Rianne Lachmeijer 24 januari 2023, 16:45

Provincie Utrecht rekent vanaf nu met een tien keer hogere CO2-prijs

De provincie Utrecht gaat de maatschappelijke kosten van klimaatverandering sterker meewegen in haar beleidskeuzes door vanaf nu een interne rekenprijs van 875 euro per ton CO2 te gebruiken. “Dat die kosten hoog zijn reflecteert de enorme maatschappelijke impact die klimaatverandering op termijn zal hebben als we het niet voldoende weten te keren”, laat Gedeputeerde Huib van Essen weten.

Adobe Stock zonsondergang utrecht De provincie Utrecht gaat vanaf nu een interne rekenprijs van 875 euro per ton CO2 te gebruiken. | Credits: Adobe Stock

Tot nu toe rekende de provincie in haar kosten-batenanalyses met een CO2-prijs van 80 euro. Voor gevoeligheidsanalyses lag die prijs lager. “Ik geloof dat het zelfs 20 euro per ton CO2 was”, zegt Gedeputeerde Huib van Essen van Energietransitie en Klimaat. “Dat doet op geen enkele manier recht aan de schade en de effecten van broeikasgassenemissies op ons klimaat nu, later en elders.”

875 euro per ton CO2

Op advies van het Klimaatverbond Nederland gaat de provincie vanaf nu met een prijs van 875 euro per ton CO2 rekenen in haar kosten-batenanalyses. Dat bedrag wordt dus in een keer ruim tien keer hoger. Van Essen vindt die verhoging heel logisch. Zo wijst hij op het effect van het verdwijnen van de ijskappen in de Himalaya: miljarden mensen verliezen daardoor hun drinkwatervoorziening. Of als de zeespiegel met 7 meter stijgt en we Nederland niet meer droog kunnen houden. “Dit zijn de dingen die op het spel staan. Dat het om hele hoge bedragen gaat, mag ons in die zin niet verbazen, want het gaat om enorme maatschappelijke effecten. Het is belangrijk dat we ze op deze manier een prijs geven en veel serieuzer meenemen in onze afwegingen.”

Michel Scholte, medeoprichter van True Price en Impact Institute, ziet verschillende kosten-batenanalyses en onderzoeken voorbijkomen waarin CO2-prijzen worden genoemd. Vergeleken met de publiek-toegankelijke cijfers is 875 euro per ton CO2 relatief hoog.

Geen steen, maar een betonblok

“Prima dat ze de lat lekker hoog leggen”, vindt hij. “Nu gooi je geen steen in de vijver, maar gelijk een betonblok.” Het maakt het namelijk voor andere partijen lastiger om lagere prijzen te verdedigen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat hij nog liever zou zien dat de provincie de CO2-uitstoot die zij veroorzaakt zou compenseren. “Er moet uiteindelijk netto geen enkel tonnetje, zelfs geen grammetje, koolstof de lucht weer in komen.”

Klimaatvriendelijkere beslissingen

Voor nu past de provincie deze hogere prijs alleen toe in haar kostenbatenanalyses. Die gebruikt de overheid vooral voor het maken van beleidskeuzes. Bijvoorbeeld over infrastructuur. “Wat zijn de effecten op verkeersveiligheid, op doorstroom, op luchtkwaliteit. En daarin gaat dus vanaf nu klimaat veel zwaarder meewegen”, legt Van Essen uit. Op die manier hoopt hij dat het logischer wordt om klimaatvriendelijkere beslissingen te nemen.

“We zijn ook aan het kijken hoe we dit breder kunnen toepassen. Dus wellicht ook bij inkoop en aanbestedingen.” Daarnaast wil de provincie samen met medeoverheden gaan lobbyen voor een landelijke CO2-prijs. Scholte hoopt dat het de provincie lukt om meer partijen te betrekken. “Want nu is het gewoon tijd om door te pakken. We zijn al tien, twintig jaar te laat.”

Meer lezen?

Is energieplanologie de oplossing voor netcongestie?

Het elektriciteitsnet raakt verstopt. Grootverbruikers van stroom hebben steeds meer moeite om nieuwe aansluitingen op het net te krijgen. De gemeente Groningen, netbeheerder Enexis, onderzoekscentrum Entrance, en het Groninger bedrijfsleven starten daarom een pilot om op lokaal niveau vraag en aanbod van stroom beter op elkaar af te stemmen. Dit doen de partijen onder de noemer ‘Groningen Stroomt Door’. Tijdens de eerste fase van de pilot wordt op het bedrijventerrein Westpoort onderzocht hoeveel elektriciteit de bedrijven daar nodig hebben. Waar zitten de pieken en dalen in de energievraag? Hoeveel stroom wekken bedrijven nu zelf al op? En welke stappen gaan bedrijven nog zetten om te verduurzamen? De antwoorden op deze vragen moeten leiden tot maatregelen om de stroomvraag te spreiden, zoveel mogelijk elektriciteit op het bedrijventerrein te houden en infrastructuur zo optimaal mogelijk te benutten. Zo wordt voorkomen dat het elektriciteitsnet nog verder overbelast raakt. Energieplanologie De initiatiefnemers spreken van ‘energieplanologie’ - gebied voor gebied wordt in kaart gebracht wat de elektriciteitsbehoefte is en hoe vraag en aanbod dichter bij elkaar kunnen worden gebracht. Na Westpoort volgen dit jaar nog zeker drie bedrijventerreinen. “Het is een ultieme poging om het elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk in te richten”, vertelt Eppie Silvius, projectmanager energietransitie van de gemeente Groningen. De gemeente heeft samen met Enexis Netbeheer het project op poten gezet, omdat het zag dat netcongestie wel eens roet in het eten zou kunnen gooien van de eigen duurzaamheidsdoelen. “Wij hebben de doelstelling om in 2035 CO2-neutraal te zijn. Daarvoor ondersteunen we allerlei zon- en windprojecten. Maar de grootste hiccup is op dit moment netcongestie”, zegt Silvius. Daarom hebben de gemeente en Enexis de handschoen opgepakt en zijn met wetenschap en bedrijfsleven om de tafel gaan zitten. “De meerwaarde van deze werkwijze is dat we bedrijven vanaf moment één meenemen in de plannen”, vertelt Silvius. “De valkuil van direct externe adviesbureaus inschakelen is dat zij analyses maken op basis van energieprofielen, en vaak pas voor de uitrol bij bedrijven aankloppen.” Ook het Groninger onderzoekscentrum Entrance, verbonden aan de Hanzehogeschool Groningen, doet mee. Zij stellen software beschikbaar die de data over de elektriciteitsbehoefte verwerkt en prognoses voor toekomstig stroomverbruik maakt. Oplossingen “In eerste instantie wil je vraag en aanbod slimmer op elkaar afstemmen. Dit kan hardwarematig, softwarematig, door kabels aan te leggen of stroom beter rond te sturen binnen bedrijventerreinen”, legt Silvius uit over mogelijke oplossingen voor netcongestie. Maar definitieve plannen volgen pas in de volgende fases van de pilot, die gepland staan voor later dit jaar. “We gaan eerst in gesprek met alle betrokken partijen.” Wel zijn er nu al oplossingen denkbaar. Op het bedrijventerrein Westpoort zijn veel logistieke bedrijven gevestigd. Daar zouden batterijen ingezet kunnen worden om elektrische busjes in de nachtelijke uren op te laden met zonnestroom. “Maar dit is voor elk gebied weer anders. Waar je op een bedrijventerrein al snel denkt aan grootschalige energieopslag, denk je in de binnenstad weer eerder aan het slim delen van energie die op de daken wordt opgewekt.” Het doel van de gemeente is om uiteindelijk voor dertig gebieden de elektriciteitshuishouding in kaart te brengen en de stroomvraag af te stemmen. Andere pilots Netbeheerder Enexis heeft momenteel diverse pilots op bedrijventerreinen draaien die onderzoeken hoe het net optimaal benut kan worden, zodat netcongestie beperkt wordt. Greetje Bronsema, strategisch adviseur energietransitie bij Enexis, wijst op de toegevoegde waarde van de intensieve samenwerking binnen Groningen Stroomt Door. “Dat bedrijven zoveel data delen over hun elektriciteitsvraag is uniek. Wij vullen die aan met informatie over de netwerkcapaciteit ter plaatse. En met de modellen van Entrance kunnen continu scenario’s worden doorgerekend om te kijken welke verdeling van de stroom optimaal is.” Volgens haar is het delen van informatie cruciaal. “Je op gebiedsniveau aanpassen, vraagt om gebiedsregie en met elkaar in gesprek gaan.”