Hannah van der Korput
20 september 2023, 11:03

Landbouwbegroting: hier gaat het geld naartoe

Het veelbesproken landbouwakkoord kwam er uiteindelijk niet. Maar met de landbouwbegroting wordt toch een voorzichtig begin gemaakt met de transitie van de landbouw. Dit zijn de plannen.

Istockphoto 1155004462 612x612 Van financiële steun voor toekomstige boeren tot een convenant dierwaardige veehouderij: dit staat er in de landbouwbegroting. | Credits: Pexels

De Rijksbegroting voor 2024 is gepresenteerd. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) beschikt over 2,86 miljard euro. Hoe wordt dat geld besteed?

Financiële steun voor jonge boeren

Er komt extra geld beschikbaar voor de nieuwe generatie boeren. Jonge boeren willen graag bijdragen aan een duurzame toekomst, zo stelt het demissionair kabinet. Daarom krijgen zij hulp met het overnemen van een bedrijf. Dankzij extra financiële steun hebben zij de ruimte om extra (duurzame) investeringen te doen. Er is zo’n 100 miljoen euro beschikbaar. Hoe de regelingen er precies uit gaan zien, is nog niet bekend.

Boost voor biologisch

Het demissionaire kabinet heeft grootse plannen voor de biologische landbouw. In 2030 moet 15 procent van de Nederlandse landbouwgrond biologisch zijn. Zo ver is het nog lang niet: in 2021 werd slechts op 4 procent van het landbouwoppervlak biologisch geteeld. Om dit aandeel te vergroten, wordt er 50 miljoen vrijgemaakt voor de jaren 2025 tot en met 2029.

Boeren mogen zelf kiezen

Een andere ontwikkeling is die van middelsturing naar doelsturing. Dit houdt in dat boeren zelf passende maatregelen kunnen nemen om de uitstoot te reduceren in plaats van generiek opgelegde maatregelen op te volgen zoals de veelbesproken bemestingsvrije bufferstroken langs het water. Voor de omslag van middelsturing naar doelsturing stelt het demissionaire kabinet 10 miljoen beschikbaar.

Meer oog voor de dieren

Ook komt er meer oog voor de dieren. Er moet een convenant dierwaardige veehouderij komen met daarin afspraken om houderijsystemen te laten aansluiten op de behoefte van de dieren. Om die afspraken vervolgens uit te voeren, is 4,5 miljoen gereserveerd.

Daarnaast is er 14,6 miljoen vrijgemaakt om dierenwelzijn- en gezondheid te verbeteren. Van dit bedrag gaat 3 miljoen naar het potje om de vogelgriepuitbraken te verkleinen. Er wordt onder ander geïnvesteerd in de vaccinatie van pluimvee.

Glastuinbouw

Voor de transitie naar een duurzamere glastuinbouw is de komende jaren uit het Klimaatfonds 200 miljoen euro beschikbaar voor energiebesparende maatregelen. Daarnaast is nog eens 300 miljoen euro bestemd voor de aanleg van warmte distributienetten. Dit is onderdeel van het pakket dat al eerder bij de voorjaarsbesluiten is gepresenteerd.

Visserij

De portemonnee wordt ook getrokken voor het verduurzamen van de visserij. Voor volgend jaar is 36,9 miljoen gereserveerd om de visserijsector op de Noordzee aan te passen en te verduurzamen. In 2024 worden innovaties, alternatieve vormen van visserij en voedselproductie in windparken onderzocht.

Stikstof

Om stikstof in kwetsbare natuurgebieden terug te dringen, is de landelijke aanpak piekbelasting opgezet. Met verschillende regelingen kunnen ondernemers de keuze maken om hun agrarische bedrijf te beëindigen, te verplaatsen of om te schakelen. Voor de diverse regelingen is een bedrag van 1 miljard beschikbaar.

Natuur

Tot slot is er een potje om kwetsbare natuurgebieden te herstellen en te verbeteren. Met zo’n 35 miljoen euro tot 2030 wordt ingezet op robuustere Nationale Parken. Naast natuurgebieden wordt er ook ingezet op de versterking van de natuur overal in Nederland. Het demissionaire kabinet wil in 2050 10 procent meer bomen, heggen en plassen die goed zijn voor de biodiversiteit, het water en de bodemkwaliteit. Begin 2024 wordt er een begin gemaakt. De investeringen zijn goed voor zo’n 15 miljoen.

Lees ook:

Revolutionaire technologie voor uitstootvrij cement: dit bedrijf wil snel opschalen

De productie van cement, een hoofdbestanddeel van beton, drukt een grote stempel op de wereldwijde CO2-uitstoot. In 2022 werd meer dan 4 miljard ton van het bouwmateriaal geproduceerd, goed voor zo’n 8 procent van de totale broeikasgasuitstoot van de planeet dat jaar. Deze enorme uitstoot maakt het verduurzamen van de productie tegelijkertijd een enorme kans. Als het lukt van uitstootvrij cement te maken, wordt de wereld in één klap een stuk groener. ‘Schoonste cement’ Deze kans zag MIT ook. Wetenschappers ontwikkelden een technologie die het onderbracht in de spin-off Sublime Systems. En dat bedrijf claimt nu ‘het schoonste cement van de wereld’ te kunnen maken. Dit is mogelijk doordat het bedrijf gebruikt maakt van elektrochemische processen die werken op kamertemperatuur, in plaats van ovens die werken op fossiele brandstoffen. Bij reguliere cementproductie wordt kalksteen namelijk verwarmd tot ongeveer 1.400 °C door fossiele brandstoffen te verbranden om pure kalk te produceren. Maar kalksteen bestaat voor ongeveer 50 procent uit kooldioxide per gewicht. En wanneer de oven die CO2 uitstoot, is het moeilijk op te vangen, omdat het vermengd is met andere rookgassen. Elektrolyser Sublime Systems pakt dit heel anders aan. Het bedrijf gebruikt een variant van de elektrolyser; een techniek met twee elektroden (plus en min) die water kan scheiden in waterstof en zuurstof. De elektrolyser van Sublime heeft ook twee elektroden: één ervan produceert een oplossing die calcium uit mineralen haalt, waardoor een reactief silicaat achterblijft. De tweede elektrode produceert alkaliteit, waardoor reactief pure calcium (ook wel, kalk) overblijft. De reactieve calcium en silicaat worden op lage temperaturen met elkaar gemengd om het eindproduct te maken: cement. CO2 afvangen Volgens Sublime Systems kan het met dit proces pure kalk maken uit kalksteen van heel lage kwaliteit; een grondstof die overdadig aanwezig is in de wereld. CO2 blijft een restproduct bij dit proces, maar het komt er in ieder geval in zuivere, koude toestand uit, gecomprimeerd tot 10 bar. Zo is afvang en opslag relatief eenvoudig. Certificaten zijn binnen Eerder deze maand maakte Sublime bekend dat hun cement de juiste certificaten binnen heeft die de kwaliteit van zaken als sterkte, weerbaarheid en droogtijd ondersteunen. Deze certificaten maken de weg vrij voor daadwerkelijke toepassing in Amerikaanse gebouwen. Snel opschalen De grootste uitdaging is nu om Sublime’s cement in prijs concurrerend te maken met de huidige standaard. Het bedrijf verwacht dat dit punt over zo’n 10 jaar bereikt is. Sublime Systems is nu al in staat om jaarlijks 100 ton van hun cement te produceren. In 2025 moet er een demonstratiefabriek staan die 25.000 ton kan maken. In aanloop naar 2030 wil Sublime wereldwijd actief zijn en jaarlijks een miljoen ton cement kunnen produceren. Lees ook: Nieuwe baksteen haalt CO2 uit de lucht en wordt net zo duur als gewone bakstenenOnderzoekers verwerken plastic afval in asfalt om het sterker te maken‘Paris Proof’ de hoogte in: lastig, maar niet onmogelijk