Jeroen de Boer
06 februari 2026, 07:24

Nieuwsupdate: EU kijkt naar afzwakking CO2-heffing en gehypte Finse batterij komt toch wat later

EU-leiders gaan praten over afzwakking van het Europese emissiehandelssysteem voor CO2. Verder in het nieuws: overheid moet voor verduurzaming anders omgaan met landbouwgrond en levering gehypte Finse solid state-batterij vooruit geschoven.

EU CO2 heffing ets | Credits: Getty Images

EU-landen praten over afzwakken kroonjuweel voor CO2-beprijzing

De Europese CO2-heffing geldt als het meest uitgebreide stelsel voor CO2-beprijzing ter wereld. Binnen de EU pleiten diverse landen echter voor minder druk op industriële bedrijven om hun CO2-uitstoot te verlagen via het ETS, meldt persbureau Bloomberg. Daarbij wijzen ze op competitieve druk van China in onder meer in de chemische industrie en de opgave om de Europese defensieproductie op te voeren.

Europese leiders praten volgende week volgens Bloomberg over opties om de werking het emissiehandelssysteem af te zwakken. De Europese Commissie zou in het derde kwartaal van dit jaar met concrete voorstellen komen. Volgens de huidige systematiek van het ETS daalt het aantal nieuw uitgegeven emissierechten jaarlijks. In 2039 krijgt de industrie in principe geen nieuwe emissierechten meer. De vraag is nu onder meer of er toch extra gratis emissierechten worden verstrekt, wat een dempend effect zou hebben op de CO2-prijs in Europa.

Lees ook: Europese CO2-heffing aan de grens: 5 vragen over de nieuwe CBAM-regels voor milieubelastende producten

Verduurzaming vraagt om andere aanpak landbouwgrond

De verduurzaming van de landbouw wordt gehinderd door de manier waarop de overheid omgaat met landbouwgrond. Dat stelt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een donderdag verschenen advies. Zo moet de overheid scherper sturen op het aanwijzen van landbouwgrond die het meest geschikt is voor voedselproductie en zogenoemde ‘maatschappelijke landouw’ die gecombineerd kan worden met andere functies.

Omdat grond schaars en duur is, wordt deze vaak gebruikt als belegging of pensioenvoorziening voor boeren. Hoge grondprijzen hebben echter veel nadelen en de Raad adviseert om subsidies en fiscale regelingen zo te hervormen dat hoge prijzen worden gedempt. Dan wordt het ook makkelijker om duurzaamheidsdoelen te behalen bij het gebruik van landbouwgrond.

Lees ook: Plantaardig dieet kan boeren miljarden kosten: ‘Daar kunnen ze niet alleen voor opdraaien’

D66’er wordt minister van Klimaat en Groene Groei

Sophie Hermans blijft in het nieuwe kabinet-Jetten geen minister van Klimaat, maar schuift door naar Volksgezondheid. D66 levert de nieuwe minister van Klimaat en Groene Groei. Dat bleek donderdag uit de eerste mededelingen over de samenstelling van de nieuwe kabinetsploeg.

Klimaat en Groene Groei komt formeel te vallen onder het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, met een CDA’er als minister. Die partij gaat ook de staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei leveren.

Lees ook: Het coalitieakkoord over klimaat en milieu: stikstoffonds terug, CO2-heffing verdwijnt en Lelystad Airport open

Economische modellen onderschatten ontwrichtende impact klimaatverandering

Economische standaardmodellen die gebruikt worden voor prognoses over toekomstige klimaatschade, onderschatten de daadwerkelijke risico’s. Dat stellen onderzoekers van de Britse universiteit van Exeter en de organisatie Carbon Tracker in een nieuw rapport.

Eén van de problemen is dat veel wordt gewerkt met vaste aannames over de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde en een daaraan gekoppeld gestaag oplopend mondiaal schadebedrag. Klimaatschade door orkanen, overstromingen, hittegolven en droogte treedt echter altijd plaatselijk op en de ernst ervan wordt bepaald door hoe extreem een lokaal weersfenomeen is. Juist die plaatselijke extremen kunnen specifieke regio’s ongekend hard gaan raken.

Verder wordt in standaardmodellen niet meegenomen dat er een steeds grotere kans is dat bij verdere opwarming klimaatkantelpunten (tipping points) worden overschreden. De auteurs van het rapport stellen dat het potentieel ontwrichtende karakter van klimaatverandering hierdoor veel groter is dan wordt erkend in economische analyses.

Lees ook: Hernieuwbare energie groeit keihard, maar de energietransitie moet nog sneller om riskante opwarming te voorkomen

Motorfiets met solid-statebatterij van Donut Labs komt toch wat later

De maker van motorfietsen Verge Motorcycles uit Estland zorgde begin dit jaar samen met de Finse startup Donut Labs voor een flinke stunt: Verge claimde in het eerste kwartaal van dit jaar een elektrische motorfiets op de markt te brengen met zogenoemde solid state-batterij van Donut Labs. Verwondering alom. Grote namen in de autoindustrie zijn al jaren bezig met solid-statebatterijen, maar denken op z’n vroegst vanaf 2027 of 2028 klaar te zijn voor massaproductie.

De daadwerkelijke levering van de motorfietsen van Verge met een solid state-batterij lijkt inmiddels te zijn opgeschoven richting het eind van 2026, meldt de EVInside. Daarmee blijft het spannend op Donut Labs zijn claim over een stabiel werkende solid-statebatterij kan waarmaken. Die biedt op papier een hoge actieradius en snelle laadtijden. Critici willen graag bewijs zien dat de batterij van Donut Labs ook echt stabiel en veilig functioneert.

Lees ook: Duurzame trends in 2026: solid state-batterijen, carbon credits en hybride vlees

Ook in de media:

  • Onderzoek: thuisbatterij verhoogt eigen gebruik zonnepanelen met ongeveer 30% (VEH)
  • Duitse cleantechstartup Hyting levert waterstofinstallatie voor verwarming gebouwen (Hyting)
  • Boeren betalen recordprijzen voor afvoer mest (Nu.nl)
  • Porthos-project zet nieuwe stap met ombouw gasputten tot CO2-injectieputten (Porthos)
  • Britse trein met ingebouwde accu krijgt officieel stukje traject in West-Londen (Interesting Engineering)
  • Nederland heeft veel expertise om bioafbreekbaar plastic te maken, maar schalen is lastig (TW)
  • Ruimt een derde van de economische groei van China was in 2025 te danken aan schone energie (Carbon Brief)

Plantaardig dieet kan boeren miljarden kosten: 'Daar kunnen ze niet alleen voor opdraaien'

'Zonder boer in het land geen boodschappen in de mand.' 'Niet vergeten: zonder boeren geen eten.' En natuurlijk: 'No farmers, no food.'De hevige boerenprotesten in Nederland mogen dan al even geleden zijn, op Europees niveau gaan ze onverminderd door. Richt de onvrede zich niet op stikstof, dan is er wel wat aan te merken op Europese regels of de nieuwe Mercosur-handelsdeal met Zuid-Amerika. De gemene deler: boeren zijn bang voor hun toekomst.Helemaal onterecht is dat niet. Want regels die goed zijn voor de planeet, zijn voor boeren vaak financieel onvoordelig. Tot € 255 miljard schade Anniek Kortleve, promovendus bij het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden, heeft die financiële risico's voor het eerst gekwantificeerd in een vorige maand verschenen artikel. Wat blijkt: zouden alle Europeanen nu volledig plantaardig gaan eten, dan wordt liefst 255 miljard euro aan bezittingen van boeren potentieel waardeloos.[caption id="attachment_173516" align="alignright" width="200"] Anniek Kortleve, promovendus bij het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden.[/caption]Stranded assets, noemt Kortleve het: kapitaalinvesteringen die waardeloos worden. De onderzoeker keek specifiek naar vaste activa die nodig zijn voor de directe voedselproductie binnen Europa. Daaronder vallen gebouwen, machines en fokvee, plus materialen die nodig zijn voor de productie van veevoer. De waarde van land en van vlottende activa, waaronder voorraden en vee dat na enkele maanden geslacht wordt, liet ze buiten beschouwing, net als effecten buiten Europa.Als we 9,5 procent minder dierlijke producten gaan consumeren in Europa, dan loopt 61 miljard euro aan vaste activa het risico waardeloos te worden, berekende Kortleve. Dat is 20 procent van het totaal aan vaste bezittingen. Melkmachines en veestallen die normaal nog jaren mee hadden gekund, zijn dan immers niet meer nodig: er is sprake van versnelde afschrijving.Bij een reductie van 60 procent loopt het op tot 168 miljard euro (49 procent). Het gaat om het netto-effect: er is al gecorrigeerd voor de waarde die de extra vraag naar bijvoorbeeld peulvruchten, noten en groenten en fruit oplevert. Nederland afhankelijk van melkproductie De werkelijke impact verschilt per Europees land. Landen als Spanje en Italië staan erom bekend veel olijfolie, groenten en fruit te produceren, waar Nederland juist afhankelijker is van de export van melk. Laat dat nou juist een zeer kapitaalintensieve sector zijn, die daardoor extra kwetsbaar is.Tegelijkertijd blijft zuivel in veel scenario's relatief lang onderdeel van ons eetpatroon, zegt Kortleve. In totaal loopt in ons land tussen de 1,8 en 15 miljard euro aan bedrijfskapitaal het risico op waardeverlies, berekende ze.Belangrijk te vermelden is dat de onderzoeker alleen keek naar afschrijvingen als gevolg van een verschuiving in consumptie. Ook extreem weer als gevolg van klimaatverandering is een risico voor de activa van boeren, maar dat is natuurlijk moeilijker te voorspellen.[caption id="attachment_173492" align="aligncenter" width="900"] De verdeling van activa in de huidige situatie vs. situaties waarin we minder of geen dierlijke producten eten. | Credits: Stranded assets in European agriculture during food system transformations, Nature Food, Kortleve et al. (2026)[/caption] Voordelen komen bij maatschappij Het is een behoorlijk bedrag, knikt Kortleve. Ze spreekt van een zogenoemde lock-in: boeren hebben dusdanig veel geïnvesteerd dat ze niet zomaar kunnen overschakelen naar een duurzamer voedselsysteem. Dat is een grote belemmering voor de voedseltransitie.Volgens Kortleve moet het systeem wel degelijk veranderen. 'Maar het is niet eerlijk als boeren daar alleen voor moeten opdraaien.' Want, benadrukt ze: de voordelen van een verschuiving richting plantaardig eten komen juist de hele maatschappij ten goede.Denk aan een fikse reductie van uitstoot van broeikasgassen en schonere lucht, maar ook veel meer overgebleven ruimte en gezondheidsvoordelen. De scenario's waar Kortleve mee werkt komen uit het befaamde rapport van de EAT–Lancet Commissie over gezond en duurzaam voedsel. Wie draait op voor de kosten? De grote vraag is: wie gaat het dán betalen? Daar is beleid voor nodig, stelt Kortleve. 'Nu de bedragen gekwantificeerd zijn, kunnen we kijken wat we ermee doen. Denk aan financiële compensatie voor afschrijvingen van activa, en algemene steun voor boeren in de transitie. Als we daar nu al over nadenken, komt het straks minder als een verrassing.'Daarvoor zou de EU het geld kunnen gebruiken dat nu naar vervuilende landbouwactiviteiten vloeit. Meer dan 80 procent van de landbouwsubsidies van de EU gaat naar de productie van dieren en hun voer, blijkt uit eerder onderzoek van Kortleve. 'Wat als we die miljarden zouden gebruiken om boeren te stimuleren plantaardige producten te verbouwen?' Bedrijven in energiesector wel gecompenseerd Goede voorbeelden van agrifood-beleid dat rekening houdt met snelle afschrijvingen zijn er nog niet. Maar in de energiesector, waar stranded assets al veel langer worden onderzocht, worden bedrijven in transitie al wel gecompenseerd voor financiële schade die ze lijden, zegt Kortleve.Alle landen met een grote steenkoolindustrie én ambitieuze plannen om kolen uit te faseren, hebben daar een speciaal compensatiebeleid voor. In Duitsland kunnen kolencentrales bijvoorbeeld een bepaald bedrag krijgen voor het kapitaalverlies per megawatt.Ook in Nederland bestaan zulke maatregelen. In 2021 bood de Nederlandse regering 212 miljoen euro subsidie voor vrijwillige sluiting voor de Rotterdamse kolencentrale Onyx Power, al maakte het bedrijf daar geen gebruik van. Melkmachine maakt geen havermelk In het vorige week gepresenteerde coalitieakkoord reserveert de kersverse coalitie 20 miljard euro voor een investeringspakket voor stikstof, natuur en landbouw. Daaronder vallen onder meer investeringen in natuurherstel, waterkwaliteit en de vrijwillige beëindigingsregeling voor boeren.Als alle Europese lidstaten zo'n bedrag vrij zouden maken, zou het wel goed komen met die financiële compensatie, zou je denken. Maar dat is te simpel gedrag. Niet alleen gaat dat bedrag niet volledig naar boeren; we moeten ook rekening houden met andere gevolgen dan alleen het kapitaalverlies.Aan de andere kant worden niet alle stranded assets meteen waardeloos. 'In een schuur waarin nu graan voor veevoer ligt opgeslagen, kun je natuurlijk ook graan voor menselijke consumptie opslaan. En in veeschuren kun je champignons kweken', legt Kortleve uit. 'Maar dat geldt niet overal voor. Een melkmachine voor koeien maakt geen havermelk. En over het algemeen zijn er voor plantaardige productie gewoon minder activa nodig. Wat ook maar weer laat zien dat dat relatief heel efficiënt is.' Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.Lees ook:Biologische landbouw heeft explosieve groei nodig:'Aanbod kan niet stijgen als de vraag achterblijft' Internationale landbouwsubsidies bedreigen de Nederlandse voedselzekerheid Hoe boeren over vijf jaar 100.000 voetbalvelden aan bouwmateriaal voor woningen telen