Change Inc. staat voor verandering. Wij zijn het platform voor professionals die zich in de voorhoede van de transitie willen begeven. We delen en publiceren kennis. En verbinden en mobiliseren experts. Word onderdeel van de oplossing en sluit je aan bij deze krachtige beweging van toekomstmakers.


Alle duurzame ontwikkelingen

Iedere dag laat onze expertredactie zien hoe de toekomst vandaag al vorm krijgt. Volg hier de laatste ontwikkelingen in duurzaamheid, innovatie, ondernemerschap en het bedrijfsleven.

Bekijk alle artikelen

Change Financiën

Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem is
Change Inc

door Rianne Lachmeijer

Change Financiën

Waarom klimaatverandering een gezondheidsprobleem is

“Als zorgprofessionals en zorgbestuurders moeten we opkomen voor de burger die ziek wordt van het milieu”, vindt Cathy van Beek. Van Beek is kwartiermaker Duurzame Zorg van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, en ambassadeur zorg bij MVO Nederland. Zij krijgt steun uit bijzondere hoek: Alex Bernhardt, Global Head of Sustainability Research bij vermogensbeheerder BNP Paribas Asset Management (BNPP AM) onderzoekt in een blog de klimaatveranderingsoorzaken van luchtvervuiling en zet de cijfers over de impact van luchtvervuiling op de gezondheid van mensen onder elkaar. Cathy van Beek is één van onze Changemakers, lees hier meer over haar. ’s Werelds grootste gezondheidsgevaar Medisch tijdschrift The Lancet noemt klimaatverandering 'de grootste wereldwijde bedreiging voor de gezondheid van de 21e eeuw'. Ten eerste gaat het om de gevolgen van de opwarming van de aarde. Zo zorgen stijgende gemiddelde temperaturen voor een hoger risico op hittegolven. Denk aan de bizarre temperaturen in Canada die nu nog steeds voor bosbranden zorgen. Het aantal mensen ouder dan 65 dat sterft door hitte is de afgelopen twee decennia met meer dan 50 procent gestegen, meldt The Lancet. In Nederland gaat het om bijna 250 mensen die jaarlijks sterven door aan klimaatverandering-gerelateerde hitte. Het gaat om zaken als hartaanvallen, beroertes en hartstilstanden. Vooral mensen in Japan, Noord-India, Oost-China en Centraal-Europa lopen risico. Ook zorgt klimaatverandering ervoor dat tropische infectieziekten zich makkelijker verspreiden en daarom steeds vaker voorkomen in regio's met een milder klimaat, zoals Europa. Het gaat om ziekten als knokkelkoorts (dengue), chikungunya, zandmugziekte en hersenontsteking. Daarnaast waarschuwt The Lancet voor de stijgende kans op pandemieën. Tot slot noemt het medisch tijdschrift de risico’s van ondervoeding en mentale gezondheidseffecten van overstromingen en droogte in China, Bangladesh, Ethiopië en Zuid-Afrika. Bosbranden en elektriciteitsfabrieken De bosbranden in Canada zijn nog steeds in het nieuws: een combinatie van extreme langdurige hitte en harde wind wakkert de branden aan. Volgens The Lancet is de kans dat mensen te maken krijgen met bosbranden in 128 landen toegenomen. Science Daily meldt dat er een achtvoudige toename is van het aantal heftige bosbranden in het Westen van de Verenigde Staten tussen 1985 en 2017. Door gemiddeld hogere temperaturen neemt de kans op bosbranden toe. Dit is een gevolg van klimaatverandering, maar heeft op zijn beurt weer invloed op de gezondheid van mensen. Daar heeft Bernhardt van BNPP AM cijfers over. Zo bestaat rook van bosbranden voor 80 procent uit fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer in doorsnee. Op basis van ziekenhuisopnamegegevens uit Zuid-Californië concludeert Bernhardt dat luchtvervuiling door bosbranden nog slechter is voor de luchtwegen en het immuunsysteem dan andere bronnen van luchtverontreiniging. Denk aan het verbranden van fossiele brandstoffen in elektriciteitscentrales en voertuigen. Deze activiteiten dragen bij aan de opwarming van de aarde, maar brengen ook lokaal gezondheidsrisico’s met zich mee omdat er naast broeikasgassen luchtverontreinigende stoffen als NOx en fijnstof bij vrijkomen. Een miljoen doden Uit in Nature gepubliceerd onderzoek blijkt dat fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer in doorsnee afkomstig van de verbranding van fossiele brandstoffen in 2017 leidde tot een miljoen doden wereldwijd. Het verbranden van steenkool in energiecentrales was verantwoordelijk voor de helft van deze dodelijke slachtoffers. In een onderzoek gepubliceerd in The Lancet Planetary Health leggen onderzoekers een link tussen luchtvervuiling en een verhoogd risico op ziekenhuisopnames voor verschillende neurologische aandoeningen, zoals Parkinson en Alzheimer. Luchtvervuiling oneerlijk verdeeld Het gemiddelde niveau van luchtvervuiling in steden is vier keer hoger dan de maximaal aanbevolen niveaus van de Wereldgezondheidsorganisatie. Vooral steden in China, Pakistan, India en Bangladesh hebben hier last van. Tegelijkertijd wijst Bernhardt erop dat er ook sprake van ongelijkheid lijkt te zijn binnen westerse landen: armere gemeenschappen in de Verenigde Staten wonen vaker dichtbij wegen of industrie die luchtvervuiling veroorzaken. Biodiversiteit beschermen ook goed voor de mens Een ander thema dat steeds hoger op de agenda staat is biodiversiteit. Biodiversiteitsverlies gaat ten koste van bepaalde ecosysteemdiensten waarvan bedrijven (en dus mensen) afhankelijk zijn. Denk aan hout voor huizen, een vruchtbare bodem voor voedsel en voldoende zoet water als drinkwaterbron. De Nederlandse Bank (DNB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) becijferden dat Nederlandse financiële instellingen voor miljarden euro’s aan risico lopen door biodiversiteitsverlies. Eén van de oorzaken van biodiversiteitsverlies is het gebruik van pesticiden. En dat brengt ook de gezondheid van mensen in gevaar. “Daar waarschuwt Bas Bloem, hoogleraar en neuroloog, met nadruk voor in de media”, weet Van Beek. In een YouTube-college voor de Universiteit van Nederland gaat Bloem dieper in op de link tussen pesticiden-gebruik en gezondheid. In bovenstaande video legt Bloem uit welke invloed het gebruik van chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw heeft op de ontwikkeling van Parkinson. “We weten inmiddels dat boeren een enorm verhoogd risico hebben op het ontwikkelen van de ziekte van Parkinson.” Maar niet alleen boeren hebben er last van; ook de mensen die de landbouwproducten eten. Zo lopen mensen die levenslang melkproducten nuttigen een hoger risico op Parkinson. Het minimaliseren van pesticiden-gebruik is daarmee niet alleen goed voor het aantal wilde planten- en diersoorten, maar ook voor de gezondheid van mensen. Lees ook: Wordt 2021 het kanteljaar voor biodiversiteit? Gezondere mensen op een gezondere planeet Voor Van Beek bewijst het nogmaals dat er een link is tussen een gezonde natuur en goede gezondheid voor mensen. “Ik denk dat we de helft nog niet weten van de schadelijkheid van milieuvervuiling voor de gezondheid.” Daarom hamert zij er in het Uitvoeringsoverleg Klimaatakkoord steeds op om niet alleen te spreken over on-inspirerende begrippen als ‘woonlastenneutraliteit’, maar het juist te hebben over de gezondheidswinst die er te boeken valt door de oorzaken van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies aan te pakken. “Iedereen heeft zijn mond vol van preventie, maar dan gaat het vooral over de leefstijl van mensen, niet over de leefomgeving waar de overheid gewoon verantwoordelijk voor is.” Juist de overheid kan heel veel invloed hebben op de gezondheid van mensen door de oorzaken van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies aan te pakken. “We kunnen op een gezondere planeet zoveel gezonder worden met zijn allen.” “We kunnen niet gezond leven op een ongezonde aarde”, vindt ook Herman Wijffels. Wat is er volgens hem voor nodig zodat mensen een gezonde planeet op één zetten? Lees het hier.

23 juli 2021 15:04

Leestijd 6 minuten


Change Financiën

Hout is de klimaatvriendelijke oplossing voor de woningbouwopgave, waarom bouwen we daar niet mee?
Change Inc

door Rianne Lachmeijer

Change Financiën

Hout is de klimaatvriendelijke oplossing voor de woningbouwopgave, waarom bouwen we daar niet mee?

"Daar is hij: onze starchitect", zegt Jeroen Loots van ASN Bank half-grappend en half-serieus als architect Marco Vermeulen inlogt voor de Teams-bijeenkomst. “Ik zie hem als een lichtpunt onder de architecten”, legt Loots uit. Met zijn architectenbureau werkt Vermeulen aan iconische, houten gebouwen, zoals de Dutch Mountains vlakbij Eindhoven. Ook was hij als onderzoeksleider betrokken bij de strategische verkenning ‘Ruimte voor Biobased Bouwen’ van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dat hij aanschuift bij een interview over de kansen van hout en biobased bouwen is daarom logisch. 'Bouwen met fossiel is gewoon klaar' Maar wat doet een Senior Adviseur Klimaat van een bank bij zo’n gesprek? “We willen als ASN Bank klimaatpositief worden. En dan nog snel ook, want wij willen daar in 2030 zijn”, legt Loots uit. Dat betekent dat de bank op zoek is naar natuurlijke manieren om CO2 uit de lucht te halen en op te slaan, door de juiste projecten en bedrijven te financieren. Daarom sloot ASN Bank zich als eerste financiële instelling aan bij het programma van Vermeulen over biobased bouwen. Voor Loots, die zichzelf klimaat-omdenker noemt, is het namelijk zonneklaar: de miljoen woningen die erbij komen, moeten van natuurlijk ‘hergroeibare’ materialen zijn. “Het kan niet anders, willen we nog een kans maken om onze klimaatdoelstellingen realiseren. Bouwen met fossiel is in dat opzicht gewoon klaar. Punt.” Gelukkig is er al een alternatief voor fossiele materialen zoals staal en beton, te weten: hout. Vermeulen: “Hout heeft bepaalde eigenschappen, waardoor het staal of beton meestal kan vervangen.” Bijvoorbeeld de kracht van kruislings verlijmd hout, ook wel bekend onder de Engelse afkorting CLT. Dit nieuwe type bouwmateriaal is bijzonder sterk. Daarnaast levert bouwen met natuurlijke materialen andere voordelen op: van CO2-opslag tot lagere stikstofuitstoot. Hout als CO2-opslagsysteem Als het aankomt op CO2-uitstoot, dan werken de voordelen van ‘hergroeibare’ materialen twee kanten op. Ten eerste voorkomen biobased materialen de CO2-uitstoot die gepaard gaat bij het winnen en produceren van traditionele bouwmaterialen. Staal- en cementfabrieken behoren tot de grootste vervuilers van Europa, dus het is goed om deze materialen minder te gebruiken. Ten tweede nemen planten of bomen CO2 op terwijl ze groeien. “Op het moment dat je hout of een ander natuurlijk materiaal toepast in bebouwing, dan blijft die CO2 voor de levensduur van het gebouw gevangen”, zegt Vermeulen. Na een lichte aarzeling zegt hij dat je het bouwen met hout als alternatief zou kunnen zien voor de CO2-afvang en opslag in lege gasvelden onder de Noordzee. Het zogenoemde carbon capture and storage (ccs). Daarvoor had de overheid een subsidie van 2 miljard over. Vermeulen ziet het als een oplossing aan het einde van de keten, die de industrie niet verandert. “Het kost alleen maar geld. Terwijl het alternatief, bouwen met natuurlijke materialen, in feite hetzelfde doet maar waarde creëert. Namelijk: een aantrekkelijke gezonde woonomgeving op basis van natuurlijke materialen die ook als ccs fungeert.” Daarom zou hij liever zien dat de overheid 2 miljard in biobased bouwen steekt. Alternatief voor varkens Naast de opname van CO2 heeft bouwen met natuurlijke materialen nog een aantal voordelen, die Vermeulen moeiteloos opsomt. “Het is lichter, daarom levert het minder stikstof-uitstoot op.Het is gezonder, je kunt er veel beter mee prefabriceren en het kan ook echt als motor fungeren voor de woningbouwtransitie.” Volgens Vermeulen is de Nederlandse bouwsector in het ideale scenario in staat om 60.000 tot 70.000 woningen per jaar te produceren. Door bijvoorbeeld over te schakelen op hout kan dat sneller. “Het lijkt alsof industrialisatie altijd aan beton en staal vast zit, terwijl hout een veel beter product is voor industrialisatie. Het is makkelijker bewerkbaar, reproduceerbaar en transporteerbaar.” Tot slot kan overstappen op biobased bouwen hulp bieden aan een andere sector die moet veranderen: de landbouw. Zo kunnen boeren hun varkens of koeien verruilen voor de teelt van bouwmaterialen. Nu houden boeren veengebieden kunstmatig droog voor grasland. Dat zorgt voor CO2-uitstoot. “Die gebieden moeten we dus natter maken. Dat betekent dat de koeien daar niet zo prettig meer kunnen lopen, maar dat geeft niks, want er zijn allerlei aquatische gewassen zoals lisdodde en andere rietachtigen die ideaal te gebruiken zijn voor isolatie.” Nederlandse bos onder de bijl? Zijn er dan echt geen nadelen te bedenken? Hout-tekorten bijvoorbeeld? Of bossen vol stronken in plaats van bomen? Volgens Vermeulen valt dat allemaal wel mee. Zo gaat het erom selectief te kappen en bomen zijn er genoeg. Zelfs in Nederland. “De natuurlijke aanwas is groter dan wat er geoogst wordt.” En als er onvoldoende hout in ons land zou zijn, dan is er nog Europees hout. Zo stelde hoogleraar Europese Bossen Gert-Jan Nabuurs in een gesprek met BNR in 2019 dat er jaarlijks 800 miljoen kubieke meter hout bij komt. “We oogsten op dit moment ‘maar’ 500 miljoen kuub. Voor papier, bouwen, karton, wc-papier… honderden producten komen uit het Europese bos. Die ruimte kunnen we natuurlijk niet allemaal oogsten, maar er is wel genoeg materiaal voor bouwen met hout. En 300 miljoen kuub is een enorme berg hout.” Het is dan wel belangrijk om goed voor het bos te blijven zorgen en niet meer bomen te kappen dan erbij kan groeien. Biobased bouwen: de ideale oplossing die niet wordt toegepast Als het zo goed werkt, waarom bouwen we dan nog niet grootschalig met natuurlijke materialen? Vermeulen pakt de Groene Amsterdammer erbij, waarin een opsomming staat van de grootste vervuilers van Europa. Op nummer 1 staat een staalbedrijf. Op nummer 2 en 3 cementproducenten. Er staan een paar oliebedrijven in de top 10, maar het merendeel gaat om producenten van bouwmaterialen. “Dus je ziet dat die bouwindustrie, veel meer dan wij denken, een grootaandeelhouder is in de productie van CO2”, concludeert Vermeulen. Loots vult aan: “Het gaat om duizenden miljarden, dus daar zit een enorm belang van aandeelhouders. Daarom heb je een keiharde overheid nodig die goede keuzes maakt.” Nu doet de overheid dat nog niet, merkt hij. Als voorbeeld geeft hij de staatsteun aan KLM. “Er kan 3,4 miljard staatsteun naar KLM, maar biobased bouwen moet alles bij elkaar peuteren. Een economie op zijn kop zetten is heel ingewikkeld. Vooral als we verslaafd zijn aan fossiele brandstoffen.” Een kwestie van tijd Ondanks de dominantie van het oude economisch denken, verwacht Vermeulen dat het slechts een kwestie van tijd is. Hij vergelijkt het met de energietransitie in de auto-industrie. In het begin vonden mensen elektrisch rijden niets, maar nu gaan veel mensen ervan uit op een bepaald moment op elektrisch over te stappen. “De materiaaltransitie loopt gewoon tien jaar achter op de energietransitie.” 'De materialen-transitie loopt tien jaar achter op de energietransitie' “We hadden een hele sterke houten bouwcultuur, natuurlijk vooral gericht op de scheepvaart, maar ook op gebouwde omgeving. Die kennis en kunde is eruit gedrukt door die andere materialen, maar dat kunnen we herstellen zodat er ook weer een soort nieuwe ambachtelijkheid ontstaat”, zegt Vermeulen. Nederland was dus ooit groot in de houtbouw en als het aan Vermeulen en Loots ligt zijn we dat over een aantal jaar weer. “Die kar willen wij mede trekken”, zegt Loots. Niet alleen door deel te nemen aan programma’s als Ruimte voor biobased bouwen en de Citydeal circulair en conceptueel bouwen, maar ook door samen met andere partijen aan een methodiek te werken die inzichtelijk maakt hoeveel CO2 houten woningen uit de lucht halen. Zo blijkt nu dat 1 miljoen houten huizen in potentie een kwart van de jaarlijkse uitstoot kunnen vastleggen. De volgende stap is om te berekenen hoeveel minder stikstof houtbouw oplevert. “In de financiële wereld is geld niet direct het probleem. Het geld binnen risicokaders op de juiste plek krijgen, dát is de uitdaging”, aldus Loots. Daar kan de meetmethode bij helpen, omdat het aantoont dat investeren in biobased bouwen minder risicovol is dan ouderwets investeren in de bouw en gepaard gaat met positieve impact. De financiële sector als motor Loots verwacht dat banken, pensioenfondsen en andere financiële instellingen door toenemende klimaatambities en op basis van kennis over CO2-opslag in bouwmaterialen steeds vaker andere keuzes gaan maken. “Stel dat een project iets duurder is, maar door CO2-opslag aantoonbaar maatschappelijk rendement oplevert, dan investeert een instelling waarschijnlijk sneller. Dat zijn de effecten van zo’n metric. Zo’n meetmethode wordt interessant op het moment dat je doelstellingen en risicoprocessen helder wilt hebben. Dan beginnen er dingen te veranderen.” In haar eentje kan ASN Bank de woningbouwtransitie niet financieren, benadrukt Loots. “Dus het gaat ons erom die hele financiële sector in beweging te brengen. Die moet dat geld de goede kant op gaan duwen. Daar willen wij graag een rol in spelen, bijvoorbeeld door de financiering van een prachtig woningbouwproject dat de woningnood helpt op te lossen of een fabriek die de houtproductie kan opschalen. Daarnaast willen we de drempel verlagen om te financieren, door onze meetmethode, en de logica die daar achter zit, breed te introduceren in de financiële sector.” Op die manier verwacht Loots dat de financiële sector als motor kan fungeren voor een versnelling van de transitie in de woningbouw. Samenwerking vormt de sleutel. Niet alleen met financiële instellingen, maar ook met partijen uit de bouwketen en de overheid. “Je hebt ze allemaal nodig, ook klanten en burgers. We moeten het samen doen.” Dat het mogelijk is de sector in beweging te krijgen merkte ASN Bank met het Platform Carbon Accounting Financials. Daar zijn nu 142 instellingen bij betrokken met een totaal beheerd vermogen van 43,4 triljoen. Ook op biodiversiteit probeert de bank andere financiële instellingen te overtuigen om te gaan meten door ervaringen te delen in het Partnership for Biodiversity Accounting Financial. Wordt 2021 het kanteljaar voor biodiversiteit?

21 juli 2021 11:56

Leestijd 9 minuten


Frankrijk krijgt drijvende waterstoffabriek op zee

Change Energie

Frankrijk krijgt drijvende waterstoffabriek op zee

Het project heeft nog geen officiële naam of startdatum, maar de betrokkenen willen in 2022 operationeel zijn. Dan moeten de bedrijven Lhyfe en Centrale Nantes de waterstoffabriek af hebben en hem hebben geplaatst op een drijvend platform op zee. Centrale Nantes heeft daar een proeftuin voor offshore techniek. Hier ligt onder andere de allereerste offshore windmolen die Frankrijk ooit installeerde, in 2016. Er zijn ook andere projecten om innovatief groene stroom op te wekken. Deze stroom zal in de toekomst deels naar de offshore waterstoffabriek gaan. Waterstof is op zee beter dan stroom Het doel van het project is simpel: aantonen dat waterstof op zee opwekken met duurzame stroom uit offshore wind, zon of getijdenenergie werkt. Er zitten in theorie veel voordelen aan. Er gaat bijvoorbeeld veel energie verloren als je via kabels de stroom naar het vasteland voert. Die stroomkabels zijn bovendien erg duur. Als je op locatie waterstof produceert, kun je dat via pijpleidingen (veel goedkoper dan stroomkabels) of speciale waterstofschepen vervoeren naar het vaste land, zonder verliezen. Daarnaast zorgt een waterstoffabriek bij een windmolen ervoor dat er altijd plek is voor de stroom. Nu kan het voorkomen dat er overproductie van windenergie is, waardoor de prijs van elektriciteit laag wordt en de windturbines soms afgeschakeld worden. Straks kun je er dan waterstof van maken, die je als energiebedrijf voor meer geld kunt verkopen. Bestand tegen golven en zout water Dan moet je natuurlijk wel een waterstofinstallatie hebben die groot genoeg is om alle windstroom te verwerken. Dit project zal dat nog niet kunnen; het gaat om een proof-of-concept. Laten zien dat je waterstof kunt opwekken op zee is voor de Fransen goed genoeg. Dat mag ook, want het is allemaal nog erg experimenteel. Zo is het maar de vraag of zeewater gebruikt kan worden als grondstof voor de waterstof. En of de elektrolyser die met stroom waterstof maakt van water bestand is tegen de wrede grillen van de Atlantische Oceaan. Want als er straks op grote schaal waterstof wordt gemaakt van offshore energie, dan is het niet handig als de elektrolysers telkens stuk gaan door hoge golven. PosHYdon Of de Fransen straks de eersten zijn die een waterstoffabriek op zee plaatsen, is de vraag. Ook in Nederland werken bedrijven uit de olie- en gaswereld aan een offshore waterstofproject: PosHYdon. Dit project moet in 2022 officieel van start gaan.

20 juli 2021 17:28

Leestijd 2 minuten


'Overstroming van de Maas is een wake-up-call voor meer klimaatactie'

Change Advies en dienstverlening

'Overstroming van de Maas is een wake-up-call voor meer klimaatactie'

Het kantoor van Viastory ligt naast het Bonnefantenmuseum in Maastricht, niet ver van de Maas. Heb je zelf natte voeten gekregen? “Nee, gelukkig niet. Tot 10 meter van ons kantoor moesten mensen evacueren. Hoewel we niet weg hoefden hebben we toch maar het zekere voor het onzeker genomen en onze spullen van de begane grond naar boven gebracht." "Het voelde vreemd om op kantoor te blijven zitten. Daarom zijn we met collega’s langs de Maas gaan lopen. We zagen koelkasten en zelfs een caravan drijven. Dan komt klimaatontwrichting ineens heel dicht bij. Het is moeilijk om het daar over te hebben, want er is zoveel menselijk leed. Er zijn mensenlevens verwoest, zowel fysiek en psychologisch als materieel. We hebben echt gehuild, ook om wat er in Duitsland gebeurt, want daar was het nog veel erger.” “Je beseft op zo’n moment dat dit helemaal niet uniek is. Dit gebeurt al vele jaren op veel plekken op de wereld. Maar als in Bangladesh een overstroming is, dan beleef je dat toch anders. Dan openen we een gironummer en gaan over tot de orde van de dag. Nu komt het angstig dichtbij.” Wat doet dit met Limburg? “Ik zit natuurlijk in mijn eigen bubbel. Maar ik hoor mensen wel zeggen dat dit een wake-up-call is. Klimaatontwrichting is nu zichtbaar geworden. Het is heel dichtbij. Laten we daarom maatregelen nemen. Dat wil je niet te hard zeggen, want mensen zijn de schade nog aan het wegwerken en hebben een hoop leed. Maar hopelijk maakt dit de klimaatontkenners wat stiller, en komen de klimaatrealisten meer naar voren met goede plannen.” Zien mensen een relatie met klimaatverandering? “Hoewel premier Rutte het nog niet hardop durft te zeggen, wordt die link nu wel heel sterk gelegd. De man in de straat ziet het klimaat en het weer toch als één. Het ligt ook in elkaars verlengde. Het weer wordt onstuimiger en extremer. We hebben steeds meer uitschieters. Iedereen heeft daarmee te maken. De ene week is het puffen vanwege de hitte, de andere week spoelt je tuin weg.” Verhoogt het de urgentie en het draagvlak voor klimaatbeleid? “Dat denk ik zeker. Maar voor mensen is het tegelijk moeilijk om iets in te leveren of het gedrag te veranderen. Het is de verantwoordelijkheid van beleidsmakers om in te spelen op het gevoel voor urgentie. Kom met een regeling om tuinen te vergroenen, zodat ze als spons voor water gaan dienen. Tegels eruit, planten erin. Met corona is het ook gelukt om urgentie en beleid hand in hand te laten gaan. Het gevoel was: ‘Ik ben bang voor het virus, dus ik draag een mondkapje.’ Dat moet nu worden: ‘Ik ben bang voor overstromingen, dus ik vergroen mijn tuin en ga met de fiets in plaats van de auto.’ Maak het behapbaar. Mensen zijn bereid te veranderen als ze gestimuleerd en geholpen worden.” “Het helpt natuurlijk als je geen zwabberende premier hebt. Maar als burger heb je een stem. Iedere dag weer, niet eens in de vier jaar. Want met iedere aankoopbeslissing maak je een keuze. Put your money where your mouth is. Je oefent invloed uit." Viastory houdt zich bezig met strategische communicatie van duurzame bedrijven. Welke rol zie je voor het bedrijfsleven? “Met de Green Deal voor Europa van Frans Timmermans liggen de oplossingen voor het oprapen. Neem als bedrijf simpelweg je verantwoordelijkheid. Hoe zorgen we dat we de uitstoot van CO2 belasten en terugdringen? Grote bedrijven weten dat dit eraan komt en hebben een verantwoordelijkheid om daar naar te handelen. We kunnen het niet meer doorschuiven naar de volgende generaties. De kosten daarvoor zijn gewoon te hoog. Klimaatverandering heeft ontwrichtende effecten en veroorzaakt enorme schade, daar zijn we nu pijnlijk mee geconfronteerd. De gezondheidseffecten, het extreme weer, de conflicten die het gaat veroorzaken, het bedrijfsleven moet kortom alle sociale kosten van klimaatverandering meewegen in de besluiten die ze neemt.” Realiseren ondernemers zich voldoende dat ze op bedrijfsniveau een verantwoordelijkheid hebben? “Dat hoor ik heel sterk bij de ondernemers die ik spreek. Soms is het moeilijk de investeringsruimte te creëren, maar ik merk dat de financiële en ook de sociale druk om te handelen, toeneemt. Met de waterramp van nu wordt lange termijn ineens korte termijn. Het is nu echt urgent. Er is ook nog een andere reden voor bedrijven om een duurzaam beleid te voeren: de war for talent. Bedrijven die goed personeel willen krijgen, zullen een toekomstbestendig bedrijfsmodel moeten hebben, want naast een goed salaris eist de nieuwe generatie een bedrijf dat zijn maatschappelijke rol speelt.” Als B Corp-gecertificeerde ondernemer heb jij duurzaamheid hoog in het vaandel staan. Je bent met het initiatief Maas Cleanup actief om de rivier schoon te houden. Ook strijd je voor de rechten van de Maas als rechtspersoon. Je had waarschijnlijk niet verwacht dat de Maas zich op deze manier zou manifesteren. Hoe nu verder? “Als het water weer daalt kunnen we, denk ik, weer aan het werk met vrijwilligers om de troep op te ruimen. Nu is het nog niet veilig. We willen hulpverleners niet in de weg lopen. We hebben een heel plan van aanpak met het Waterschap en Rijkswaterstaat en het instituut voor natuureducatie IVN. Dat gaan we deze week communiceren. Vrijwilligers kunnen zich inschrijven om afval van de oevers van de Maas te verzamelen. Het is echt nodig, want zoals ik al zei spoelt er van alles aan, tot koelkasten aan toe. Gemeentes zijn bereid dat afval gratis in te nemen op het milieustation.” “En dit laat ook zien dat de Maas als rivier serieus moet worden genomen als stakeholder. Wij kunnen discussiëren of we een rivier het recht op doorstroming willen geven, maar dat heeft de rivier helemaal niet nodig. Dat recht op doorstroming pakt ze gewoon. Laten we de Maas en al die andere rivieren dus serieus nemen.” Ben je nog optimistisch? “Afgelopen weekend vroeg ik me even af: zijn we niet te laat? Maar ik heb een optimistisch karakter. Mijn man Luc zei: we moeten doorzetten. En zo is het ook. We moeten de duurzame agenda voortzetten. Maar het handelingsperspectief moet wel geboden worden. We moeten minder praten en meer doen. Laten we gewoon beginnen.” Lees ook dit interview met VN-expert Jessica den Outer, die ernaar streeft de Maas als rechtspersoon erkent te krijgen 

20 juli 2021 14:21

Leestijd 6 minuten


Changemakers

Changemakers tonen duurzaam leiderschap, zoeken naar innovatieve verbindingen en maken echt impact. Onze onafhankelijke redactie geeft deze leiders, verbinders en katalysators een inhoudelijk podium. Met iedere week een podcast-interview door Paul van Liempt. Als je van verandering houdt, is dit je tijd.

Bekijk alle Changemakers

Week
29

Hugo
van Donselaar

Hugo van Donselaar

CEO bij Campspace

Hugo van Donselaar is niet de ondernemer die bestaande concepten duurzamer maakt. Nee, hij bedenkt nieuwe concepten die inherent duurzaam zijn. Je kunt vliegreizen proberen te verduurzamen, of de CO2-uitstoot compenseren, maar waarom zou je überhaupt in het vliegtuig stappen als je ook lokaal een toeristische ervaring kunt bieden? Van Donselaar is ervan overtuigd dat de nieuwe generatie consumenten niet meer kiest om zichzelf elf maanden ‘lamlendig te werken’, om vervolgens uit te blazen in een resort op Bali. De nieuwe generatie kijkt verder dan ‘kort geluk en lange pijn’ en is niet op zoek naar ‘massale campings met animatieteams en glijbaanparadijzen’. 

Met zijn platform Campspace biedt Van Donselaar bijzondere overnachtingen bij particulieren en kleinschalige kampeerplekken. Een toeristische ervaring die inspeelt op de trend van zingeving en reflectie. Van Donselaar koppelt zijn duurzame visie aan gedurfd leiderschap, want in een conservatieve sector als de toeristenbranche is het knap om met een potentieel transformatief concept de gevestigde orde uit te dagen. 

De toeristische sector is nu nog goed voor 10 procent van de mondiale CO2-uitstoot. Als het concept van Van Donselaar aanslaat, en mensen vaker de toeristische waarde van hun nabije omgeving gaan ontdekken en waarderen, is de potentiële impact enorm. De timing van Campspace is ook perfect, want tijdens de coronapandemie zoeken mensen hun vakantie vaker dichtbij huis. Als dat naar meer smaakt kan dat het reisgedrag van mensen structureel beïnvloeden. Het is voor Van Donselaar de uitdaging om voldoende massa te creëren om de sector op sleeptouw te nemen en echt te veranderen.

Bekijk volledig juryrapport

Week
31

De wereld heeft meer Changemakers nodig

Changemakers

zijn allemaal door onze onafhankelijke redactie geselecteerde koplopers. Die kleur bekennen, richting geven en tempo maken. Krachtige leiders uit familiebedrijven, multinationals, MKB, start-ups en scale-ups. Iedere week presenteert een objectieve en onafhankelijke vakjury de Changemaker van de Week. Laat de jury weten wie jouw favoriet is.

Jouri Schoemaker
Oprichter, Pieter Pot

Mijn Favoriet

Tessa Venker
Directeur, De Krat

Mijn Favoriet

Annemarije Tillema
Country Director, Sustainable Brand Index Nederland

Mijn Favoriet

Duurzame bedrijven van morgen

Geen enkel bedrijf is 100% klaar voor de toekomst, nog niemand is 100% duurzaam. Maar steeds meer bedrijven ontwerpen hun producten, processen en diensten voor een betere toekomst. We brengen je een up-to-date en onafhankelijk overzicht van deze bedrijven van morgen. Hier vindt de verandering plaats.

Bekijk alle bedrijven

Port of Amsterdam

Met een goederenoverslag van zo’n 100 miljoen ton per jaar behoort de Amsterdamse haven tot één van de vijf grootste zeehavens van West-Europa. Port of Amsterdam is verantwoordelijk voor het beheer, de exploitatie en ontwikkeling van de haven en het bijbehorende industriegebied. Het havenbedrijf is een zelfstandige onderneming met de gemeente Amsterdam als enig aandeelhouder. De organisatie beheert ruim 1.900 hectare havengebied, zoals haventerreinen, los- en laadkades, wegen, spoorwegen en 600 hectare vaarwater.

Duurzaamste haven van Europa  Port of Amsterdam wil een toonaangevende Europese zeehaven zijn die voorop loopt in de transitie naar een duurzame samenleving. Voor het jaar 2025 heeft het havenbedrijf een aantal targets vastgesteld om deze ambitie te realiseren. Zo moet de non-fossiele omzet in 2025 minimaal 65 procent zijn van de totale omzet. Ook wil de haven meer en meer ruimte bieden aan de circulaire procesindustrie. Daarnaast staat er een CO2-reductie van 10 procent gepland voor de komende vijf jaar. In 2030 wordt gestreefd naar een reductie van 49 procent, om uiteindelijk in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het havenbedrijf zet in op verschillende strategieën om klanten, ladingen en havenactiviteiten duurzamer te laten groeien. Zo wordt er onder andere sterk ingezet op innovatie op het gebied van alternatieve brandstoffen, bouwgrondstoffen en duurzame energieproductiecapaciteit. Zo zal er de komende jaren zo’n 150.000 m² aan zonnepanelen geïnstalleerd worden om het havengebied van schone energie te voorzien. Op het gebied van scheepvaart heeft Port of Amsterdam recent een speciale eenheid opgericht: team Clean Shipping. Om de haven klaar te maken voor de brandstoffen van de toekomst, zoals waterstof, methanol en ammoniak, zal de haven komende jaren veel veranderen aan de infrastructuur en veiligheidsprocedures.

Leestijd 2 minuten

TUI

De beursgenoteerde TUI Group is één van de grootste reisorganisaties ter wereld, met in totaal zo’n 65.000 werknemers. De hoofdzetel is gevestigd in Hannover, maar het bedrijf heeft vestigingen verspreid over heel Europa. TUI Nederland telt 2.500 medewerkers die jaarlijks voor circa 1,7 miljoen mensen een vakantie verzorgen. Daarnaast heeft TUI Nederland een eigen airline, TUI fly, die onderdeel uitmaakt van de internationale vloot van de groep met luchtvaarmaatschappijen in België, Groot-Brittannië, Duitsland en Scandinavië. TUI heeft ook een uitgebreid distributienetwerk; 130 TUI reisbureaus verspreid over Nederland en ruim 100 persoonlijke reisadviseurs in franchiseformule TUI at Home.

Negatieve beperken, positieve versterken  Ook voor de coronacrisis stond de toerismesector de aankomende decennia voor een enorme uitdaging. Voor een toekomstbestendige sector is het belangrijk dat de negatieve gevolgen van toerisme zoveel mogelijk worden beperkt en de positieve effecten worden versterkt. TUI werkt al sinds 1998 aan de verduurzaming van de keten. In de duurzaamheidstrategie ‘Better Holidays Better World’ zijn de duurzame ambities van de reisorganisatie vastgelegd. Zoals het vergroten van het aanbod van accommodaties met een erkend duurzaamheidslabel en het stimuleren van klanten om een duurzame accommodatie te boeken. Een andere ambitie is het terugdringen van de CO2-uitstoot van de hoofdkantoren, de reisbureaus en de vliegtuigen.   Het staat buiten kijf dat de reisbranche hard is geraakt door de coronacrisis. Dit heeft ook verregaande gevolgen voor miljoenen mensen wereldwijd die afhankelijk zijn van het toerisme. Daarom blijft de reisorganisatie deze mensen steunen. Zoals met de projecten die worden gesteund vanuit TUI Care Foundation, de onafhankelijke stichting van de reisorganisatie. Zo lanceerde de stichting het ‘100 Helping Hands’ initiatief om lokale NGO’s en kleine sociale ondernemingen op vakantiebestemmingen die gericht zijn op duurzaam toerisme, een steuntje in de rug te geven. Deze organisaties konden een donatie voor noodhulp aanvragen om daarmee kwetsbare mensen op de vakantiebestemmingen te helpen. En recent werd een project op Zanzibar gestart waarbij een nieuw te ontwikkelen upcycling station werkloze en kansarme jongeren perspectief biedt op werk en inkomen en tegelijkertijd het probleem van zwerfafval aanpakt.   Hoe groot de impact van de corona pandemie ook is, het is voor TUI ook het moment om de duurzame ambities verder aan te scherpen. Het geeft tijd en ruimte om alle onderdelen van een reis onder de loep te nemen om straks in een duurzamere modus te herstarten. Met nog meer oog voor het milieu en de lokale bevolking op bestemmingen.  

Leestijd 2 minuten


Map of the Netherlands with participating companies

Vind bedrijven en start-ups die samen aan oplossingen werken voor een betere toekomst.

Onze onafhankelijke redactie ziet dat bedrijven van morgen opvallen door hun innovatiekracht.

Vind een bedrijf

Sluit je aan bij Change Inc.

Change Inc. maakt van iedere professional een toekomstmaker. We laten iedere dag zien hoe inspirerende personen en bedrijven de toekomsteconomie vandaag al vormgeven met aandacht voor zakelijk succes, actie en context.

Mobiel en tablet tonen Change.Inc website

Waarom moet ik community member worden?

Als community member inspireren en informeren we je met het laatste nieuws en de belangrijkste achtergronden over een betere en duurzame toekomsteconomie. Ook kom je in contact met gelijkgestemden. Wij stomen je klaar om zelf sneller stappen te zetten in het verduurzamen van je organisatie. Verander mee.

Hoe sluit ik me aan?

Aansluiten doe je hier. Het is heel eenvoudig en kost niets. Zodra je een profiel hebt aangemaakt, gaan we voor je aan de slag om je rol in een betere toekomst te vergroten.  

Zijn er kosten aan verbonden? 

Onderdeel worden van de beweging van toekomstmakers is kosteloos. Wij zetten geen content achter paywalls. Want we willen dat jij zo snel mogelijk zelf aan een betere en duurzame toekomsteconomie bouwt. Dus meld je hier aan en wordt een toekomstmaker.

Sluit je aan

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven


Producten & Diensten

Magazine


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu