Change Inc. staat voor verandering. Wij zijn het platform voor professionals die zich in de voorhoede van de transitie willen begeven. We delen en publiceren kennis. En verbinden en mobiliseren experts. Word onderdeel van de oplossing en sluit je aan bij deze krachtige beweging van toekomstmakers.


Alle duurzame ontwikkelingen

Iedere dag laat onze expertredactie zien hoe de toekomst vandaag al vorm krijgt. Volg hier de laatste ontwikkelingen in duurzaamheid, innovatie, ondernemerschap en het bedrijfsleven.

Bekijk alle artikelen

Change Retail

Een energielabel, maar dan voor boodschappen: bij Lidl laat een letter zien hoe milieuvriendelijk koffie en thee zijn
Change Inc

door Eva Segaar

Change Retail

Een energielabel, maar dan voor boodschappen: bij Lidl laat een letter zien hoe milieuvriendelijk koffie en thee zijn

In de Lidl in het Nijmeegse Oosterhout staat sinds vandaag naast de prijs ook een eco-score op de mokka-koffiepads van Bellarom: een groen blaadje met daarop een gele C. En daarnaast, op de groene thee van Lord Nelson, prijkt een groene A. Kortom, een duurzame- en minder duurzame keuze. Lees ook: Lidl gaat eco-score testen in de Nederlandse supermarkt Eco-score moet vooral de klant helpen “Het is voor de klant niet altijd even makkelijk om voor duurzame producten te kiezen, omdat ze niet precies weten wat voor impact het heeft”, zegt Renee Bijvoets, duurzaamheidspecialist bij Lidl. “Met Eco-score is het transparant en kun je het eenvoudig zien. Als we alleen de CO2-voetafdruk bij de producten zetten, is dat minder goed te vergelijken. Terwijl dat bij eco-score in de berekening zit, maar het de bredere impact zichtbaar maakt. En doordat je een betere score krijgt als je gecertificeerd bent met een keurmerk, beloon je daarmee ook de leveranciers die daarbij aangesloten zijn.” Eco-score is in Frankrijk bedacht en wordt berekend door te kijken naar de gebruikte grondstoffen, de herkomst van het product, het gebruik van duurzaamheidskeurmerken en het type verpakking. De Product Environmental Footprint, een methode die door de EU is ontwikkeld, vormt de basis van de score. Uiteindelijk komt daar een getal tussen de 0 en de 100 uit, wat de letter van de score bepaald.  Lees ook: Alleen nog biologische melk bij supermarkt Plus “Hartstikke goed” Met een eco-score-uitgangbord in het schap, probeert Lidl de aandacht van de winkelbezoekers te trekken. Met een QR-code kan de consument er meer over te weten komen. Marion schuift met haar boodschappenkar langs het schap op zoek naar thee, de eco-score was haar nog niet opgevallen. “Maar ik vind het hartstikke goed dat ze dit doen. Net als met Fairtrade. Daar betaal je dan misschien wat extra voor, maar ik vind het fijn om te weten dat het niet onder erbarmelijke omstandigheden is geproduceerd.” Ook Jeanne van Berkel is enthousiast: “Ik zou daardoor wel een andere keuze maken. En misschien maakt het producenten ook milieuvriendelijker, want die willen natuurlijk geen E scoren.” Even later is Sabine op zoek naar koffie. Het valt haar op dat er op eco-score-gebied voor haar weinig te kiezen valt: alle cups die in haar Nespresso-apparaat passen, krijgen een C. “Als er meer keuze is, zou ik ook echt voor de betere keuze gaan. En het zou goed zijn als het ook in andere supermarkten wordt ingevoerd, zodat je de producten onderling kunt vergelijken. Maar goed, als ik dan weer met mijn auto naar de Albert Heijn moet rijden omdat de koffie daar een A krijgt… dat heeft natuurlijk ook milieu-impact.” Lees hier meer over hoe het havermelkproducent Oatly op de beurs vergaat.  Draagvlak Duurzaamheidspecialist Bijvoets legt uit dat er alleen voor koffie en thee is gekozen omdat daarmee de score makkelijk kon worden berekend. “De informatie is nu nog afkomstig uit een Franse database, waar Nederlandse keurmerken nog niet in zijn opgenomen. Daarom hebben we gekozen voor koffie en thee; producten die beiden gebruik maken van internationale keurmerken.” Ze hoopt met de proef vooral te weten te komen of het duidelijk is voor de consument en om erover in gesprek te gaan met bedrijven en partijen zoals Milieu Centraal en de Consumentenbond. “Wij vinden dit een geschikte methode, maar vinden het ook belangrijk om te weten wat stakeholders ervan vinden. Of zij enthousiast zijn is voor ons een belangrijke graadmeter om het wel of niet verder uit te rollen. Want er moet wel draagvlak zijn. En de overheid moet het ook zien als de juiste route.” De proef, die ook in Duitsland en België wordt gedaan, loopt tot eind oktober. Na de zomer komen consumentenorganisaties de eco-score in het schap bekijken. Bas van Ceelen is ook boodschappen aan het doen. Hij vindt het een stap in de goede richting van de super, maar heeft nog wel een tip: “Het verschil tussen een C en een D gaat mij niet bewegen anders te kiezen. Wel als je er alleen een A B of C op zet.”

Vandaag

Leestijd 4 minuten


Change Energie

Haven Rotterdam wil jaarlijks miljoenen kilo's waterstof importeren
Change Inc

door Marc Seijlhouwer

Change Energie

Haven Rotterdam wil jaarlijks miljoenen kilo's waterstof importeren

Het komende jaar doen de bedrijven een haalbaarheidsonderzoek. Daarin kijken ze of het importeren van waterstof uit het buitenland technisch en vooral financieel uit kan. Als dat het geval is, dan wil de haven de nodige infrastructuur opzetten om straks duizenden tonnen waterstof op te slaan. Het plan hangt op een techniek die Chiyoda bedacht. Waterstof kun je namelijk niet zomaar in een olietanker stoppen. Omdat het bij kamertemperatuur een gas is dat heel veel ruimte inneemt, moet je het op de een of andere manier in elkaar krimpen. Dat kan op een paar manieren: door waterstof koud te maken, of er een ander molecuul van te maken dat wel vloeibaar is. Voor de eerste optie moet je het heel erg koud vervoeren. Dat kost bakken energie, wat zonde is. Transport van waterstof in een speciaal schip ging in 2019 voor het eerst: van Australië naar Japan Waterstof als olie Daarom is het binden van waterstof aan andere moleculen en zo een makkelijk vervoerbare stof maken het eenvoudigst. Dit kan bijvoorbeeld met methanol of mierenzuur. Maar Chiyoda bedacht dat je waterstof kunt vastbinden aan fossiele stoffen. Om precies te zijn tolueen. Door dit te verbinden aan waterstof ontstaat een stof die zich gedraagt als een meer gangbaar chemisch product en op dezelfde manier vervoerd kan worden. Dat heeft een groot voordeel: het betekent dat alle bestaande tankers die nu af en aan varen straks waterstof kunnen vervoeren. Ook de grote terminals waarin de olieproducten liggen opgeslagen in de haven kunnen zo een duurzamere rol vervullen. Chiyoda heeft de techniek al toegepast: vorig jaar voer een oceaantanker met (vloeibaar gemaakte) waterstof, gekoppeld aan een andere stof, dat in Brunei was gemaakt helemaal naar Japan. Daar werd de waterstof ‘losgeweekt’ van het tolueen, waarna de tanker vol met tolueen terugvoer naar Brunei. De stoffen die nodig zijn om waterstof makkelijk te vervoeren gaan dus niet ‘op’. Het enige nadeel is dat je de tanker niet met andere grondstoffen terug kunt sturen. Logisch dus, dat de haven van Rotterdam het een interessant idee vindt. Maar houdt zo’n initiatief de fossiele sector niet in stand? “Uit het oog van duurzaamheid denk ik dat het beter is om bestaande infrastructuur en schepen opnieuw te gebruiken voor duurzame doelen. Weggooien zou zonde zijn”, zegt woordvoerder Sjaak Poppe van Port of Rotterdam. Hoe duurzaam is vloeibare waterstof Hoe duurzaam de waterstof precies zal worden, moet ook duidelijk worden uit de haalbaarheidsstudie. Wat wel zeker lijkt: de waterstof die de haven straks binnenvaart is ‘groen’: gemaakt met behulp van groene stroom, bijvoorbeeld uit zon of wind, of geothermie. Poppe: “We praten nu met een heleboel landen over de import van groene waterstof. Landen van Australië tot IJsland en het Midden-Oosten tot Canada. Op die plekken is duurzame stroom veel goedkoper dan hier, waardoor de prijs van waterstof ook lager is.” Er zijn echter meer duurzame hobbels om te nemen. Het vastmaken van waterstof aan tolueen, en het op de plek van bestemming losmaken, kost veel energie. In vergelijking met andere manieren om waterstof te vervoeren zijn de kosten bij de methode van Chiyoda laag, maar er hangt een energetisch prijskaartje aan. En het is ook de vraag of de schepen die de duurzame brandstof straks vervoeren zelf wel groen zijn. De scheepvaart is net als de luchtvaart een vervuilende sector die moeilijk verduurzaamt. Poppe: “Er zijn een paar schepen die varen op methanol, maar dat staat nog in de kinderschoenen." Qua kosten speelt de scheepvaart een relatief kleine rol, zegt Poppe. "Als je puur kijkt naar kosten, dan is de verscheping een klein deel ten opzichte van het maakproces van tolueen. Daarom maakt het voor de prijs ook weinig uit waar ter wereld de waterstof vandaan komt.” Waterstof in Nederland produceren? De ambitie voor waterstof-import is groot: 100-200 kiloton per jaar in de eerste jaren, en 300 tot 400 kiloton in 2030. Toch is dat tegen die tijd maar een klein deel van de behoefte van Nederland. Naar schatting kan Nederland in 2050 wel 7 miljoen ton (7 miljard kilo) waterstof per jaar nodig hebben. Met alleen dit project in de Rotterdamse haven komen we er dus niet. Maar het is wel broodnodig, want er is lang niet genoeg zon en wind in Nederland om alle waterstof te produceren, naast de stroomvraag van mensen.

Vandaag

Leestijd 4 minuten


Alles wat je moet weten over de afvalsector in Nederland. “Laten we zorgen dat anderen niet dezelfde fouten hoeven te maken als wij”

Change Circulaire economie

Alles wat je moet weten over de afvalsector in Nederland. “Laten we zorgen dat anderen niet dezelfde fouten hoeven te maken als wij”

Door het programma De Vuilnisman van Teun van de Keuken krijgt afval in ieder geval tijdelijk de maatschappelijke aandacht die het verdient. Leerzaam, maar soms ook een beetje suggestief, vindt Johannes Bos, directeur van Greenwaste, een ‘intermediair’ die zich ontfermt over het afvalmanagement van bedrijven. Bos is een rot in het vak. Na diverse directiefuncties, onder andere bij afvalinzamelaar en verwerker Van Gansewinkel en Renewi, werd hij in 2014 naar eigen zeggen zelfstandig ‘vuilnisman’ en begon met het bedrijf Greenwaste. Hij ontdekte dat bedrijven een grote behoefte hebben om het afvalbeheer en de papierwinkel die daarbij komt kijken uit handen te geven. En dat is precies wat het snelgroeiende Greenwaste doet. Bos heeft contracten met afvalinzamelaars, verwerkers en recyclingbedrijven en zorgt dat de registratie voldoet aan alle wet- en regelgeving. De gemeente Apeldoorn zet stappen in de circulaire economie. Het maakt een database gekoppeld aan een marktplaats voor materiaal in de openbare ruimte. “Er zullen altijd cowboys blijven, maar als je kijkt naar de afgelopen tien jaar dan heeft de branche enorme stappen gezet op het gebied van recycling”, vertelt Bos in een digitaal interview. “Aan de andere kant zie ik vooral dat bedrijven nog in de fase van bewustwording zitten. Steeds vaker merken we dat bedrijven vragen hoe ze zo goed mogelijk met hun afvalstromen om kunnen gaan. Dat gaat niet alleen om de juiste verwerking, maar ook over de vraag wat voor afval een bedrijf allemaal produceert. Wij confronteren bedrijven met hun afval en stellen de vraag of dit ook minder kan.” Meer specialiseren, meer recyclen Waar een bedrijf zich voorheen druk hoefde te maken om een beperkt aantal afvalstromen, zoals papier, glas en restafval, verwacht Bos dat stromen zich steeds verder gaan opsplitsen. Per maart 2021 is de gewijzigde ‘LAP3’ in werking getreden. Dit verplicht bedrijven tot meer afvalscheiding voordat het afval het bedrijfsterrein verlaat. Want: hoe beter afval aan de bron gescheiden wordt, hoe beter het zich leent voor recycling. Dus naast het afval dat in de groene, grijze of glasbak belandt, ontstaat er steeds meer aandacht voor niche stromen zoals koffiedik, sinaasappelschillen, aluminium, textiel, matrassen, luiers, hout, diverse plastics en ga maar door. Bos: “Drie stromen scheiden en documenteren lukt nog wel, maar als dit er straks dertig zijn, wordt het een heel ander verhaal.” Tekort aan zeldzame metalen dreigt. Wat kunnen Nederland en Europa doen om leveringsrisico’s te beperken? Grondstoffen in de bouw Dat de afvalmarkt zich specialiseert merkt ook Otto Friebel, directeur van BRBS Recycling, een branchevereniging van recyclingbedrijven in de bouw- en het bedrijfsafval. “Het recyclingpercentage in Nederland ligt rond de 80 procent”, zegt Friebel. “De moeilijkheid zit in de resterende 20 procent. Dit zijn veelal niche stromen die om innovatieve recyclingmethoden vragen.” De bedrijven aangesloten bij BRBS Recycling zijn voor een groot deel afhankelijk van wat er uit de sloop naar voren komt. Hoe beter de voorsloop, hoe specifieker de afvalstromen zijn die gerecycled kunnen worden. “Een huis heeft dakpannen, kozijnen, glaspanelen die heel goed elders gebruikt kunnen worden”, vertelt Friebel. “Maar denk ook aan allerlei elektra met kostbare metalen, zoals thermostaten, beveiligingsapparatuur en andere smart-toepassingen.” Het winnen van deze materialen is de eerste stap. Daarna volgt de volgende uitdaging. “Secundaire grondstofwinning werkt alleen als het hele model klopt; van ontmanteling, tot sortering en het vinden van een afzetmarkt. Gelukkig zie je steeds meer bedrijven ontstaan die zich specialiseren in unieke afvalstromen en een markt vinden voor hun gerecyclede producten.” Steden staan voor grote uitdagingen als het gaat om het ophalen van afval. Van welke slimme inzamelmethode kunnen ze gebruik maken? Verbranden van afval Dat Nederland meer afval gaat recyclen, kan grote gevolgen hebben voor de twaalf grote afvalverbrandingsinstallaties in ons land. “Nederland heeft een vreemde constructie waarbij de meeste verbrandingsovens grotendeels in commerciële handen zijn met een minderheidsbelang van de overheid”, vertelt Bos. “En een oven wil maar één ding en dat is geld verdienen. Het gevolg is dat zo’n installatie zoveel mogelijk moet draaien. Hiervoor is nu zelfs afval uit het buitenland nodig. We hebben in Nederland simpelweg teveel verbrandingsovens, waardoor er voortdurend overcapaciteit is.” Als Nederland meer wil recyclen, groeit dus de honger van ovens naar afval. Dit leidt tot verlieslijdende verbrandingscentrales. Bos: “In Harlingen is in 2012 nog een nieuwe centrale gebouwd. Deze had er eigenlijk nooit mogen komen.” Vast aan stadswarmte Friebel: “Het verbranden van afval is veel te goedkoop. Op afval uit het buitenland zit op het moment een importheffing, maar wat je dan ziet gebeuren is dat de ovens honger hebben naar Nederlandse brandstof. Zo is de importheffing in feite een perverse prikkel en frustreert het recycling en sortering.” Wat ook niet helpt is dat sommige steden vastzitten aan stadswarmte: warmte die wordt opgewekt door nabijgelegen afvalverbrandingsinstallaties. “Zo ontstaat een lock-in effect”, zegt Friebel. “Doordat huizen afhankelijk zijn van stadswarmte, kan je ook niet meer zonder afvalverbrandingsinstallaties.” Bos en Friebel zien maar één oplossing. “Het tarief van het verbranden van afval moet omhoog”, zegt Friebel. “En met de inkomsten uit deze verhoging financier je het afbouwen van de minst rendabele ovens. En niet van de één op de andere dag, maar wel met een duidelijke planning. De sector moet weten waar het aan toe is.” Oude batterijen van elektrische auto’s kan je nog goed gebruiken als energieopslag. Rotterdam krijgt straks zijn eigen accurecyclingfabriek. Mogelijke marktverschuiving Een ontwikkeling waar met argusogen naar gekeken werd door de afvalsector is de overname van SUEZ Nederland door het Duitse PreZero. Dit bedrijf valt onder het familiebedrijf Schwarz Gruppe, eigenaar van Europa's grootste retailketens Lidl en Kaufman. “Het is interessant dat Schwarz Gruppe niet meer afhankelijk wil zijn van afvalbedrijven”, zegt Bos. “Dit roept de vraag op wat andere grote retailketens zoals Albert Heijn en Jumbo gaan doen. Bedenk dat supermarkten de grootste klanten van afvalverwerkers zijn. En Albert Heijn is er nu één van PreZero Nederland. Ik ben benieuwd of ze dit blijven nu PreZero Nederland verbonden is aan hun directe concurrent Lidl.” Als Ahold besluit van afvalverwerker te wisselen of net als Schwarz Gruppe een afvalverwerker over te nemen, kan dat een flinke verschuiving in de markt betekenen, denkt Bos. Producentenverantwoordelijk en opschalen Het begrip afvalverwerking wordt met de tijd steeds breder. “Het is meer dan alleen recycling”, zegt Friebel. “We hebben het over inzameling, sortering, transport, verwerking, opwerking tot secundaire grondstof en de ontwikkeling van businessmodellen. Daarbij verwacht ik dat productieketens meer verantwoordelijkheid krijgen voor de afvalverwerking van hun eigen producten. Denk aan de textielindustrie of plasticproducenten. Zij hebben immers de meeste kennis van hetgeen ze op de markt brengen.” “Investeringen in nichevormen van recycling gaan toenemen, met een sterker onderscheid tussen wielen (red. transportpartijen) en verwerkers”, zegt Bos. “En als gespecialiseerde bedrijven een bewezen recyclinginnovatie hebben, schalen ze op, zodat ze grotere hoeveelheden afval kunnen verwerken. Het is mooi dat de markt zich zo ontwikkelt, zodat meer bedrijven kunnen doen waar ze goed in zijn.” Een circulaire economie in 2050 klinkt mooi, maar hoe komen we daar? Het PBL pleit voor meer concrete doelen. Circulair in 2050 Is een circulair Nederland in 2050 dan haalbaar volgens de mannen die samen al bijna een halve eeuw in de afvalwerking zitten? Friebel: “De doelstelling is nodig om de urgentie aan te geven. Ik denk dat het uiteindelijk gaat uitkomen op een kwestie van definitie. Wanneer zijn grondstoffen secundair en wat wordt de wettelijke definitie van circulair? Dit zijn vragen die beleidsmakers snel moeten beantwoorden.” Bos: “We moeten ernaar streven vind ik, maar of we het halen is een ander ding. Zeker op het gebied van gevaarlijk afval en kunststoffen ligt er nog een enorme uitdaging voor ons.” Maar ook de maatschappij moet nog grote stappen maken, denkt Bos. “We moeten als consument echt realiseren dat bijvoorbeeld de hoeveelheid plastic afval die wij produceren voor een gigantisch probleem zorgt. We houden onszelf voor de gek dat 2050 haalbaar is als hier niet iets drastisch verandert. Daarbij zijn we al snel geneigd het probleem op nationaal of Europees niveau te bekijken, terwijl andere continenten nog lang niet zo ver zijn als wij. Afrika is nu relatief de minst grote vervuiler, maar als de welvaart stijgt, groeit het afvalprobleem ook. Laten we dit op tijd signaleren en hen helpen, zodat zij niet dezelfde fouten hoeven te maken als wij.”

30 juli 2021 12:32

Leestijd 8 minuten


Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem is

Change Financiën

Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem is

“Als zorgprofessionals en zorgbestuurders moeten we opkomen voor de burger die ziek wordt van het milieu”, vindt Cathy van Beek. Van Beek is kwartiermaker Duurzame Zorg van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en ambassadeur zorg bij MVO Nederland. Zij krijgt steun uit bijzondere hoek: Alex Bernhardt, Global Head of Sustainability Research bij vermogensbeheerder BNP Paribas Asset Management (BNPP AM) onderzoekt in een blog de klimaatveranderingsoorzaken van luchtvervuiling en zet de cijfers over de impact van luchtvervuiling op de gezondheid van mensen onder elkaar. Cathy van Beek is één van onze Changemakers, lees hier meer over haar. ’s Werelds grootste gezondheidsgevaar Medisch tijdschrift The Lancet noemt klimaatverandering 'de grootste wereldwijde bedreiging voor de gezondheid van de 21e eeuw'. Ten eerste gaat het om de gevolgen van de opwarming van de aarde. Zo zorgen stijgende gemiddelde temperaturen voor een hoger risico op hittegolven. Denk aan de bizarre temperaturen in Canada die nu nog steeds voor bosbranden zorgen. Het aantal mensen ouder dan 65 dat sterft door hitte is de afgelopen twee decennia met meer dan 50 procent gestegen, meldt The Lancet. In Nederland gaat het om bijna 250 mensen die jaarlijks sterven door aan klimaatverandering-gerelateerde hitte. Het gaat om zaken als hartaanvallen, beroertes en hartstilstanden. Vooral mensen in Japan, Noord-India, Oost-China en Centraal-Europa lopen risico. Ook zorgt klimaatverandering ervoor dat tropische infectieziekten zich makkelijker verspreiden en daarom steeds vaker voorkomen in regio's met een milder klimaat, zoals Europa. Het gaat om ziekten als knokkelkoorts (dengue), chikungunya, zandmugziekte en hersenontsteking. Daarnaast waarschuwt The Lancet voor de stijgende kans op pandemieën. Tot slot noemt het medisch tijdschrift de risico’s van ondervoeding en mentale gezondheidseffecten van overstromingen en droogte in China, Bangladesh, Ethiopië en Zuid-Afrika. Bosbranden en elektriciteitsfabrieken De bosbranden in Canada zijn nog steeds in het nieuws: een combinatie van extreme langdurige hitte en harde wind wakkert de branden aan. Volgens The Lancet is de kans dat mensen te maken krijgen met bosbranden in 128 landen toegenomen. Science Daily meldt dat er een achtvoudige toename is van het aantal heftige bosbranden in het Westen van de Verenigde Staten tussen 1985 en 2017. Door gemiddeld hogere temperaturen neemt de kans op bosbranden toe. Dit is een gevolg van klimaatverandering, maar heeft op zijn beurt weer invloed op de gezondheid van mensen. Daar heeft Bernhardt van BNPP AM cijfers over. Zo bestaat rook van bosbranden voor 80 procent uit fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer in doorsnee. Op basis van ziekenhuisopnamegegevens uit Zuid-Californië concludeert Bernhardt dat luchtvervuiling door bosbranden nog slechter is voor de luchtwegen en het immuunsysteem dan andere bronnen van luchtverontreiniging. Denk aan het verbranden van fossiele brandstoffen in elektriciteitscentrales en voertuigen. Deze activiteiten dragen bij aan de opwarming van de aarde, maar brengen ook lokaal gezondheidsrisico’s met zich mee omdat er naast broeikasgassen luchtverontreinigende stoffen als NOx en fijnstof bij vrijkomen. Een miljoen doden Uit in Nature gepubliceerd onderzoek blijkt dat fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer in doorsnee afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen in 2017 leidde tot een miljoen doden wereldwijd. Het verbranden van steenkool in energiecentrales was verantwoordelijk voor de helft van deze dodelijke slachtoffers. In een onderzoek gepubliceerd in The Lancet Planetary Health leggen onderzoekers een link tussen luchtvervuiling en een verhoogd risico op ziekenhuisopnames voor verschillende neurologische aandoeningen, zoals Parkinson en Alzheimer. Luchtvervuiling oneerlijk verdeeld Het gemiddelde niveau van luchtvervuiling in steden is vier keer hoger dan de maximaal aanbevolen niveaus van de Wereldgezondheidsorganisatie. Vooral steden in China, Pakistan, India en Bangladesh hebben hier last van. Tegelijkertijd wijst Bernhardt erop dat er ook sprake van ongelijkheid lijkt te zijn binnen westerse landen: armere gemeenschappen in de Verenigde Staten wonen vaker dichtbij wegen of industrie die luchtvervuiling veroorzaken. Biodiversiteit beschermen ook goed voor de mens Een ander thema dat steeds hoger op de agenda staat is biodiversiteit. Biodiversiteitsverlies gaat ten koste van bepaalde ecosysteemdiensten waarvan bedrijven (en dus mensen) afhankelijk zijn. Denk aan hout voor huizen, een vruchtbare bodem voor voedsel en voldoende zoet water als drinkwaterbron. De Nederlandse Bank (DNB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) becijferden dat Nederlandse financiële instellingen voor miljarden euro’s aan risico lopen door biodiversiteitsverlies. Eén van de oorzaken van biodiversiteitsverlies is het gebruik van pesticiden. En dat brengt ook de gezondheid van mensen in gevaar. “Daar waarschuwt Bas Bloem, hoogleraar en neuroloog, met nadruk voor in de media”, weet Van Beek. In een YouTube-college voor de Universiteit van Nederland gaat Bloem dieper in op de link tussen pesticiden-gebruik en gezondheid. In bovenstaande video legt Bloem uit welke invloed het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw heeft op de ontwikkeling van Parkinson. “We weten inmiddels dat boeren een enorm verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson.” Maar niet alleen boeren hebben er last van; ook de mensen die de landbouwproducten eten. Zo lopen mensen die levenslang melkproducten nuttigen een hoger risico op Parkinson. Het minimaliseren van pesticiden-gebruik is daarmee niet alleen goed voor het aantal wilde planten- en diersoorten, maar ook voor de gezondheid van mensen. Lees ook: Wordt 2021 het kanteljaar voor biodiversiteit? Gezondere mensen op een gezondere planeet Voor Van Beek bewijst het nogmaals dat er een link is tussen een gezonde natuur en goede gezondheid voor mensen. “Ik denk dat we de helft nog niet weten van de schadelijkheid van milieuvervuiling voor de gezondheid.” Daarom hamert zij er in het Uitvoeringsoverleg Klimaatakkoord steeds op om niet alleen te spreken over on-inspirerende begrippen als ‘woonlastenneutraliteit’, maar het juist te hebben over de gezondheidswinst die er te boeken valt door de oorzaken van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies aan te pakken. “Iedereen heeft zijn mond vol van preventie, maar dan gaat het vooral over de leefstijl van mensen, niet over de leefomgeving waar de overheid gewoon verantwoordelijk voor is.” Juist de overheid kan heel veel invloed hebben op de gezondheid van mensen door de oorzaken van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies aan te pakken. “We kunnen op een gezondere planeet zoveel gezonder worden met zijn allen.” “We kunnen niet gezond leven op een ongezonde aarde”, vindt ook Herman Wijffels. Wat is er volgens hem voor nodig zodat mensen een gezonde planeet op één zetten? Lees het hier.

23 juli 2021 15:04

Leestijd 6 minuten


Changemakers

Changemakers tonen duurzaam leiderschap, zoeken naar innovatieve verbindingen en maken echt impact. Onze onafhankelijke redactie geeft deze leiders, verbinders en katalysators een inhoudelijk podium. Met iedere week een podcast-interview door Paul van Liempt. Als je van verandering houdt, is dit je tijd.

Bekijk alle Changemakers

Week
29

Hugo
van Donselaar

Hugo van Donselaar

CEO bij Campspace

Hugo van Donselaar is niet de ondernemer die bestaande concepten duurzamer maakt. Nee, hij bedenkt nieuwe concepten die inherent duurzaam zijn. Je kunt vliegreizen proberen te verduurzamen, of de CO2-uitstoot compenseren, maar waarom zou je überhaupt in het vliegtuig stappen als je ook lokaal een toeristische ervaring kunt bieden? Van Donselaar is ervan overtuigd dat de nieuwe generatie consumenten niet meer kiest om zichzelf elf maanden ‘lamlendig te werken’, om vervolgens uit te blazen in een resort op Bali. De nieuwe generatie kijkt verder dan ‘kort geluk en lange pijn’ en is niet op zoek naar ‘massale campings met animatieteams en glijbaanparadijzen’. 

Met zijn platform Campspace biedt Van Donselaar bijzondere overnachtingen bij particulieren en kleinschalige kampeerplekken. Een toeristische ervaring die inspeelt op de trend van zingeving en reflectie. Van Donselaar koppelt zijn duurzame visie aan gedurfd leiderschap, want in een conservatieve sector als de toeristenbranche is het knap om met een potentieel transformatief concept de gevestigde orde uit te dagen. 

De toeristische sector is nu nog goed voor 10 procent van de mondiale CO2-uitstoot. Als het concept van Van Donselaar aanslaat, en mensen vaker de toeristische waarde van hun nabije omgeving gaan ontdekken en waarderen, is de potentiële impact enorm. De timing van Campspace is ook perfect, want tijdens de coronapandemie zoeken mensen hun vakantie vaker dichtbij huis. Als dat naar meer smaakt kan dat het reisgedrag van mensen structureel beïnvloeden. Het is voor Van Donselaar de uitdaging om voldoende massa te creëren om de sector op sleeptouw te nemen en echt te veranderen.

Bekijk volledig juryrapport

Duurzame bedrijven van morgen

Geen enkel bedrijf is 100% klaar voor de toekomst, nog niemand is 100% duurzaam. Maar steeds meer bedrijven ontwerpen hun producten, processen en diensten voor een betere toekomst. We brengen je een up-to-date en onafhankelijk overzicht van deze bedrijven van morgen. Hier vindt de verandering plaats.

Bekijk alle bedrijven

Arcadis

Arcadis is een advies- en ingenieursorganisatie. Het merendeel van de opdrachtgevers, zo'n 70 procent, zijn overheden. Arcadis wil niet alleen in de eigen onderneming duurzaamheid op orde hebben, maar ook de branche in beweging brengen. Kortom, het bedrijf wil 'industry game changer' worden. Internationaal werken er 28.000 mensen bij Arcadis, verspreid over zeventig landen. In 1888 werd Arcadis opgericht als de vereniging Nederlandsche Heidemaatschappij.

Visie “Improving the quality of life” is de missie van Arcadis. De advies- en ingenieursorganisatie startte zo in 1888 omdat het de slechte arbeidsomstandigheden op het platteland wilde verhelpen. Inmiddels zet het bedrijf wereldwijd in op het verbeteren van de leefomgeving door op sociaal, economisch en ecologisch gebied te werken aan een duurzame wereld. Arcadis zet technologie en data in voor het optimaal benutten van grondstoffen, de bescherming van het milieu en het ontwikkelen van mobiliteitsoplossingen en het creëren van plekken waar prettig kan worden gewoond, gewerkt en geleefd. Strategie Arcadis heeft een integrale benadering op duurzaamheid en is actief op tal van terreinen: de energietransitie, zoals het opwekken van energie, maar ook op het gebied van infrastructuur, industrie, de gebouwde omgeving en gebiedsontwikkeling. Andere gebieden waar Arcadis werkzaam is, zijn klimaatadaptatie, circulaire economie, duurzame mobiliteit, biodiversiteit en gezonde en inclusieve gebouwen en gebieden. Hierin helpt Arcadis het duurzaamheidsbeleid van haar klanten te vertalen in concrete oplossingen met duurzame impact. Opvallende voorbeelden zijn Wonderwoods (Utrecht), Campus Triodos Bank (Zeist), Duurzaam Schouwburgplein (Rotterdam) en Campus Shell Technology Centre (Amsterdam). Ook internationaal heeft Arcadis duurzaam aantoonbare projecten op haar naam staan, zoals Esenler Park (Istanbul), Dutch/Dubai 2020 Expo Pavillion (Dubai) en landschapspark Donghu Lake (Wuhan). Met de tienduizenden projecten die Arcadis jaarlijks uitvoert, kan het bedrijf een grote stap zetten in het realiseren van haar missie. Uitvoering Lead by example is een uitdrukking die Arcadis serieus neemt. Als je het echt goede voorbeeld wilt geven in de duurzame wereld, moet je het eerst zelf laten zien. Door de mobiliteit van de eigen medewerkers te verduurzamen werkt Arcadis aan de missie om klimaatneutraal te worden, zo zei CEO Gert Kroon in een eerder interview. Zo zijn alle kantoren verplaatst naar intercitystations en wordt het laatste stukje CO2-uitstoot via carbon credits gecompenseerd. In 2020 won Arcadis de Spitsbreker Award van BNR, omdat het mobiliteitsbeleid het meest effectief was in de strijd tegen files, aldus de jury. Door zelf het goede voorbeeld te geven neemt Arcadis haar opdrachtgevers mee in de duurzame oplossingen om de leefomgeving over de hele wereld te verbeteren en toe te werken naar het behalen van de klimaatdoelstellingen wereldwijd.

Leestijd 2 minuten

Faber Halbertsma Group

De Faber Halbertsma Group is een familiebedrijf met een portfolio van duurzame pallet- en poolingdiensten en producten. Onder leiding van de huidige CEO Ingrid Faber is het in 1997 geïntroduceerde circulaire systeem – waarbij het bedrijf eigenaar is van de pallets die het levert – sinds 2016 uitgegroeid tot kernactiviteit. Het bedrijf zamelt de pallets na transport weer in, sorteert ze, en voert reparaties uit waar nodig voor hergebruik. Inmiddels is het bedrijf goed voor 500 FTE en een omzet van 330 miljoen euro.

Visie Faber Halbertsma Group werd groot als producent van botervaten en maakte de switch naar de productie van pallets. Deze productiefaciliteiten zijn inmiddels weer verkocht. Faber transformeerde de afgelopen twintig jaar in een bedrijf dat zich volledig toelegt op het circulair maken van het gebruik van pallets. Het gelooft heilig in het circulaire model en ziet kansen om dit systeem toe te passen op andere producten. Faber Halbertsma Group heeft een groot Europees transportnetwerk opgebouwd dat het kan benutten om inzameling, distributie en hergebruik van diverse schaalbare productgroepen op te zetten. Als familiebedrijf is het niet alleen verantwoordelijk voor de nalatenschap van de vorige generaties, maar handelt het juist met het oog op de volgenden. Strategie Faber Halbertsma Group is in de kern een circulair bedrijf dat zich richt op de B2B-markt. Het hout dat voor pallets gebruikt wordt komt van verantwoord beheerde bossen, waarin meer bomen worden geplant dan er gekapt worden. Alhoewel het bedrijf de productielocaties heeft verkocht, heeft het nog steeds de houtkoop in handen, zodat de duurzame bron gewaarborgd blijft. Naast pallets kijkt de groep inmiddels ook naar pooling van andere producten. De komende jaren wil Faber Halbertsma Group zijn selectie van verhuur van circulaire producten uitbreiden. Met deze transitie zal de groep zijn kapitaalfocus steeds meer verleggen van machines en gebouwen naar IT en technologie. Circulaire model Faber Halbertsma Group Faber Halbertsma Group borgt de duurzame oorsprong van het hout dat gebruikt wordt bij de productie van haar pallets met een in-house houtinkoop organisatie. Externe pallet productie partners produceren met het duurzame hout de pallets. Vervolgens vinden de pallets hun weg in het uitgebreide pooling netwerk van Faber Halbertsma Group waarin ze tussen klanten rouleren en keer op keer hergebruikt en gerepareerd worden tot ze aan het einde van hun levensduur verwerkt worden tot biomassa en kunnen dienen als voedingsbodem voor duurzaam beheerde bossen. Wiil je weten hoe Faber Halbertsma Group de toeleveringsketen rondmaakt? Bekijk hier het circulaire model van Faber Halbertsma Group.

Leestijd 3 minuten


Map of the Netherlands with participating companies

Vind bedrijven en start-ups die samen aan oplossingen werken voor een betere toekomst.

Onze onafhankelijke redactie ziet dat bedrijven van morgen opvallen door hun innovatiekracht.

Vind een bedrijf

Sluit je aan bij Change Inc.

Change Inc. maakt van iedere professional een toekomstmaker. We laten iedere dag zien hoe inspirerende personen en bedrijven de toekomsteconomie vandaag al vormgeven met aandacht voor zakelijk succes, actie en context.

Mobiel en tablet tonen Change.Inc website

Waarom moet ik community member worden?

Als community member inspireren en informeren we je met het laatste nieuws en de belangrijkste achtergronden over een betere en duurzame toekomsteconomie. Ook kom je in contact met gelijkgestemden. Wij stomen je klaar om zelf sneller stappen te zetten in het verduurzamen van je organisatie. Verander mee.

Hoe sluit ik me aan?

Aansluiten doe je hier. Het is heel eenvoudig en kost niets. Zodra je een profiel hebt aangemaakt, gaan we voor je aan de slag om je rol in een betere toekomst te vergroten.  

Zijn er kosten aan verbonden? 

Onderdeel worden van de beweging van toekomstmakers is kosteloos. Wij zetten geen content achter paywalls. Want we willen dat jij zo snel mogelijk zelf aan een betere en duurzame toekomsteconomie bouwt. Dus meld je hier aan en wordt een toekomstmaker.

Sluit je aan

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Producten & Diensten

Magazine


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu