Laten we bovendien niet vergeten welke weg de afgelopen jaren al is afgelegd. Hoe de duurzaamheid van het opgeheven vingertje over wat allemaal niet mag, geëvolueerd is naar een steeds breder gedragen organisatorische én economische uitdaging om materiaalstromen te organiseren; en dat doen met het oog op hun ecologische en sociale impact. Het is zonneklaar dat dit nieuwe ondernemingskansen biedt. Dat is de belofte van de circulaire economie.
De grote circulaire belofte
De circulaire economie is een samenleving waarin kringlopen op basis van (mono)materialen zoveel mogelijk gesloten worden, waarin producten zo lang en zo intensief mogelijk gebruikt worden en waar in het ontwerp en fabricageproces wordt uitgegaan van het zo min mogelijk gebruiken van niet-hernieuwbare grondstoffen. Als we het echt voor elkaar krijgen zo circulair mogelijk met grondstoffen, producten en halffabricaten om te gaan, kunnen we nog steeds een welvarende economie hebben. Maar wel binnen de grenzen van wat de aarde aankan.
Dat met prioriteit gaan organiseren betekent dat de aarde minder snel opwarmt en het ecosysteem in mindere mate belast wordt. Dan gaat het er niet meer om zoveel mogelijk te kopen en dan na een hele korte gebruiksperiode weg te gooien of ergens te laten verstoffen. We ontlenen dan zoveel mogelijk waarde aan wat we al hebben. Dan genieten we van de overvloed van hernieuwbare hulpbronnen en is schaarste een afgedankt begrip.
Als we dat gaan doen, ontstaat een houdbaar economisch systeem. En dat is dringend nodig, wat ecomodernistische tegenstemmen ons ook willen laten geloven.
We zijn er nog niet
Voor de duidelijkheid: er is nog lang geen circulaire economie. Materialen worden niet zo lang mogelijk in een kringloop gehouden. Er lekken heel veel grondstoffen weg. De Nederlandse economie draait voor een groot deel nog op fossiele brandstoffen. De uitstoot van broeikasgassen loopt nog helemaal niet snel terug. De Rotterdamse haven is een fossiel walhalla.
En wie een willekeurige winkelstraat van een grote stad op zaterdagmiddag inloopt, ziet weinig mensen die bij de aanschaf van producten zoals wasmachines, kleding of fietsen worden beïnvloed door informatie die aangeeft hoe deze langer gebruikt kunnen worden.
Het adagium is immers: nieuw en liefst veel. En snel graag.
Stappen
Oké, dat weten we. Maar is er dan helemaal niets wat goed gaat? Is de circulaire economie alleen blabla van beleidsmakers, hoophebbers en utopisten?
Integendeel. In de afgelopen decennia is de discussie over duurzaamheid in het bedrijfsleven in een sneltreinvaart gekomen én verschoven. Van dingen die bedrijven niet meer mochten doen, via een vaag soort branding van ‘Kijk ons toch eens goed doen’, naar een economie van anders, van ‘Groen wordt Poen’ en de opkomst van circulaire businessmodellen.
Duurzaamheid ging van aparte afdeling van ‘zij van duurzaamheid’ tot in het hart van de business van veel ondernemingen. Alsof dat in amper twee misschien drie decennia geen reuzestappen zijn. En zeker, we zijn er nog lang niet. Maar we kantelen stiekemweg wel. En snel.
Hoe nu verder?
Dan is nog steeds de vraag hoe we, van waar we nu zijn, verder komen. Wij geloven dat het helpt om de businessmodellen van die ondernemers die verder zijn in de circulaire economie, die bijdragen aan het sluiten van materiaalkringlopen, beter te begrijpen. En dan niet alleen anekdotisch en case-by-case, maar systematisch. Wat zijn de bouwstenen, wat is de waardepropositie en op basis van welke logica wordt hier georganiseerd?
Dat is de reden dat we een groot onderzoek hebben gehouden naar businessmodellen in de circulaire economie. Onze ambitie was om het doen en laten van succesvolle circulaire ondernemers beter te begrijpen. Dat maakt het mogelijk te achterhalen wat dat betekent voor andere bedrijven, wat dat betekent voor het slim en handig organiseren van materiaalkringlopen en uiteindelijk wat dat betekent voor de samenleving als geheel.
De lessen die daaruit kunnen worden geleerd is onze bijdrage aan een andere, een nieuwe, een circulaire economie.
De Week van de Circulaire Economie: korting!
Het is de Week van de Circulaire Economie! Daarom krijg je deze week een zeer aantrekkelijke korting op de Collegereeks Circulaire Economie. Want hoe werkt de Circulaire Economie écht? Wat is er nodig voor een succesvolle transitie naar een circulaire organisatie en economie? En wat zijn de belangrijkste circulaire organisatie- en businessmodellen? De collegereeks start op 13 maart met hoogleraar duurzaam ondernemen Jan Jonker.
