In ons kleine, zo goed als, vlakke land valt niet overal evenveel neerslag. Maar dat is niet de belangrijkste reden waarom het oosten en zuiden van Nederland gevoeliger zijn voor droogte.
Natste regio’s van Nederland
In het algemeen zijn de natste gebieden van Nederland de Veluwe en de Randstad. Het droogst is het aan de oostgrens, in het oosten van Brabant en vooral in het midden van Limburg. In de natste regio’s valt in een gemiddeld jaar ongeveer 950 mm neerslag. In de droogste delen van het land is dit ongeveer 750 mm.
Anders dan vaak wordt gedacht leidt de opwarming van de aarde in ons land niet tot minder, maar juist meer neerslag. De adder onder het gras is dat klimaatverandering daarbij tot veel sterkere variaties leidt. Buien worden zwaarder, waardoor wateroverlast vaker zal voorkomen. Aan de andere kant komen hittegolven vaker voor, duren langer en kunnen nog heter worden. Ook droge periodes kunnen langer duren en meer overlast veroorzaken.
Groeiseizoen
Voor het monitoren van de droogte, ook wel het neerslagtekort, wordt het groeiseizoen genomen. Dit is de periode waarin (landbouw)gewassen met een flink tempo groeien. Hiervoor wordt standaard 1 april tot en met 30 september aangehouden. In de groeiperiode is er in Nederland gemiddeld een neerslagtekort. Dit betekent dat er meer vocht verdampt dan er valt. Dit neerslagtekort is vaak het hoogst aan het einde van de zomer, in augustus. Gemiddeld is dit zo’n 120 mm, maar in zeer droge jaren kan het meer dan 300 mm zijn.
Op deze manier kunnen we gemakkelijk droge jaren met elkaar vergelijken, maar helemaal eerlijk is het niet. Want droogte wordt voor een belangrijk deel bepaald door de stand van het grondwater. En voor de grondwaterstand is neerslag in de herfst en winter ook belangrijk. Voor grote delen van het land heeft de grondwaterstand op 31 maart wel fikse gevolgen voor de impact van eventuele droogte.
Verschillen in het landschap
In de noordwestelijke helft van het land zit grondwater standaard veel hoger dan in het oosten en zuiden. Flinke stukken van bijvoorbeeld Zuid- en Noord-Holland liggen zelfs lager dan het zeeniveau en zouden onder water komen te staan als we zouden stoppen met wegpompen van water. Zo lang er water via rivieren, zoals de Rijn, Nederland binnenstroomt zal het nooit echt droog worden in de kustprovincies. Langdurige droogte kan in deze gebieden wel problemen veroorzaken, zoals verzilting (toename van het zoutgehalte) van het grondwater.
Bedrijven zoeken naar oplossingen tegen waterschaarste. Change inc zette er vijf op een rij
Grondwater
In het oosten en zuiden van Nederland is dat anders. Zeker op de hogere zandgronden in provincies als Brabant, Limburg, Gelderland en Overijssel zit grondwater vaak meer dan een meter diep en op sommige plekken zelfs meer dan twee meter diep. Na een droog jaar kan het grondwater zomaar een halve meter lager zitten dan gebruikelijk en dit herstelt zich niet met een paar natte dagen.
Een langere droge periode in het groeiseizoen kan in deze gebieden flinke problemen veroorzaken en dit is sneller aan de orde als de grondwaterstand aan het einde van de winter al laag was. Bij een sproeiverbod zullen boeren in de regio een groot deel van hun oogst verloren zien gaan. Aanhoudende droogte kan grote schade aan de natuur veroorzaken en ook het leven van dieren in de natuurgebieden bedreigen.
Investeerders komen met miljarden in actie tegen droogte. Lees hier hoe ze dat doen
Water vasthouden
In regio’s waar droogte de afgelopen jaren vaak een probleem vormde moet nagedacht worden over aanpassingen in het landgebruik. Ook valt op veel plaatsen winst te halen door het watersysteem (de vennen, plassen, beken en sloten) meer in te richten op het vasthouden van water, zodat er grotere lokale watervoorraden ontstaan.
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws
Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.
