Maaike Kooijman
07 augustus 2026, 11:05

Opmerkelijk: Ook sla kan de eiwitten produceren die dierlijk vlees zo lekker maken

Sla wordt eerder met ‘konijnenvoer’ geassocieerd dan met een sappige burger. Toch kan het gewas juist in die laatste een rol spelen. Wetenschappers hebben sla zo gemanipuleerd dat het een belangrijk eiwit kan produceren dat ook in vlees voorkomt.

GettyImages-1152223964 (1) | Credits: Getty Images

In de zoektocht naar goede vervangers van vlees wordt nog steeds gezocht naar de heilige graal. De verkoop van plantaardige alternatieven is allang over zijn hoogtepunt heen. Kweekvlees is nog niet op de markt. Zijn bonen of paddenstoelen dan het antwoord? Misschien.

Onderzoekers hadden een ander idee: de genen van planten zo bewerken dat hun bladgroenkorrels myoglobine produceren.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoogschiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Myoglobine is een eiwit dat van nature voorkomt in de spieren van veel dieren. Het ijzerrijke eiwit geeft vlees niet alleen een deel van zijn smaak, maar ook zijn kleur; het is de reden dat rood vlees, nou ja, rood is. Myoglobine is verwant aan hemoglobine, het eiwit waarvan  Impossible Foods in de VS een variant gebruikt om zijn vleesvervangers te laten ‘bloeden’.

Vlezige eiwitten in sla

Zweedse wetenschappers slaagden er al eerder in om myoglobine te produceren in de bladeren van de Nicotiana benthamiana, nauw verwant aan de tabaksplant. Onderzoekers van het Imperial College London gingen een stapje verder en probeerden hetzelfde met sla. Met een ‘gene gun‘ voegden ze het gen van myoglobine toe aan de kiemen van slaplanten. Die gingen daardoor daadwerkelijk myoglobine produceren in hun bladgroenkorrels, melden de onderzoekers nu in Frontiers in Plant Science.

De planten zijn daarin wel minder effectief dan dieren. Waar vlees tussen de 8100 en 11.200 gram myoglobine per kilo bevat, was dat bij de sla 810 milligram per kilo. Maar omdat planten minder ruimte nodig hebben dan dieren, kan de opbrengst per hectare bij planten wel hoger zijn. Het eiwit kan vervolgens uit de sla worden gewonnen.

Hoewel genetische manipulatie zo zijn tegenstanders heeft, biedt deze techniek ook kansen, zeggen de Britse wetenschappers. Plantaardige myoglobine kan op grote schaal worden geteeld om vleesvervangers een vlezige kleur en smaak te geven, zonder de hoge methaanuitstoot en het land- en watergebruik dat gepaard gaat met de productie van dierlijk vlees.

Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.

Lees ook:

5 positieve trends die de groei van elektrisch rijden laten zien

Nederland doet het binnen Europa niet slecht met de verkopen van elektrische auto’s. In de eerste helft van dit jaar hadden volledig elektrische modellen een aandeel van 36,5 procent bij de verkoop van nieuwe auto’s, tegen een gemiddelde van 20,7 procent in de Europese Unie.Toch is er nog een flinke weg te gaan. Eind vorig jaar telde Nederland afgerond 681.000 volledig elektrische auto’s: iets meer dan 7 procent van het totale wagenpark van ongeveer 9,3 miljoen personenauto’s.Positief is dat de seinen voor de verdere opmars van elektrisch rijden veelal op groen staan. Hieronder lichten we 5 trends uit, op basis van het Dashboard Klimaatbeleid. Aandeel volledig elektrisch bij autoverkopen stijgt [caption id="attachment_183532" align="aligncenter" width="900"] Credits: RVO en RevNext, Dashboard Klimaatbeleid[/caption]Bij de verkoop van nieuwe auto's neemt het aandeel van volledig elektrische auto's gestaag toe. In de grafiek hierboven is te zien dat dit in 2025 op liefst 41 procent uitkwam.In de grafiek zijn plug-in hybrides (stekkerauto, met een aparte batterij die de elektromotor voedt) een apart segment. Overige hybrides (waarbij de elektromotor gebruik maakt van remenergie, maar geen extern oplaadbare batterij heeft) worden tot het benzinesegment gerekend. Benzine komt dan uit op zo'n 40 procent in 2025.Brancheorganisatie Bovag rekent met een kleiner 'zuiver' benzinesegment (13 procent) en een groter aandeel hybride (45 procent). Voor de telling van het volledig elektrische deel maakt dit echter niet uit. Aanbod elektrische occasions neemt toe [caption id="attachment_183535" align="aligncenter" width="900"] Credits: RVO en Revnext, Dashboard Klimaatbeleid[/caption]Op de tweedehandsmarkt domineert de brandstofauto, maar het aandeel van elektrische occasions neemt wel gestaag toe. Dat komt doordat er jaarlijks steeds meer voormalige elektrische leaseauto's op de tweedehandsmarkt belanden.De cijfers in de grafiek lopen tot en met 2024. Volgens recentere gegevens van Bovag lag het relatieve aandeel van elektrische occasions in 2025 ook boven de 4 procent. En in de eerste helft van dit jaar was er sprake van piekverkopen door de crisis in de Straat van Hormuz.Het aandeel van elektrisch op de tweedehandsmarkt lag volgens de telling van Bovag in de eerste helft van 2026 op liefst 6,7 procent, met een totale verkoop van ruim 70.000 elektrische occasions. Keuze elektrische modellen in middensegment wordt groter [caption id="attachment_183522" align="aligncenter" width="900"] Credits: RVO en RevNext, Dashboard Klimaatbeleid[/caption]Waar elektrische auto's aanvankelijk vooral bij de premiummodellen meededen (segment D en E), neemt het aanbod voor de middenklasse (B en C) sinds enkele jaren flink toe. Zo was er in het B- en C-segment in 2022 nog een keuze uit 48 modellen, terwijl dat in 2025 was gestegen naar 99. Bezit elektrisch auto ook interessant voor middenklasse [caption id="attachment_183543" align="aligncenter" width="900"] Credits: RVO, Dashboard Klimaatbeleid[/caption]Meer keuze in het middensegment is belangrijk voor de betaalbaarheid van elektrische auto's en daarmee de kansen voor grootschalige adoptie.In de grafiek hierboven is een vergelijking gemaakt tussen elektrisch en benzine voor de zogenoemde total cost of ownership. Daarbij is per autosegment gekeken naar de combinatie van de aanschafprijs, verzekeringen en brandstofkosten. Daarvan is een gemiddelde op maandbasis berekend over een periode van vier jaar, met als uitgangspunt dat per jaar 15.000 kilometer wordt gereden.Te zien is dat in de duurste segmenten (D en E) elektrisch goedkoper is dan benzine. In het A- en B-segment is benzine nog goedkoper, terwijl er in het C-segment nauwelijks verschil meer is. Thuisladen: relatief goedkoop en kans voor auto als thuisbatterij [caption id="attachment_183527" align="aligncenter" width="900"] Credits: RVO, ElaadNL en VER, Dashboard Klimaatbeleid[/caption]Belangrijk voor de verbruikskosten is waar de elektrische auto wordt geladen. In Nederland is thuisladen het populairst: ruim de helft van de totale elektrische kilometers wordt gedekt met thuisladen, zo is te zien in de grafiek. Dat is ook het goedkoopst. Voor publieke laadpunten geldt dat er forse onderlinge prijsverschillen kunnen zijn.Recente ontwikkelingen rond bidirectioneel laden bieden de komende jaren extra kansen om de laadinfrastructuur slimmer te maken. De batterij van de auto kan dan stroom terugleveren voor gebruik thuis (vehicle-to-home) of aan het net (vehicle-to-grid).De elektrische auto kan hiermee ook een rol gaan vervullen als verzachter van netcongestie door stroom terug te leveren op momenten van piekvraag, en te laden op momenten dat het aanbod van elektriciteit op het stroomnet relatief hoog is. Lees ook:Als EU gas geeft met adoptie elektrisch rijden, scheelt dat miljarden aan cheques voor oliegrootmachten Met snellaadpalen in de binnenstad mikt GOase op een heel nieuwe doelgroep: 'Laadtijd wordt shoptijd' Elektrische auto groeit via markt voor occasions: 'Beter bereikbaar voor grotere groep Nederlanders'