Thijs Booden 13 september 2022, 14:40

Changemaker Olaf van der Veen van Orbisk: "Voedselverspilling terugdringen op nummer één in de strijd tegen klimaatverandering"

Olaf van der Veen bedacht slimme camera’s voor boven afvalbakken van restaurants. Zo kan hij zien hoeveel en wat voor voedsel er verspild wordt. Door daarna de verzamelde informatie inzichtelijk te maken, kunnen restaurants er hun inkoop op aanpassen.

Orbisk Interviewfoto Orbisk meet met slimme camera's het voedsel dat verspild wordt. | Credits: Orbisk

“Een duurzaamheidsonderneming moet je niet anders leiden dan andere ondernemingen. Je moet nog steeds een winstoogmerk hebben. Mijn klanten schaffen mijn product niet alleen aan vanwege duurzaamheid, maar ook omdat ze er geld mee kunnen verdienen.”

Today’s Changemakers

Iedere dag zijn Changemakers bezig met de verandering van morgen. Iedere week portretteert Change Inc. drie van hen als Today’s Changemaker. Dit zijn ondernemers waarbij nieuw leiderschap, duurzaamheid en een betere economie samenkomen. Zoals Olaf van der Veen. Als oprichter van Orbisk probeert hij voedselverspilling terug te dringen.

Waarom vind je voedselverspilling zo belangrijk?

“Een allesomvattend onderzoek genaamd Project Drawdown berekende wat op dit moment het grootste probleem is dat we aan moeten pakken. Voedselverspilling terugdringen staat op de korte termijn nummer één in de strijd tegen klimaatverandering. Van alle initiatieven die restaurants kunnen starten – zoals het gebruik van papieren in plaats van plastic rietjes – verbleekt de impact van alles bij de hoeveelheid afval die ze weggooien.”

Jullie plaatsen een slimme camera boven een voedselafvalbak, waardoor jullie vervolgens tot op ingrediëntenniveau kunnen kijken wat zoal verspild wordt. Wat doen jullie daarna met deze informatie?

“Die informatie wordt automatisch naar onze cloud gestuurd. Daar zien we waar structureel het meeste verlies zit. We kunnen zien hoeveel afval per gast wordt weggegooid. We herkennen bijvoorbeeld onder het kopje ‘groente’ hoeveel broccoli, courgette en boontjes er worden verspild. Dat laten we vervolgens aan de restaurants zien. Het voorkomen van voedselverspilling doen we niet zelf, maar we geven alle handvatten waarmee de restaurants dat zelf kunnen doen. We behalen tot dusverre een reductie van 50 procent per restaurant, wat overeenkomt met duizenden kilo’s afvalbesparing per restaurant per jaar, en tienduizenden euro’s.”

Dus je merkt nu al dat je impact maakt?

“Ja. Volgend jaar gaan we met gemak 1 miljoen kilo afval voorkomen. In 2026 moet dat 100 miljoen zijn. De doelstelling om in 2030 50 procent voedselafval te voorkomen, is wat mij betreft niet snel genoeg. Het moet sneller. Voedselverspilling moet van het verleden worden. Het is mogelijk om een restaurant te draaien zonder voedselafval.”

En dat moet misschien ook?

“Dat moet ook, ja.”

Is duurzaamheid altijd al je passie geweest?

“Ja.” (korte stilte) “Ja, dat is een kort antwoord. Ik vind het belangrijk om trots te zijn op wat ik doe. Daarnaast ben ik een ondernemer en houd ik van dingen anders doen. Bij oude werkgevers was ik altijd ‘die kerel die het helemaal anders wilde doen’, anders ging ik me vervelen. Duurzaamheid in de brede zin is een domein waar álles nog anders moet. Ik hoop de rest van mijn leven plezier te halen uit mijn werkzaamheden.”

Is het tegengaan van voedselverspilling nog belangrijker geworden door de huidige inflatie?

“Dat is allesbepalend. Dat is waarom onze klanten Orbisk nog interessanter vinden dan voorheen. Een gemiddeld kilo voedselafval stond gelijk aan 5,50 euro, dat gaat nu al richting de 6,50-7,00 euro door de prijsstijgingen. Zeker voor de horeca, dat een laag rendement draait en waar iedere weggegooide kilo dus extra veel impact heeft op rendement.”

Voor jullie is deze inflatie dus misschien positief.

“Ik bekijk dingen op macroschaal. In dat geval is het niet goed voor de ondernemers, maar wel voor het klimaat. Net als met energie. De wereld geeft nu eindelijk aandacht aan dingen die ons klimaat kapotmaken.”

Een kilo weggegooid voedsel staat al gelijk aan 4,5 kilogram CO2, 7000 liter water en kost rond de 7,00 euro. Daar zit enorm veel energie in, hoe voorkomen we dat het onaangeroerd in de prullenbak belandt?

“We moeten minder inkopen. We maken nu al genoeg voedsel voor de wereldbevolking van 2050. We hoeven niet meer te produceren, we gooien alleen te veel weg.”

Omdat we het niet goed genoeg verdelen?

“Exact. We gooien een derde van ons voedsel weg. Wel moeten we meer plantaardig gaan produceren en niet meer leunen op die hele vlees- en zuivelindustrie die we maar zo in stand blijven houden. Dat scheelt enorm in grondstoffen.”

Tot slot. Heb je nog ergens spijt van?

“Ja. Ik had af en toe nóg meer durf willen tonen in de vroege fase van onze onderneming, meer risico’s willen nemen. Dan waren we nog sneller geweest en hadden nog verder kunnen zijn. Want ons plan klopt: voor onze klanten, maar ook voor de wereld.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Onderzoek: door klimaatverandering nemen bomen minder CO2 op dan gedacht

Microsoft, Rabobank en Heineken: allemaal willen ze klimaatneutraal worden. Niet zozeer door hun uitstoot naar nul te brengen, maar door een gedeelte van hun emissies te compenseren. Netto-nul dus. Bijvoorbeeld door het planten van bomen, in de VS of Afrika. Want bomen halen CO2 uit de lucht en vormen die door middel van fotosynthese om tot zuurstof en plantmateriaal. CO2-opname door fotosynthese Maar een internationaal gezelschap wetenschappers van verschillende universiteiten waarschuwen nu in een studie dat het fotosyntheseproces in gevaar komt door de stijgende temperaturen op aarde. Doordat de temperatuur stijgt, verliezen bomen het vermogen om hun bladeren te koelen. Terwijl koele bladeren juist bijdragen aan optimale fotosynthese. Als het buiten warmer is, worden bomen dus slechter in het opnemen van CO2. In het ergste geval beschadigen de bomen zelfs. Lees ook: Rabobank en Microsoft planten bomen om miljoenen tonnen CO2 uit de lucht te halen Theorie weerlegd De ontdekking druist lijnrecht in tegen bestaande wetenschappelijke aannames. Lang werd gedacht dat bomen ook onder warmere temperaturen in staat zijn hun bladeren dusdanig te koelen dat fotosynthese optimaal werkt. De theorie was dat bomen zich zullen aanpassen aan een warmer klimaat. Het verkoelende effect van bladeren zou er zelfs voor kunnen zorgen dat klimaatopwarming wordt afgeremd, was de hypothese. Hittecamera's tonen warme bladeren Maar dankzij nieuwe thermografische camera’s die hitte zichtbaar maken, kregen de wetenschappers meer inzicht in het verkoelend effect van bladeren. Op deze manier monitorden de onderzoekers verschillende bossen in Noord- en Centraal-Amerika. Wat bleek: gedurende het overgrote deel van de dag bleken de bladeren warmer dan de buitentemperatuur. Pas tegen het einde van de middag verkoelden de bladeren iets. En als bladeren voor langere tijd warmer zijn dan de buitenlucht, ervaren bomen eerder hittestress. Lees ook: Bos in Nederland wordt diverser, maar krimpt wel Minder CO2 voor bomen "Bladtemperatuur wordt al lang erkend als belangrijk voor de gezondheid van planten, vanwege zijn invloed op het koolstofmetabolisme en de water- en energie-uitwisseling," zegt hoofdauteur Chris Still van OSU College of Forestry tegen Eurekalert. "Als de fotosynthesecapaciteit van bladeren afneemt door stijgende temperaturen, zullen bossen minder goed worden in het opnemen van CO2." Dat bomen geen wonderminder zijn tegen klimaatverandering bleek al uit twee eerdere onderzoeken Wereld 2 graden warmer Inmiddels weten we dat de wereld afstevent op een opwarming van 2 graden. Het collectief wetenschappers verwacht dat de opwarming van de aarde het vermogen van bladeren om te koelen verder zal doen afnemen. Hierdoor wordt het bos als geheel ook minder gezond. “Onze gegevens suggereren dat een opwarmend klimaat zal leiden tot nog hogere bladtemperaturen”, zegt Still. “Uiteindelijk leidt dit tot een vermindering in koolstofopname en uiteindelijk hitteschade."Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.