‘Er zijn zo’n 20.000 eetbare planten, maar de industrialisatie van de landbouw zorgt ervoor dat we ons slechts op enkele gewassen concentreren.’ Ofwel: kijk eens om je heen wat de natuur nog meer te bieden heeft, aldus Pádraic Flood op de website van de Wageningen Universiteit. De Ier promoveerde er in de plantkunde en richtte in 2023 met Mike Henske een startup op rond vergeten planten.
Hun eerste doelwit: de aardaker (Lathyrus tuberosus).
Waarom? Deze vlinderbloemachtige, die al eeuwen in Europa voorkomt, heeft alles in zich om een wondergewas te worden dat veel van de problemen van de huidige landbouw oplost. Het heeft een hoog eiwitgehalte (zo’n 20 procent), vergelijkbaar met peulvruchten, én een hoog opbrengstpotentieel in calorieën, zoals aardappelen.
Bijzonder ook: de aardaker kan zichzelf met behulp van bacteriën direct voeden met stikstof uit de lucht, wat fors kan schelen bij het gebruik van kunstmest. Dat geldt overigens voor de meeste peulvruchten.
Deze week haalde Flood met zijn startup Aardaia 5 miljoen euro aan groeifinanciering op bij durfinvesteerders Point Nine, Food Labs, Astanor en Grey Silo Ventures. Op de proefveldjes van Aardaia, in de buurt van Wageningen, groeien inmiddels vele soorten aardakers. De uitdaging is nu om via gewasveredeling uit de wilde soorten een voor grootschalige landbouwproductie geschikte variant te ontwikkelen.
Opmerkelijk
Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.
Versnelling van gewasveredeling met AI
Over het veredelingtraject zegt Flood: ‘Sommige knollen wegen slechts vijf gram, terwijl de beste 175 gram kunnen wegen. Er is dus veel potentieel om de genetische samenstelling te achterhalen waarmee de beste resultaten behaald kunnen worden. Theoretisch zou de aardakker een zeer hoge opbrengst kunnen behalen, net zo hoog als de aardappel.’
Aardaia onderzoekt momenteel zo’n 750.000 genotypes van de aardaker. Het selectieproces wordt versneld door computeranalyses die helpen om geschikte varianten te identificeren voor commercialisering. De nieuwe financiering wordt gebruikt om deze activiteiten op te schalen.
‘Een bedrijf dat zich bezighoudt met plantenveredeling leek op het eerste gezicht geen voor de hand liggende match. Maar na mijn eerste gesprek met Pádraic en Mike was ik meteen verkocht!’ aldus Christoph Janz van durfinvesteerder Point Nine in een persverklaring. ‘De mensheid heeft in duizenden jaren nauwelijks een nieuw gewas ontwikkeld, omdat dat ontzettend traag verliep. Aardaia weet dat proces terug te brengen tot enkele jaren, door ouderwetse veredeling te combineren met moderne genomica en AI.’
Voor wie zich afvraagt hoe de aardaker smaakt: ‘licht nootachtig, als tamme kastanjes’, meldt tuinsite Groei & Bloei. Je kunt de knollen koken of poffen. Aardaia levert een deel van de oogst nu al aan tweesterrenrestaurant De Nieuwe Winkel in Nijmegen.
Lees ook:
- Bacteriën, schimmels en gisten kunnen de grote problemen in de landbouw oplossen (én voor nieuwe verdienmodellen zorgen)
- The Protein Brewery mag eindelijk Europa in: ‘Volgend jaar willen we omzet verdrievoudigen’
- Boeren zetten stappen richting duurzame veehouderij: ‘Dieren blijven onderdeel van ons voedselsysteem’
