Eva Segaar 22 april 2022, 13:00

"De schijnbare tegenstelling tussen natuur en economie moet snel worden opgeheven"

Natasja Oerlemans werkt sinds 2012 bij het WWF. Daar houdt ze zich bezig met het bevorderen van biodiversiteit. Ze wil landbouw onderdeel maken van de oplossing om de natuur te beschermen.

IMG 7610 Natasja Oerlemans: "Een florerende natuur geeft zoveel mogelijkheden voor robuuste economische ontwikkeling op lange termijn"

Met haar team werkt Oerlemans aan een omslag naar een toekomstbestendige landbouw die voldoende voedsel oplevert en de natuur beschermt. Want natuur en voedselproductie zijn met elkaar verbonden, én kunnen elkaar versterken als natuurherstel en biodiversiteit onderdeel worden van het verdienmodel van de hele keten.

Hoe zorg jij voor een snelle verduurzaming?

“Het Wereld Natuurfonds wil verduurzaming aanjagen door mensen, bedrijven en overheden te inspireren en door samen te werken aan oplossingen. Dus niet tegen elkaar, maar met elkaar werken aan een mooiere en betere wereld. Zo werk ik al jaren samen met boeren en bedrijven in de landbouwsector aan een instrument om boeren te belonen die bijdragen aan het versterken van biodiversiteit. Op die manier ontstaat er win-win, want ook de landbouw heeft baat bij meer en betere biodiversiteit. Denk bijvoorbeeld aan de belangrijke rol die bestuivende insecten spelen voor de productie van ons voedsel of de cruciale rol van een gezonde bodem voor de productiviteit. Samenwerken betekent ook naar elkaar luisteren en elkaars taal en belangen begrijpen. Daar is vaak tijd voor nodig en ik zou willen dat het sneller zou gaan – want de natuur staat er slecht voor in Nederland en daarbuiten en we moeten echt nog flinke slagen maken – maar je hebt elkaar nodig om echt wat te kunnen bereiken.”

Hoe werkt dat beloningssysteem dat je hebt opgezet voor boeren en bedrijven in de landbouw?

“Met FrieslandCampina en de Rabobank hebben we de biodiversiteitsmonitor voor de melkveehouderij ontwikkeld. Het idee is dat melkveehouders een beloning moeten krijgen als zij zich inzetten voor de biodiversiteit, door bijvoorbeeld kruidenrijk grasland op een deel van hun bedrijfsareaal goed te beheren. Dat is goed voor de insecten en daarmee de weidevogels die daar op af komen. En omdat de melkveehouderij de grootste grondgebruiker van Nederland is, zet het ook echt zoden aan de dijk. De boeren worden vervolgens beloond voor hun biodiversiteitsprestaties. Ze krijgen rentekorting van de Rabobank, of een hogere melkprijs vanuit FrieslandCampina. Zo worden boeren gestimuleerd om biodiversiteit onderdeel van het bedrijf te maken. De meeste boeren willen namelijk heel graag meer ruimte geven aan de natuur, maar het kan niet ten koste gaan van het verdienmodel, want dan rekent het niet rond. Kunnen zij ook niets aan doen, want ook zij zijn slachtoffer van een onhoudbaar voedselsysteem dat we samen hebben gecreëerd. Door de boeren op deze manier te ondersteunen kunnen ze wel meer ruimte geven aan de natuur.”

Lees hier alles over biodiversiteit.

Bedrijven en politici focussen nog teveel op korte termijn winst, ten koste van de natuur, ziet Oerlemans.

Welk doel heb je voor ogen?

“Mijn doel is bij te dragen aan een wereld waar natuur niet wordt gezien als een kostenpost of sluitpost, maar als de basis van ons welzijn en welvaart. Want dan gaan we ook pas echt goed zorgen voor de natuur om ons heen. We hebben natuur nodig voor onze gezondheid, voedselvoorziening, drinkwater, als buffer tegen klimaatextremen en als bron van energie. Zonder natuur geen mensheid. Vaak wordt nog gedacht dat natuur iets extra’s is waar je op een vrije dag gaat recreëren of zelfs gezien als een sta-in-de-weg voor nieuwe economische activiteiten. Het tegendeel is waar: natuur is onze bondgenoot. Die schijnbare tegenstelling tussen natuur en economie moet snel worden opgeheven.”

Waar ben je het beste mee geholpen?

“Dat we bij alles wat we doen en alle keuzes die we maken in ons leven, werk of als bedrijf nagaan hoe wij daarmee de natuur kunnen helpen en hoe de natuur ons kan helpen. Natuur is onze bondgenoot, maar dat betekent wel dat we op een andere manier moeten denken dan dat we nu doen. Een florerende natuur geeft zoveel mogelijkheden voor robuuste economische ontwikkeling op lange termijn. Helaas focussen veel bedrijven en politici nog op korte termijn winst. Ten koste van natuur, maar uiteindelijk ook ten koste van onszelf.”

Waar heb je spijt van?

“Dat is een lastige vraag. Ik zou graag willen dat ik sneller resultaat zou hebben van mijn werk, maar ik moet ook realistisch zijn en de lichtpuntjes zien in hetgeen we nu al bereikt hebben. Een aantal jaren geleden kenden maar weinig mensen in Nederland het begrip biodiversiteit en zat natuur in het verdomhoekje. Nu wordt steeds meer erkend dat we natuur in Nederland moeten beschermen en herstellen. Dat is winst! En ik zie nu ook steeds meer initiatieven die natuurwinst als uitgangspunt nemen zoals de ruimte voor rivierenaanpak waarbij hoogwaterveiligheid wordt gecombineerd met meer en prachtige natuur. Maar er kan nog zoveel meer. Dus laten we vooral snel aan de slag gaan.”

Lees ook: Waarom beleggen in natuur een miljardenindustrie wordt

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Suzanne van Straaten van Sprinklr heeft een hekel aan 'plofplanten'

De planten en bloemen die wij uit de winkel en het tuincentra halen, zijn vaak bespoten met pesticiden. Dat is een van de redenen dat insecten wereldwijd uitsterven, en daarmee biodiversiteit verminderd. Van Straaten begon daarom Sprinklr. Daar worden biologische tuinplanten en duurzaam gekweekte kamerplanten verkocht. Die zien er niet altijd perfect uit, maar moet je volgens Van Straaten ook helemaal niet vergelijken met ‘de plofplanten uit de kas’. Wat is biodiversiteit en waarom is het belangrijk? Hoe zorg jij voor snelle verduurzaming? “Sprinklr is een webshop voor biologische tuinplanten en kamerplanten. Onze missie is het vergroten van het aandeel biologische kweek en het duurzaam vergroenen van Nederland. Het is helaas nog steeds zo dat de meeste planten die je koopt in een tuincentrum verwarmd zijn in grote kassen en bespoten zijn met pesticiden die schadelijk zijn voor insecten. De sierteelt, waar Nederland internationaal een grote speler is, is onnodig schadelijk voor het klimaat vanwege het energiegebruik, en de biodiversiteit vanwege het gebruik van pesticiden. De politiek weigert regels op te leggen die nodig zijn, en de industrie blijft maar zegen dat biologisch telen te ingewikkeld is en niemand het wil kopen. Wij willen die cirkel doorbreken. Door te laten zien dat er wel mensen bereid zijn te betalen voor planten die opgekweekt zijn zonder warmte en gif. En door biologische kwekers te helpen groeien.”Suzanne van Straaten: "Omdat ik een optimist ben, ben ik met meerdere onsucsesvolle proefbalonnetjes misschien iets te lang doorgegaan."Wat is daarvan de impact op biodiversiteit? “Planten zijn in de basis erg belangrijk. Niet alleen voor het oog, in een stad waar het grijs en grauw is. Ze doen het ook goed in een veranderend klimaat, omdat ze overtollig regenwater opvangen en verkoelen bij extreme hitte. En insecten die de bloemen en planten bestuiven kunnen er goed leven. Dat is waarom ik Sprinklr ben begonnen. In 2016 las ik een rapport dat het dramatisch gesteld is met onze biodiversiteit. En er was onderzoek gedaan waaruit bleek dat alle planten uit het tuincentrum waren bespoten met pesticiden – ook de planten met eigenschappen die juist goed zijn voor bijen en vlinders. Biologische planten zijn niet bespoten en verhogen daarmee de biodiversiteit. Steeds meer mensen zijn zich daarvan bewust, en weten dat ze die planten bij ons kunnen bestellen. En als er meer mensen voor biologisch kiezen, creëren we vanzelf een beweging, want dan gaan kwekers ook meer biologisch kweken.” Waar heb je spijt van? “Omdat ik een optimist ben, ben ik met meerdere onsucsesvolle proefbalonnetjes misschien iets te lang doorgegaan. Toen werd gevraagd of wij onze planten niet op Amsterdam Centraal in een pop-up store wilde verkopen, gingen we dat natuurlijk doen. Maar ik kwam er al snel achter dat niemand een plant koopt als hij een trein moet halen. Ook ben ik erachter gekomen dat retail voor ons een lastig verkoopkanaal is, omdat biologische planten er anders uitzien dan gekweekte planten. Die gekweekte varianten zijn al zo groot, en dat kan alleen doordat het is opgekweekt in een kas en er daarom perfect uitziet. Een plofplant noem ik dat. Maar daar wordt het dus ook veel bespoten en het kost veel energie. Als je het in de natuur kweekt is het soms ook minder weer en groeit het langzamer. De inhoud is top en veel bestendiger, maar de buitenkant is niet perfect. Maar dat weet je niet als je er langsloopt. Retail is daarom een enorme verspilling van tijd en energie geweest. Maar het heeft ook geholpen te komen waar we nu zijn.” Lees ook: Hoe zit het met biodiversiteit onder zonnepanelen? Ben je tevreden met wat je zelf al bereikt hebt? “Ik ben enorm trots op Sprinklr. Niet alleen groeien we hartstikke hard, waarmee we laten zien dat het echt anders kan. We creëren voor iedereen die met ons in aanraking komt toch ook het gevoel dat hun keuze er toe doet. Je bent onderdeel van een verandering. Als bedrijf zitten we in de transitie naar een Steward Ownership, wat betekent dat alle winst van het bedrijf terugvloeit naar de missie. Dat is best lastig als je bij de start investeringen nodig had en dus ook traditionele aandeelhouders in je bedrijf hebt. Want bij de banken hoef je met deze ideeën niet aan te kloppen. Wij proberen de aandeelhouders die ook met de lange termijn missie bezig zijn te laten zitten, en anderen die er meer voor het geld inzitten, te verleiden om eruit te gaan. Want zij snappen ook wel dat wij niet het bedrijf zijn waar je een grote exit maakt. Ons doel is ook niet om verkocht te worden. We gaan voor die lange termijn.” Welk lange termijn doel heb je voor ogen? “Onze missie is het vergroten van het aandeel biologische kweek én het duurzaam vergroenen van Nederland. Ik zou willen dat iedere persoon die planten koopt, weet wat het verschil is tussen biologisch en niet-biologisch. En dat meer dan de helft kiest voor biologisch en daar op een of andere wijze makkelijk aan komt. Of dat nu via ons is, of via het tuincentrum. Dan ben ik wel tevreden.”Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.