Maaike Kooijman
29 mei 2026, 10:51

Opmerkelijk: Is menselijke urine een alternatief voor steeds duurdere kunstmest?

De oorlog in het Midden-Oosten verhoogt de prijzen van kunstmest, en daarmee ook van voedsel. Boeren gaan daarom op zoek naar alternatieven. Menselijke urine zou zomaar eens uitkomst kunnen bieden, suggereert nieuw onderzoek.

Tractor spraying pesticides on corn field  with sprayer at spring | Credits: Getty Images

Sinds de afsluiting van de Straat van Hormuz is niet alleen olie duurder geworden, maar ook kunstmest. De Golfstaten produceren samen ruim een derde van meststof ureum, en die kan nu niet geëxporteerd worden. Kunstmestprijzen zijn daardoor met wel 50 tot 100 procent gestegen. En dat zorgt weer voor hogere voedselprijzen.

Een alternatief? Menselijke urine.

Urine als kunstmest

Het stikstofhoudende ureum ontstaat in de lever bij het afbreken van eiwitten. Het is niet alleen een belangrijk ingrediënt van kunstmest, maar ook het belangrijkste bestanddeel van urine. Bij scheiding van afvalwater is het mogelijk om ureum terug te winnen voor gebruik als meststof. In potentie uiteraard helemaal lokaal.

Wetenschappers zien kansen, maar ook risico’s in het gebruik van urine voor kunstmest. Recent Australisch onderzoek waar Phys.org over schrijft, weegt de voor- en nadelen af.

Enerzijds biedt menselijke urine een enorme potentie om landbouw circulairder te maken, concluderen de onderzoekers. Meststoffen op basis van urine maken ons minder afhankelijk van energie-intensieve kunstmest en zijn bovendien zeer efficiënt. In urine zitten veel stikstof en fosfor, naast kalium de belangrijkste voedingsstoffen in kunstmest.

Tegelijkertijd zijn er potentiële gezondheidsrisico’s die nog niet allemaal bekend zijn. Bijvoorbeeld omdat antibioticaresten niet altijd goed worden verwijderd. Die kunnen samen met de meststoffen in de bodem en het water terecht komen.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Menselijke urine als meststof is al op de markt

Het gebruik van menselijke urine als meststof is geen toekomstmuziek meer. In Zwitserland is er bijvoorbeeld Aurin. Deze meststof op basis van urine werd in 2018 goedgekeurd door de Zwitserse autoriteiten en wordt inmiddels door enkele gemeenten in het land gebruikt.

Het Franse bedrijf Toopi Organics zamelt menselijke urine in bij onder meer scholen en festivals voor gebruik als meststof. De verkopen zijn sinds maart met een kwart gestegen, zegt de ceo van het bedrijf tegen Bloomberg.

Ook aandacht in Europa

Ook in het Europese Actieplan Kunstmest is aandacht voor biologische meststoffen. Geen menselijke urine, maar wel dierlijke mest.

De Europese Commissie heeft bijvoorbeeld aangekondigd met maatregelen te komen om het gebruik van digestaat makkelijker te maken. Dat is een product dat overblijft nadat dierlijke of plantaardige reststoffen zijn vergist tot biogas.

Lees ook:

Grafiek: Investeringen in duurzame energie dit jaar bijna dubbele van fossiel

Goed en slecht nieuws: investeringen in duurzame energie rukken op, maar fossiele energie vertoont nog geen structurele krimp.Het jaarlijkse rapport van energieagentschap IEA over de mondiale investeringen in energie bevestigt een trend die al een aantal jaar zichtbaar is. Wereldwijd wordt er veel meer geïnvesteerd in verduurzaming van het energiesysteem dan in fossiele energie. Tegelijkertijd blijven de kapitaalstromen die naar gas, kolen en olie vloeien, min of meer stabiel.Voor 2026 voorzien de IEA-analisten een groei van de totale investeringen in energie met 5 procent naar ongeveer 3.400 miljard dollar (ruim 2.900 miljard euro). Daarvan gaat ongeveer 1.200 miljard dollar (ruim 1.000 miljard euro) naar olie, kolen en gas en 2.200 miljard dollar (bijna 1.900 miljard euro) naar onder meer hernieuwbare energie, kernenergie, elektriciteitsnetten, batterijopslag en energie-efficiëntie. Alles wat met de energietransitie te maken heeft, dus.De grafiek hieronder geeft een uitsplitsing van de IEA-prognose voor verschillende energie-investeringen:(function(){function e(){window.addEventListener(`message`,function(e){if(e.data[`datawrapper-height`]!==void 0){var t=document.querySelectorAll(`iframe`);for(var n in e.data[`datawrapper-height`])for(var r=0,i;i=t[r];r++)if(i.contentWindow===e.source){var a=e.data[`datawrapper-height`][n]+`px`;i.style.height=a}}})}e()})(); Minder miljarden naar olie, meer naar gas en kolen Aan de fossiele kant verandert het totale investeringsbedrag dit jaar naar verwachting nauwelijks vergeleken met 2025. De IEA-analisten zien hooguit verschuivingen binnen de mix van olie, gas en kolen.Opvallend is bijvoorbeeld dat de totale investeringen in de olie-industrie dit jaar naar verwachting voor het derde jaar op rij zullen dalen tot minder dan 500 miljard dollar (ruim 430 miljard euro), ondanks de recente stijging van olieprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten. Dat heeft vooral te maken met onzekerheid over de langetermijnvooruitzichten voor de olie-industrie.Aan de andere kant wordt er dit jaar meer geïnvesteerd in zowel aardgas als kolen. Dat heeft deels te maken met eerder goedgekeurde projecten voor de uitbreiding van investeringen in vloeibaar aardgas voor de export vanuit de VS en Qatar. De IEA-analisten merken wel op dat de oorlog in het Midden-Oosten heeft gezorgd voor twijfels bij afnemers van aardgas over de risico's van de afhankelijkheid van gasimporten.Wat kolen betreft lijken landen als China en India hun binnenlandse productiecapaciteit op korte termijn te willen inzetten als één van de manieren om minder afhankelijk te worden van importen van olie en gas. Forse investeringen in elektrificatie Aan de groene kant wordt voor dit jaar enige afkoeling verwacht bij investeringen in nieuwe capaciteit voor zonne-energie en windparken. Dat heeft mede te maken met de afbouw van financiële prikkels voor zonne-energie in China en de tegenwerking van de Amerikaanse regering bij het ontwikkelen van windenergie.Wel wordt er wereldwijd meer geïnvesteerd in kernenergie, met een totaal investeringsbedrag van naar verwachting ruim 80 miljard dollar (bijna 69 miljard euro) in 2026.De sterkste groei aan de duurzame kant zit bij alles wat te maken heeft met elektrificatie. Dan gaat het om investeringen in elektriciteitsnetwerken, batterijopslag en laadinfrastructuur. De vraag is nog wanneer de elektrificatie van onder meer vervoer en gebouwde omgeving gaat zorgen voor een daling van investeringen in fossiele energie. Lees ook:Minder afhankelijk van gas: 7 voorbeelden van bedrijven die grote stappen zetten met hernieuwbare energie 'De energietransitie is een onomkeerbare weg', en dus steekt deze Nederlandse investeerder er € 250 miljoen in Ceo Cindy Kroon van Vattenfall Nederland: ‘De energietransitie leent zich niet voor politiek zigzagbeleid’