Change Inc. staat voor verandering. Wij zijn het platform voor professionals die zich in de voorhoede van de transitie willen begeven. We delen en publiceren kennis. En verbinden en mobiliseren experts. Word onderdeel van de oplossing en sluit je aan bij deze krachtige beweging van toekomstmakers.


Alle duurzame ontwikkelingen

Iedere dag laat onze expertredactie zien hoe de toekomst vandaag al vorm krijgt. Volg hier de laatste ontwikkelingen in duurzaamheid, innovatie, ondernemerschap en het bedrijfsleven.

Bekijk alle artikelen

Change Landbouw en voeding

Miljoeneninvestering brengt kweekvlees van Mosa Meat uit Maastricht een stap dichterbij

door Redactie Change.Inc

Change Landbouw en voeding

Miljoeneninvestering brengt kweekvlees van Mosa Meat uit Maastricht een stap dichterbij

Mosa Meat baarde in 2013 wereldwijd opzien toen het als eerste een hamburger van kweekvlees wist te realiseren. Mark Post is als wetenschapper de drijvende kracht achter het bedrijf, dat een spin-off is van de Universiteit Maastricht. "Het afronden van deze investeringsronde brengt ons een stap dichterbij ons doel om schoner en vriendelijker rundvlees te maken", zegt Maarten Bosch, CEO van Mosa Meat in een persbericht.   “Consumenten moeten nog zeker twee jaar wachten voordat de kweekvleesburger op de markt komt", zegt Mark Post in een interview op zijn profielpagina op Change Inc. "In de loop van dit jaar dienen wij ons product in bij de Europese voedsel en warenautoriteit, de EFSA, dan duurt het nog zeker anderhalf jaar tot ze hebben geanalyseerd of het veilig genoeg is. Ik verwacht dat de burger als eerste op kleine schaal in restaurants te koop is. Het kan zijn dat het dan al betaalbaar is, rond de tien euro, maar het kan ook goedkoper zijn." Lees ook: Nederlander eet liever kweekvlees dan vegetarisch Industriële productie van kweekvlees Mosa Meat gebruikt het geld van Nutreco en Jitse Groen om de productiecapaciteit in de fabriek in Maastricht, die zich nog in een experimentele fase bevindt, op te schalen. Het doel is om een industriële productielijn op te zetten. De nieuwe aandeelhouder Nutreco heeft veel ervaring op het gebied van voedselontwikkeling en is zelf ook druk met alternatieve manieren om niet dierlijk proteïnen te produceren.   De tweede investeringsronde werd geleid door het in Luxemburg gevestigde Blue Horizon Ventures, dat zich specialiseert in duurzame voeding. Hoeveel procent van de aandelen Mosa Meat in ruil voor de in totaal 85 miljoen euro heeft moeten afstaan is niet bekendgemaakt. In 2018 werd een eerste investeringsronde gedaan, waarbij aandeelhouders als M Ventures en Bell Food Group een belang in Mosa Meat kochten.   Lees ook: Singapore wordt het eerste land dat kweekvlees verkoopt

2 minuten lezen



Een duurzame infrasector: “We staan eigenlijk nog aan het begin van een hele grote transitie”

Change Bouw en infra

Een duurzame infrasector: “We staan eigenlijk nog aan het begin van een hele grote transitie”

“De bouwsector is verantwoordelijk voor een stevig deel van de CO2-uistoot in Nederland en ook wereldwijd. Dat alleen al is een belangrijke reden voor de bouwsector om te gaan verduurzamen”, vertelt Esther Heijink. Zij draait als senior adviseur duurzame infrastructuur bij Arcadis al jaren mee in de sector. Zij vergelijkt deze met een olietanker die je in beweging moet krijgen. “Misschien kan het niet sneller dan tien jaar, omdat het van nature een logge sector is.” Gerwin Schweitzer, senior adviseur klimaatneutraal en circulair inkopen bij Rijkswaterstaat, beaamt dat verandering in een complexe sector als de bouw- en infrasector tijd kost. Zo kan het wel tien jaar duren voordat een idee tot productie leidt. Maar, zegt hij: “Wil je in 2030 klimaatneutraal zijn dan moet dat sneller.” De CO2-uitstoot van bouw en infrastructuur Gebouwen en de bouw zijn jaarlijks verantwoordelijk voor de uitstoot van 3,4 megaton broeikasgassen. Zo is de bouw- en infrasector grootverbruiker van producten met een grote impact op het milieu, zoals cement, staal en asfalt. Ook stoten de machines waarmee de bouwers werken broeikasgassen uit en voeren ze veel afval af vanaf de bouwplaats. “Een op de vijf auto's die op de weg rijdt, heeft iets met de bouw te maken”, weet Gijs Termeer. Hij is directeur van de Stichting Klimaatvriendelijk Aanbesteden en Ondernemen (SKAO), de organisatie achter de CO2-Prestatieladder. Dat is inmiddels het meest-gebruikte duurzaamheidsinstrument door opdrachtgevers in de infrasector. De rol van de overheid Termeer benadrukt dat de Nederlandse overheid een belangrijke rol speelt bij verduurzaming in de sector, omdat 95 tot 100 procent van alle infrastructuur in opdracht van de overheid wordt gebouwd. Het gaat om partijen als Rijkswaterstaat, provincies, gemeentes en waterschappen. Schweitzer, van Rijkswaterstaat, is zich bewust van de kans om als overheid via het inkoopbeleid de transitie naar een klimaatneutrale en circulaire toekomst in gang te zetten. “We zien de uitgaven die we doen aan infra als een kans om duurzaamheid nadrukkelijk mee te nemen.” De overheidspartijen gaan ook zelf aan de slag, zegt beleidsadviseur Henkjan van Meer van de Unie van Waterschappen. Zo gebruiken sommige waterschappen de CO2-prestatieladder om hun eigen CO2-uitstoot te meten en terug te dringen. Ook benaderen ze duurzaamheid vaker op een integrale wijze met de Aanpak Duurzaam GWW als werkwijze. Binnen het hoogwaterbeschermingsprogramma ziet men bijvoorbeeld kansen om met oog voor biodiversiteit te bouwen. “Hiermee gaan zij de volgende jaren aan de gang.” Lees ook: Waterschap wordt energieleverancier met 17.000 zonnepanelen Hoe duurzaamheid op de agenda kwam Inmiddels staat duurzaamheid bij de overheid stevig op de agenda, maar dat was niet altijd zo. “Toen ik begon was het aanbesteden op prijs heel normaal”, herinnert Van Meer zich. Hij startte zijn carrière bij de waterschappen in 1997. Tien jaar later was duurzaam inkopen een feit. Zo presenteerde minister Jacqueline Cramer, van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, in 2009 al versie 2.0 van het rapport Duurzaam inkopen. In de beginfase van het duurzaam inkopen bepaalde de overheid inkoopcriteria waaraan producten moesten voldoen. Dat bleek geen succes. “Die criteria waren eigenlijk al verouderd op het moment dat ze gepubliceerd werden”, zegt Termeer. In plaats van criteria op te leggen aan de markt bleek het beter om samen te werken mét de markt. En marktpartijen zelf de beste innovaties te laten bedenken. De ondertekening van de Green Deal Duurzaam GWW in 2013 ( en de daarop volgende Green Deal 2.0) door opdrachtgevers, opdrachtnemers, kennisinstellingen, toeleveranciers en adviesbureaus vormde een belangrijke stap in die samenwerking. “Daarin hebben we met elkaar afgesproken om met een gezamenlijk instrumentarium te werken”, legt Schweitzer uit. Op die manier weten marktpartijen wat ze van de overheid kunnen verwachten. “Ik denk dat dit de grote winst is geweest van de afgelopen tien jaar: dat we hiermee een basis hebben gelegd waar we nu echt mee kunnen doorpakken.” Op dit vlak kunnen andere landen wat leren van Nederland. “In Nederland zijn we kritisch op inkoopbeleid, maar in heel veel landen is dat niet eens een beleidsissue”, zegt Termeer. En dat terwijl we op Europees 1,8 triljoen euro uitgegeven aan inkoop. Dat is circa 14 procent van het Bruto Binnenlands Product van Europa. Een groot deel daarvan wordt besteed aan infrastructuur. Termeer is ook trots op 'het platte poldermodel' van Nederland waarbij opdrachtgevers en opdrachtnemers samenwerken. Ruimte voor verbetering Ondanks dat de Nederlandse infrasector internationaal vooroploopt is er ook voor ons nog veel ruimte voor verbetering. “We staan eigenlijk nog aan het begin van een hele grote transitie”, aldus Heijink. Ze weet wel een paar mooie successen te noemen zoals de ontwikkeling van een circulair viaduct, elektrische vrachtauto’s en 3d-printing, maar de grote slagen moeten nog komen. Er is meer nodig dan technologische en materiaal-technische optimalisatie. Beleid en de uitvoering daarvan spelen daarin een belangrijke rol. 'Het gaat ons echt helpen als de diverse overheden steeds meer op duurzaamheid gaan uitvragen' Ondanks dat duurzaam inkopen al tien jaar op de overheidsagenda staat, wordt het nog niet altijd toegepast. Zo wijst Jil Ligterink van bouwbedrijf Dura Vermeer op cijfers van de Stichting Aanbestedingsinstituut Bouw & Infra. Deze rekende vorig jaar uit dat in 37 procent van alle aanbestedingen een duurzaamheidsaspect zat. “Dus bij 63 procent van de aanbestedingen was het nog helemaal niet aan de orde”, benadrukt Ligterink. Zonde, vindt hij. “Het gaat ons echt helpen als de diverse overheden steeds meer op duurzaamheid gaan uitvragen, want dan kunnen wij er ook beter op inspelen.” Tegelijkertijd ziet Ligterink ook een rol voor zijn eigen bedrijf weggelegd bij het stimuleren van de onderaannemers en leveranciers, zodat ook zij met duurzamere producten komen. Net als de andere geïnterviewden vindt hij duurzaamheid belangrijk. "Wij meten in al onze projecten de CO2-reductie. En we hebben een doelstelling om dit jaar 9 procent CO2 te reduceren ten opzichte van 2017. Dat gaan we ook halen. Voor volgend jaar is het de bedoeling om dat voor 15 procent te doen.” Over tien jaar wil Dura Vermeer helemaal geen CO2 meer uitstoten. Dat sluit aan bij de missie van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: klimaatneutraal zijn in 2030. Om het doel van het ministerie te bereiken, moet er nog heel veel gebeuren, maar Schweitzer is hoopvol. “In de praktijk kan er meer dan je denkt en gaat het ook sneller dan we denken.” Om die reden is hij dit jaar ook positiever over de haalbaarheid van die ambitie dan een jaar geleden. Lessen uit het verleden als versnellingsmotor Er zijn ook een aantal lessen te trekken uit het verleden. “Duurzaamheid is ook gewoon doen en dat is wel iets waar we nu mee aan de slag moeten”, zegt Ligterink bijvoorbeeld. Heijink sluit zich bij die visie aan. We moeten volgens haar vooral niet te bang zijn om fouten te maken. “Wil je leren, ontwikkelen en vernieuwen dan ga je fouten maken”, benadrukt zij. Het is cruciaal dat die ruimte ontstaat. Volgens Heijink werkt de sector erg risico-gestuurd. Dat is verklaarbaar vanuit de grote maatschappelijke belangen die op het spel staan zoals de verkeersveiligheid van wegen en viaducten. Ook de bouwfraude in het verleden speelde daarbij een rol. "We hebben een soort claimcultuur gecreëerd.” Dat moet volgens Heijink echt anders als de sector wil innoveren. "In vertrouwen met elkaar samenwerken is essentieel als je wilt verduurzamen." Lees ook dit interview met Gert Kroon, directeur Arcadis: ‘Je kunt duurzaamheid niet blíjven aanjagen’.

7 minuten lezen


Changemakers

Changemakers zijn de leiders, de verbinders en de katalysators in de voorhoede van een betere toekomst. Wekelijks kiezen jullie de Changemaker van de week. Weekwinnaars worden beloond met een podcast. Hierin horen we hun verhaal.

Bekijk alle Changemakers

Week
8

Mark
Post

Mark Post

CSO bij Mosa Meat

Mosa Meat is een spin-off van de Universiteit Maastricht. Opgericht door wetenschapper en uitvinder van kweekvlees Mark Post. Hij wist vleescellen op te kweken in een bioreactor en de eerste hamburger van kweekvlees te realiseren. Met een enorme impact; het nieuws ging de wereld rond en ruim zeventig bedrijven gingen ermee aan de slag. Op die manier werd een volledig nieuwe industrie uit de grond gestampt, goed voor een half miljard euro.

Met zijn team van zestig medewerkers zorgde Post voor een innovatieve doorbraak. Mosa Meat staat als pionier aan het begin van een grote verandering, waar Post met veel doorzettingsvermogen en het overwinnen van tegenslagen een belangrijke bijdrage aan heeft geleverd. En de honger van Mosa Meat is nog lang niet gestild. Het bedrijf hoopt de kijk op dierlijke eiwitten en vlees te veranderen, want waarom een dier doden als het ook zo kan?

Om de groeiende wereldbevolking te kunnen blijven voeden en de bedreiging door klimaatverandering tegen te gaan is tempo vereist. Mosa Meat en Post denken dat verandering van consumentengedrag alleen niet genoeg is en het proces vertraagt. Daarom zet Post met zijn bedrijf op technologische vooruitgang in. En dat het niet bij woorden blijft bewijst de ambitie: nieuwe vleesproducten als een ribeye en een T-bone steak staan op het programma om ontwikkeld te worden.

Bekijk volledig juryrapport

Week
9

Genomineerde changemakers

Changemakers

. zijn koplopers die kleur bekennen, richting geven en tempo maken. Krachtige leiders uit familiebedrijven, multinationals, MKB bedrijven, startups en scaleups. De helden van de toekomsteconomie. Stem nu op jouw favoriete Changemaker.

Teun Verheij
Algemeen directeur, Albron

Stem nu

Maarten Elsinga
CEO, Zwanenberg

Stem nu

Duurzame bedrijven van morgen

Geen enkel bedrijf is 100% duurzaam of klaar voor de toekomst. Maar steeds meer bedrijven ontwerpen hun processen, producten en diensten voor een betere wereld. Change Inc. biedt jou een totaal overzicht van alle bedrijven die bouwen aan de toekomsteconomie.

Bekijk alle bedrijven

Map of the Netherlands with participating companies

Vind bedrijven en start-ups die samen aan oplossingen werken voor een betere toekomst.

Vind honderden multinationals, mkb-bedrijven, startups en scaleups.

Vind een bedrijf

Sluit je aan bij Change Inc.

Change Inc. maakt van iedere professional een toekomstmaker. We laten iedere dag zien hoe inspirerende personen en bedrijven de toekomsteconomie vandaag al vormgeven met aandacht voor zakelijk succes, actie en context.

Mobiel en tablet tonen Change.Inc website

Waarom moet ik community member worden?

Als community member inspireren en informeren we je met het laatste nieuws en de belangrijkste achtergronden over een betere en duurzame toekomsteconomie. Ook kom je in contact met gelijkgestemden. Wij stomen je klaar om zelf sneller stappen te zetten in het verduurzamen van je organisatie. Verander mee.

Hoe sluit ik me aan?

Aansluiten doe je hier. Het is heel eenvoudig en kost niets. Zodra je een profiel hebt aangemaakt, gaan we voor je aan de slag om je rol in een betere toekomst te vergroten.  

Zijn er kosten aan verbonden? 

Onderdeel worden van de beweging van toekomstmakers is kosteloos. Wij zetten geen content achter paywalls. Want we willen dat jij zo snel mogelijk zelf aan een betere en duurzame toekomsteconomie bouwt. Dus meld je hier aan en wordt een toekomstmaker.

Sluit je aan

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken by Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu