Maaike Kooijman
10 september 2026, 07:32

Nieuwsupdate: Glastuinbouw gaat CO2 afvangen uit buitenlucht en EU-pot voor energieonafhankelijkheid grotendeels onbenut

Dertien Nederlandse glastuinders gaan CO2 afvangen uit de buitenlucht voor gebruik in hun kassen. Verder in het nieuws: aandeelhouders Nike stemmen tegen transparantie over klimaatdoelen en energiecoöperaties in de knel door aanbetalingen aan netbeheerders.

getty-images-2hhfeij9nGE-unsplash (1) | Credits: Getty Images

Glastuinbouw gaat CO2 afvangen uit de buitenlucht

Dertien Nederlandse glastuinders gaan CO2 afvangen uit de buitenlucht voor gebruik in hun kassen. Zij krijgen daarvoor een subsidie van de overheid, meldt het FD. Ze gaan gebruikmaken van technologie van de Amsterdamse startup Skytree, die zegt een oplossing voor glastuinders te hebben nu de industrie (waar tuinders nu hun CO2 van kopen) steeds meer elektrificeert.

Brancheorganisatie Glastuinbouw Nederland verwacht dat de afvanginstallaties dit najaar bij de tuinbouwers zullen staan. De aanschaf ervan is de grootste drempel: het gaat om ‘enkele miljoenen’ euro’s per bedrijf aan subsidies en eigen investeringen.

Lees ook: Hoopvolle ontwikkeling bij filteren CO2 uit de lucht: startups optimistisch over snelle kostendaling en kansen voor opschalen

EU-pot voor energieonafhankelijkheid grotendeels onbenut

Van de 300 miljard euro die de EU beschikbaar had gesteld voor meer energieonafhankelijkheid, is nog geen 55 miljard euro gebruikt. Dat blijkt uit een nieuw verslag van de Europese Rekenkamer. In het kader van REPowerEU, het EU-plan om onafhankelijk te worden van Russische energie, konden landen geld lenen voor bijvoorbeeld de uitrol van windmolens en zonnepanelen. Dat is te weinig gebeurd, zegt de Rekenkamer.

Met het plan moest 103 gigawatt extra productiecapaciteit voor hernieuwbare energie worden gecreëerd, maar de werkelijke extra capaciteit is ‘verwaarloosbaar’. Tegelijkertijd is de import van Russische fossiele brandstoffen wel degelijk gedaald, schrijft de Rekenkamer.

Lees ook: Aandacht voor Europese autonomie doet energietransitie floreren − is de voedseltransitie hierna aan de beurt?

Aandeelhouders Nike stemmen tegen transparantie over klimaatdoelen

Op de aandeelhoudersvergadering van Nike is een resolutie weggestemd die moest zorgen voor meer transparantie over de klimaatacties van het sportmerk, meldt Reuters. Nike wil de uitstoot in zijn toeleveringsketen met 30 procent verlagen tot 2030. De resolutie pleitte voor openheid over de daadwerkelijke acties om daar te komen, zeker nu het geopolitieke speelveld snel verandert en het aandeel Nike snel is gedaald.

Het Noorse staatsfonds, een belangrijke aandeelhouder van Nike, zegt zich achter de resolutie te hebben geschaard. Nike’s directie riep aandeelhouders echter op om tegen te stemmen, met het argument dat het management ‘in de beste positie is om de doelstellingen en de bijbehorende openbaarmakingen te bepalen die passend zijn’.

Lees ook: Hoe gaan Shell en BP straks hun geld verdienen? ‘Nieuwe olie- en gasvelden zullen nooit winstgevend worden’

Energiecoöperaties in de knel door aanbetalingen aan netbeheerders

Grootverbruikers die een plek op de wachtrij voor het stroomnet willen, moeten een forse aanbetaling ophoesten. Dat doen netbeheerders om te voorkomen dat er capaciteit op het stroomnet wordt gereserveerd voor projecten die misschien nooit worden gerealiseerd, schrijft Trouw. Maar voor kleine energiecoöperaties, die afhankelijk zijn van de financiële inleg van leden, is dat bedrag bijna niet te betalen.

Veel lokale energieprojecten worden daardoor afgeblazen, waarschuwt Energie Samen, de koepelorganisatie voor energiecoöperaties. ‘Zeker 80 procent van onze projecten komt niet van de grond’, zegt adviseur netcongestie Leon Straathof tegen de krant. Energie Samen pleit daarom voor invoering van een volwassenheidstoets. Projecten krijgen dan een definitieve positie in de wachtrij als aantoonbaar belangrijke stappen zijn gezet, bijvoorbeeld rond vergunningen en grondrechten.

Lees ook: Coöperaties werken aan een nieuwe economie: ‘Zelf de handen uit de mouwen als overheid en bedrijven achterblijven’

Politieonderzoek naar RWE om ‘duurzame’ biomassa

De politie en de Voedsel- en Warenautoriteit doen onderzoek naar de praktijken van RWE, schrijft NRC. De energieproducent verbrandt in zijn Nederlandse energiecentrales hout dat officieel voldoet aan de Nederlandse duurzaamheidseisen, maar waarvan de kap bossen in Maleisië aantast. Dat houdt verwordt in Nederland tot hernieuwbare energie uit biomassa, met honderden miljoenen euro’s subsidie van de overheid.

Dat kan doordat het hout dat RWE verbrandt geclassificeerd is als ‘afval’. In tegenstelling tot ander hout gelden daarvoor nauwelijks duurzaamheidseisen. Begin dit jaar concludeerde de Nederlandse Emissieautoriteit al dat hout ten onrechte als afval was aangemerkt. Het Comité Schone Lucht deed daarop aangifte tegen RWE wegens schending van Europese duurzaamheidsregels en subsidiefraude. Het vooronderzoek van de politie loopt nog.

Lees ook: Van ‘groene droom’ naar ‘grootschalige bosvernietiging’: hoe onderzoekers het vertrouwen in biomassa verloren

Ook in de media:

  • Rechter verklaart klimaatzaak van Milieudefensie tegen ING ontvankelijk (Milieudefensie)
  • Augustus was warmste maand ooit, nog voordat El Niño echt heeft toegeslagen (Nu.nl)
  • Goederenvervoer binnenvaart flink lager door droogte (NOS)
  • Enorme bosbranden in Indonesië zijn grootste bron van CO2-uitstoot ter wereld (Nu.nl)
  • UPV Textiel haalt wettelijke doelstelling voor sortering kleding (UPV Textiel)
  • Energieprijzen gaan nog veel verder omhoog: ‘Niet verduurzamen kost je geld’ (RTL Nieuws)
  • Europese gezondheidszorg slecht voorbereid op komst tropische ziekten (BNR)
  • Miljardairs achter Lego investeren fors in plasticrecycling (Bloomberg)
  • Cacaohandelaren uit Ivoorkust hebben moeite met systeem rondom nieuwe Europese anti-ontbossingswet (Reuters)

Met bouwmaterialen van riet en hennep brengt Klaske Postma boer en bouwer samen: 'Terug naar vroeger, maar wel geautomatiseerd'

Hier ligt bouwmateriaal.Dat is het enige wat Klaske Postma kon denken toen ze bij de Nieuwskoopse plassen werd rondgeleid en een enorme berg riet zag, gemaaid om de biodiversiteit in stand te houden. Ze nam een zakje mee naar huis, droogde het en gooide het in de keukenblender. Het resultaat: vezels waar je biobased meubels én bouwmaterialen van kunt maken.Dat was de start van jarenlang ontwikkelen, vertelt Postma aan een tafel gemaakt van − jawel − riet. Veel in haar Loosdrechtse kantoor is biobased, van de meubels tot de kunst aan de muren. 'Zes jaar geleden startte ik met het ontwikkelen van een bindmiddel op basis van natuurlijke mineralen. Ik begon bij de literatuur en ging toen zelf experimenteren in mijn keuken.'Inmiddels is het recept er, plus een demo-productielijn waarin onder meer tafelbladen en plafondplaten kunnen worden gemaakt van verschillende vezels. Naast riet zijn ook planten als mammoetgras, vezelhennep, lisdodde en miscanthus zeer geschikt voor biobased toepassingen, vertelt Postma.[caption id="attachment_185648" align="alignright" width="300"] Een plafondplaat van natuurlijke vezels. | Credits: Klaske Postma[/caption]Het lab − een afgeschermd hoekje waarin naast een keukenblender en -weegschaal nu ook een kleine pers en een deegmachine staan − is nog steeds haar favoriete plek om nieuwe toepassingen te ontwikkelen en het bestaande proces te optimaliseren. 'Er zijn veel factoren die meespelen: hoeveel druk zet je, op welke temperatuur en hoe lang moet de plaat in de pers? Dat draagt allemaal bij aan het eindmateriaal.'VanHier maakt biobased plaatmaterialen. Wat kun je daar zoal mee?'Heel veel. We zijn gestart met meubels, omdat daar weinig eisen aan zitten en de marges vrij hoog zijn. Meubels kun je op de markt brengen zonder vooraf veel contact te hebben gehad met eventuele afnemers.Uiteindelijk zie ik vooral veel potentie voor bouwmaterialen. Isolatieplaten, bijvoorbeeld, of biobased platen die gipsplaten kunnen vervangen. Maar die kunnen we alleen doorontwikkelen in samenwerking met bouwers. Zij weten beter wat er nodig is dan wij. Bovendien moeten bouwmaterialen aan veel eisen voldoen, onder meer qua brandveiligheid en duurzaamheid. Om te kunnen vaststellen of ons materiaal daaraan voldoet, is er een life cycle analysis nodig. Die kunnen wij niet alleen betalen.'Is er genoeg interesse vanuit de bouwwereld?'De urgentie om klimaatvriendelijker te bouwen is groot. Er is veel vraag naar vervangers van gipsplaten, liefst op zo'n manier dat stucwerk niet nodig is. Binnenkort gaan we samenwerken met twee bouwbedrijven om die te ontwikkelen. Tegelijkertijd vinden grote bouwbedrijven het ingewikkeld dat we nog niet op al hun vragen een antwoord hebben. We weten bijvoorbeeld dat er CO2 wordt opgeslagen in de vezelplaten, maar niet precies hoeveel.'[caption id="attachment_185646" align="aligncenter" width="900"] Klaske Postma: 'Zodra VanHier groot genoeg is, wil ik op zoek naar iemand die de managementtaken kan overnemen zodat ik me meer op de R&D kan richten.' | Credits: VanHier[/caption]Waar halen jullie financiering vandaan?'Een deel komt uit de omzet, we verkochten al meubels toen we pas een jaar bezig waren. We hebben ook subsidies gekregen voor verschillende projecten, onder meer van de RVO. En vorig jaar is er een angel investor ingestapt, die 400.000 euro in VanHier heeft gestoken.'Wat zijn de volgende stappen?'Veel bedrijven beginnen met het valideren van een kleine versie van hun product en willen daarna meteen opschalen naar een fabriek van pak 'm beet 80 miljoen euro. Ik denk dat je daarin een belangrijke stap overslaat. Dat is wat we hier doen: een kleine productielijn opzetten, het verdienmodel rond rekenen, een product-market fit zoeken.Ik hoef geen grote fabriek; ik geloof veel meer in een netwerk van meerdere kleine fabrieken. Niet alleen om transport zo veel mogelijk te beperken, maar ook om werkgelegenheid te creëren en de waarde in de regio te houden. Dat wordt bioregionaal genoemd. Het verschilt ook per regio wat er het beste verbouwd kan worden. Ons riet halen we uit de Weerribben-Wieden. In Oost-Nederland gedijt miscanthus goed, bij Noord-Nederland kun je bijvoorbeeld aan hennep denken.Vergelijk het met boeren die hun eigen melk verwerken en verkopen, in plaats van het naar een grote fabriek te sturen. In die zin moeten we deels terug naar vroeger om een gezonde economie te creëren, al kunnen we nu natuurlijk wel veel automatiseren.'Hoe ziet zo'n bioregionale aanpak eruit?'We gaan wel voor een fabriek, maar niet voor een heel grote. Ik denk eerder aan een productielijn die ongeveer tien keer zo groot is als wat we nu hier doen. Dan kom je op zo'n 2.000 ton verwerkte vezels per jaar, goed voor 240.000 vierkante meter aan plaatmateriaal. Zo'n fabriek kost waarschijnlijk tussen de 2 en 3 miljoen euro.[caption id="attachment_185647" align="alignleft" width="300"] 'We gaan wel voor een fabriek, maar niet voor een heel grote.' | Credits: Klaske Postma[/caption]Ik heb uitgerekend dat we op die schaal ook concurrerend kunnen zijn. Cruciaal is wel dat we dan in een keten zonder distributeur werken. Kijk weer naar die boeren: zonder supermarkt als tussenpersoon verdienen zij veel meer.'Wat moet er gebeuren om op grotere schaal biobased te bouwen?'Doordat overheidsgeld niet direct naar ondernemers mag gaan, belanden potjes voor biobased vaak bij adviseurs. Naar hoogopgeleide mensen met workshops en memoblaadjes. Maar de mensen die echt met de transitie bezig zijn, hebben daar helemaal geen tijd voor. Het lijken wel twee parallelle werelden. Het zou goed zijn als de overheid minder wil regisseren, en meer faciliteert.In de Nationale Aanpak Biobased Bouwen is ook te weinig aandacht voor het opzetten van een industrie voor de verwerking van bouwgewassen en natuurlijke reststromen. Dat kost tijd. Een keten voor het verwerken van rietmaaisel bestond bijvoorbeeld nog niet, die hebben we zelf moeten opzetten. We werken nu samen met Natuurmonumenten voor het maaien en drogen van het riet, Lokberg Biobased voor het verwerken van het riet, en bouwbedrijf TBI-J.P. van Eesteren dat als eerste bouwer aanhaakte.'Je begon met scheikundige experimenten, nu ben je iemand die ketens bouwt. Vind je dat wel leuk?'Mijn passie is het ontwikkelen van materialen. Zodra VanHier groot genoeg is, wil ik zeker op zoek naar iemand die de managementtaken kan overnemen zodat ik me meer op de R&D kan richten.Tegelijkertijd denk ik: ik ben blijkbaar op aarde om dit verhaal te vertellen. In de vraag of de economie snel genoeg verandert om mijn bedrijf te kunnen laten floreren, ben ik zelf de bepalende factor. Als ik dit verhaal met genoeg passie vertel, komt het goed.'Met wie zou je graag willen samenwerken?'Ik ben vooral op zoek naar mensen met wie ik samen het systeem kan veranderen. Hans Stegeman bijvoorbeeld, de hoofdeconoom van Triodos Bank. Tegelijkertijd wil ik een brug slaan tussen mensen die over duurzaamheid praten en mensen die het daadwerkelijk doen. Mensen die bij de Groene Afslag nadenken over een nieuwe economie mogen bijvoorbeeld altijd langskomen. Ik laat graag zien hoe een transitie er in de praktijk uitziet.' Lees ook:Dit biobased isolatiemateriaal groeit gewoon in Friesland, en helpt daar 1.000 huizen te verduurzamen Als de berm toch gemaaid moet worden, kunnen we dat gras maar beter gebruiken (als biobased bouwmateriaal) Boeren die bouwmateriaal voor huizen telen krijgen miljoenen betaald in carbon credits