtend weer nodig heb. Er zijn nog veel kansen om het laden over de avond en nacht uit te smeren. Met slimmere timing valt veel te winnen.’Nieuwe elektrische auto’s zijn vaak nog te duur voor mensen met lagere inkomens. Hoe zit dat bij occasions?‘Je kunt elektrische auto’s die nieuw ooit 50.000 tot 60.000 euro kostten, nu als occasion kopen voor iets meer dan 20.000 euro. Daarmee wordt elektrisch rijden al beter bereikbaar voor een grotere groep. Het mooie is dat je dan een redelijk luxe auto hebt die anders onbereikbaar was geweest.De gemiddelde occasionprijs voor elektrische auto’s van 22.500 euro is natuurlijk nog best hoog voor een doorsnee huishouden in Nederland. Maar op dit moment komen er nieuwe modellen van rond de 35.000 euro op de markt. Die zijn binnen vijf jaar waarschijnlijk voor minder dan 20.000 euro als occasion beschikbaar. Die markt heeft dus een voortrekkersrol bij de bredere adoptie van elektrisch rijden.’Het kabinet-Jetten wil met een noodpakket voor de energiecrisis ook elektrisch rijden stimuleren. Wat vind je van het plan om mensen met een lager inkomen bij inruil van oude brandstofauto’s subsidie te geven op een elektrische occasion?‘Het is nog even wachten op de details, maar dit voorstel lijkt wel doordacht in elkaar te zitten. Het gaat om meer dan een vast subsidiebedrag voor een auto. Het doel is ook om oude brandstofauto’s versneld uit het wagenpark te halen. Omdat dit plan zich richt op een specifieke inkomensgroep, kan dat veel impact hebben.’Eccasion profiteert nu van de toenemende belangstelling voor elektrische auto’s. In hoeverre is jullie bedrijfsmodel makkelijk te kopiëren door eventuele concurrenten?‘In Nederland zijn we de enige online dealer die zonder voorraden werkt en zich alleen op elektrische auto’s richt. We maken wel gebruik van een bestaande veilingmarkt en geven consumenten een inkijkje in dat proces. In principe kunnen anderen dat ook doen. Maar om zoiets op schaal uit te voeren heb je wel technologie nodig waarmee je de staat van auto’s op een efficiënte manier kunt beoordelen.Vervolgens moet je een goede match zien te vinden met de wensen van klanten. De software en de database die we daarvoor hebben gebouwd en verder ontwikkelen, voegt veel extra waarde toe. Helemaal in combinatie met AI-toepassingen.Naast de technische kant is van belang dat we een krachtig merk bouwen waar klanten tevreden over zijn en dat consumenten ons weten te vinden. Het gaat dus om de combinatie van technologie en merkkracht.’Jullie willen binnen enkele jaren tweeduizend elektrische occasions op jaarbasis verkopen. Dat klinkt vrij bescheiden; alleen al in het eerste kwartaal van dit jaar werden er bijna 35.000 elektrische occasions verkocht.‘Toch voelt dit doel voor ons groot, al is het geen einddoel. Je moet beseffen dat de dealermarkt voor occasions enorm gefragmenteerd is, met veel kleine spelers. In de top vijf van autodealers op de occasionmarkt verkopen de grotere spelers zo’n 10.000 auto's per jaar. Dat gaat om zowel brandstofauto's als elektrische modellen. Als wij in eerste instantie doorgroeien naar tweeduizend elektrische occasions per jaar, ben je relatief gezien al een serieuze speler.'Eccasion heeft met de nieuwe investeringsronde een Britse en een Duitse investeringsmaatschappij aangetrokken. Is dat ook met het oog op eventuele uitbreiding naar andere Europese landen?‘Ja, dat is wel het idee. Wij kopen direct in bij leasemaatschappijen en dat kun je ook elders in Europa doen. Nederland is wat betreft elektrisch rijden al redelijk goed ontwikkeld, maar landen als Duitsland en het VK vertegenwoordigen in potentie natuurlijk een veel grotere markt en kunnen dus interessant zijn.’ Lees ook:Elektrische auto als batterij voor je huis of bedrijf: 8 dingen die je moet weten over bidirectioneel laden Kabinet bekijkt 'sociale lease' elektrische auto Grafiek: Batterijen voor elektrische auto's kunnen in Europa bijna even goedkoop worden als in China