Zes jaar zat Rodney van den Hengel in de bak. Ook op Bureau Eendracht, het politiebureau aan het Rotterdamse Eendrachtsplein, zat hij ‘weleens een nachtje vast’. Nu runt hij vanuit datzelfde pand het succesvolle koffiemerk én horecagelegenheid Heilige Boontjes. Zo helpt hij jongeren ‘met een randje’, vanwege psychische problemen of een crimineel verleden, in hun stap naar werk.
Sinds vorige maand zijn de koffiebonen van het merk verkrijgbaar in 270 Jumbo-winkels door heel Nederland. De komende weken wordt dat uitgebreid naar alle 500 winkels in Nederland.
Jullie liggen in de Jumbo! Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?
‘Vorig jaar was er oorlog tussen Jumbo en JDE Peet’s, het moederbedrijf van Douwe Egberts. Ze wilden de prijzen verhogen en dat accepteerden de supermarkten niet. Toen heb ik Jumbo gemaild en gezegd: ik heb een betere deal voor jullie. We kregen in eerste instantie honderd winkels. Best leuk, toch? Van elk pak gaat de volledige marge – anderhalve euro – naar onze en andere stichtingen. Onze stichting, die los staat van de bv achter het koffiemerk, biedt jongeren leerwerktrajecten aan.
En ja, ook wij moeten onze prijzen verhogen als de koffieprijs omhooggaat door een slechte oogst. Maar als de koffieprijs daalt, betalen klanten ook weer minder. Ik maak geen misbruik van de markt om klanten een oor aan te naaien, zoals grote merken doen.’
Ex-gedetineerden en andere jongeren zijn het hart van je onderneming. Waarom?
‘Toen ik negentien was kreeg ik drie jaar in de gevangenis in Vught. Na anderhalf jaar werd mijn moeder ziek. Dat was voor mij de omslag. Ik ben gestopt met drugs. Een opleiding had ik niet, maar ik kon wel een melkertbaan krijgen (een gesubsidieerde baan voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, initiatief van politicus Ad Melkert, red.). Bij clubhuis De Arend en de Zeemeeuw werd ik beoordeeld op hoe ik werkte, niet op mijn verleden. Dat heeft het eerste zaadje geplant.
Na het mbo en hbo werd ik re-integratiedeskundige. Toen ontmoette ik agent Marco den Dunnen. We zagen allebei steeds dezelfde jongeren in de gevangenis, in de schulden. We wilden hen leren werken. Niet met een traject van zes weken, zoals veel zorgcowboys beloven, maar met intensieve begeleiding.
Het was Marco’s idee om een koffiemerk te beginnen. Het was 2015, de tijd van de artisanale koffiebranderijen. Ik had niks met koffie, dronk alleen Senseo. Nu weet ik dat dat naar natte bouvier smaakt, maar ik zag wel de marktpotentie. Ik ben altijd een zakenman geweest.
We hebben vier zware jongens geselecteerd en gingen aan de slag. Als het niks wordt, kun je altijd nog het boevenpad op, zeiden we. Maar de zaak stond meteen vol. Mensen kwamen binnen om boefjes te kijken en bleven binnen door de lekkere koffie.’
Wat maakt jou zo’n zakenman?
‘Als junkie ben je een kleine ondernemer. Als ik ziek was en ik had driehonderd gulden nodig voor heroïne, dan kwam het er. Later heb ik naast mijn werk altijd eigen bedrijfjes gehad. Dat heb ik van mijn vader geleerd, ouwe sjacheraar.
Ook nu zet ik steeds meer bedrijfjes op om jongeren te kunnen opleiden. Ik heb hier bijvoorbeeld ook een muziekstudio en een podcaststudio, en we verhuren oude politiecellen als B&B.’
Jullie begonnen als koffiebranderij. Inmiddels doet Maas de productie. Waarom dat?
‘De horeca leent zich veel beter voor een opleidingstraject dan een branderij, dus het was een logische stap om het branden uit te besteden. Maas meldde zich nadat ik een radio-interview had gedaan. Ik was nooit zo’n fan van corporates, de meeste wilden ons gebruiken om te laten zien hoe goed ze bezig waren. Maar Maas was al bezig met heel wat sustainable development goals. Nu leveren zij onze koffie onder meer aan de politie, de gemeente Rotterdam en grote bedrijven als BAM.’
Hoe ziet zo’n leerwerktraject voor jongeren eruit?
‘We leiden zo’n 25 jongeren per jaar op. Die komen onder meer binnen via justitie, jongerenwerk, reclassering of ons eigen netwerk. Zij worden begeleid door stichting Heilige Boontjes. In negen maanden krijgen ze een volledige opleiding. Ze maken kennis met koffie, alcohol, bediening, verpakking en facilitaire diensten, en specialiseren zich in één van die dingen. We hebben soms een harde aanpak, maar het werkt.
Na negen maanden stromen ze uit naar een ander horecabedrijf. Daar sturen we ook coaches heen, zodat ze weten hoe ze met deze groep om moeten gaan. Sommige blijven bij ons werken. Zoals David. Hij kwam binnen bij Heilige Boontjes na tien jaar vast te hebben gezeten voor smokkelen. Hij wilde hooguit een week of twee blijven. Nu werkt hij vier jaar voor ons. Zulke verhalen zijn mijn brandstof. Een groot contract met een corporate is mooi, maar uiteindelijk gaat het me er vooral om dat er daardoor meer jongeren aan het werk kunnen.’
Heilige Boontjes is een sociale én duurzame onderneming. Jullie verkopen fairtrade koffie waarvoor geen regenwoud is gekapt, halen koffiedrab bij klanten op om die te recyclen tot servies en maakten meubels van oude kozijnen.
‘Iedereen kan met z’n reet op een snelweg gaan zitten, maar wat bereik je daarmee? Vroeger was ik ook zo: veel meningen, maar ik deed geen tering. Nu is het andersom.
Toen het re-integratietraject stond, gingen we beter nadenken over wat we als simpele Rotterdammers konden doen om de wereld beter te maken. We koken niet op gas, bezorgen elektrisch en kopen goede bonen in. We hebben ook de Hier en Daar-lijn, waarvoor we bonen direct bij kleine boeren in Afrika opkopen die zo een betere prijs krijgen. Ons koffiemerk gaat de wereld niet redden, maar we kunnen wel laten zien hoe je ook kunt ondernemen.’
Moet je ook weleens goede keuzes laten omdat er geen financiële ruimte is?
‘Het is echt niet waar dat duurzaam altijd duurder is. Soms moet je gewoon creatief zijn. Natuurlijk zou ik meer kunnen verdienen als we de kosten zou drukken. Ik kan cashen als een malle. Maar ik ben blij met mijn vrouw, mijn zoon en mijn rijtjeshuis. Ik eet drie keer per dag. Wat heb je nog meer nodig? Geld hebben is niet de enige manier om rijk te zijn.’
Met wie zou je nog willen samenwerken?
‘Ik vind Ben & Jerry’s en Greyston Bakery geweldig vanwege hun concept. Verder hoop ik vooral dat grote partijen in Nederland ons een kans geven. Over een aantal jaar willen we in 2.800 supermarkten liggen. Ik wil bijvoorbeeld ook Ahold meekrijgen. Geef me nog tien jaar. Dan domineren we de koffiemarkt in Nederland.’
Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.
Lees ook:
- ‘De energietransitie is een onomkeerbare weg’, en dus steekt deze Nederlandse investeerder er € 250 miljoen in
- Grote industrie blijft onmisbaar in transitie Rotterdamse haven: ‘De installaties blijven bestaan, de brandstoffen veranderen’
- Nieuwe directeur Social Enterprise NL: ‘Juist in deze tijd is het belangrijk dat sociaal ondernemers samen optrekken’
