Waar de havercappu niet meer weg te denken is uit het gemiddelde Randstedelijke café, blijven plantaardige alternatieven voor kaas grotendeels achter. Een smaakpanel beoordeelde verschillende varianten eerder als ‘niet bijzonder lekker’ tot zelfs ‘uitgesproken smerig’. En ook over de gezondheid van de kaasvervangers (met name die op basis van kokosolie) is de Consumentenbond maar weinig te spreken.
Daar zit nog een behoorlijke duurzame potentie. Want om één kilo kaas te maken is tot wel tien liter melk nodig. En dus zorgt kaas voor een behoorlijke uitstoot van broeikasgassen. Die ligt zelfs hoger dan de uitstoot van kippenvlees.
Plantaardige kaas van aardappel
Cosun Ingredients zet aardappelen in als kaasvervanger, maar legt de focus bij zijn ‘Potato Cheezz’ niet uitsluitend op duurzaamheid. De kaasvervanger is weliswaar plantaardig, maar vaak ook gezonder dan dierlijke kaas, benadrukt Jan Vandendriessche. Als global key accountmanager bij Cosun Ingredients was hij nauw betrokken bij de ontwikkeling van Potato Cheezz. Dat is een plantaardige kaasvervanger op basis van aardappel, aangevuld met aroma’s (‘zo veel mogelijk natuurlijk’) die ook in de kaasindustrie worden gebruikt.
Producenten en retailers zijn onder meer geïnteresseerd in Potato Cheezz omdat de kaasvervanger hen kan helpen de Nutri-Score van producten te verbeteren, zegt Vandendriessche. Ook de textuur zou veel voordelen hebben: ‘Als je aardappels bewerkt, worden ze heel romig.’ Dat wordt gedaan in de fabriek van Aviko Rixona in het Groningse Warffum, ook een dochter van Cosun.
Die functionaliteit is in de voedingsindustrie heel belangrijk. Dat de aardappelkaas door het lage vetpercentage niet zomaar smelt in producten waarin dat niet gewenst is, is volgens Vandendriessche een grote pré. Tegelijkertijd kán het product wel smelten; in sommige varianten wordt olie toegevoegd.
‘Niet knoeien met kaas’
Het recentste succes: een gezondere, plantaardige pizza in Albert Heijns gezonde kinderassortiment Hamsterchef. Mede dankzij de Potato Cheezz bevat die 89 procent minder verzadigd vet, tweeënhalf keer zo veel vezels en 16 procent minder calorieën vergeleken met de gemiddelde pizza margherita, berekende Vandendriessche.
Dat Cosun een groot bedrijf is, zal hebben geholpen om de pizza op de markt te krijgen. Hoewel Cosun niet direct aan Albert Heijn levert, zou de kaasvervanger wel al in enkele huismerkproducten van de supermarkt zitten. Cosun Ingredients wil dat niet bevestigen.
Toch stonden afnemers niet meteen in de rij voor het product. Het werd begin 2023 gelanceerd. ‘Producenten, retailers: iedereen reageerde goed in tastings‘, herinnert Vandendriessche zich. ‘Maar de durf ontbrak om het echt toe te passen. Kaas is zo’n geliefd product; daar willen bedrijven niet zomaar mee knoeien. Jullie worden niet voor niets kaaskoppen genoemd.’ De Vlaming lacht.
Van pizza’s tot grillworst
Toen de Nutri-Score gangbaar werd, kwam er schot in de zaak, zag Vandendriessche. Omzet- of productiecijfers wil hij niet noemen. Maar de vraag naar de kaasvervanger groeit, zegt hij. Ook nu plantaardig de wind tegen heeft. ‘We merken wel dat retailers minder over hun duurzaamheidsinspanningen zeggen tegen klanten. Op de Hamsterchef-pizza staat ook niet prominent dat die vegan is. Maar dat heeft geen invloed op de vraag.’
Vandendriessche ziet veel potentie voor het product in pizza’s. Maar ook in andere producten waarin kaas weliswaar aanwezig is, maar niet de hoofdrol speelt. Denk aan cordon bleus, boomstammetjes, kaaskroketten en stukjes kaas in grillworst. ‘Juist in producten waarin kaas vooral textuur toevoegt, kun je het makkelijk vervangen.’
Lees ook:
- In het lab van Those Vegan Cowboys wordt échte kaas gemaakt, zonder koe: ‘We richten ons op de grote producenten’
- Burgers met bonen: zo loodsen supermarkten meer plantaardige eiwitten de winkelmandjes in
- Gezond en duurzaam dieet kan 10 miljard mensen voeden met evenveel landbouwgrond als in de jaren ’70



