Eva Segaar 04 april 2022, 17:00

Rob Baan van Koppert Cress: "Onze vanillepeulen uit de kas smaken naar meer dan alleen vanille"

Rob Baan teelt in zijn duurzame kassen in het Westland allerlei exotische gewassen. Denk aan anijsbloem, purpercress en zelfs vanille. De producten worden vooral gebruikt door chef-koks, die er graag in hun sterrenrestaurants mee koken. “Nederland moet de gezondste teler van de wereld worden.”

Bedrijfsactiviteit Rob Baan Binnen in de kas van Rob Baan in het Westland.

Verschillende soorten tuinkers, papaja, eetbare bloemen: het groeit allemaal in de kassen van Koppert Cress. De kruiden vinden vervolgens gretig aftrek bij patissiers en chef-koks in Nederland en daarbuiten. Oprichter Rob Baan reisde zelf de hele wereld rond om inspiratie op te doen en de meest interessante kressen te verbouwen in zijn kas. Volgens Baan kan duurzaam telen in een kas heel goed, en is seizoensgebonden eten een utopie. “We willen ook in de winter meer eten dan alleen aardappel, wortel en ui. Daar hebben we kassen bij nodig.”

Hoe zorg jij voor een snelle verduurzaming?

“Mijn afnemers zitten vooral in de gastronomie. En je merkt dat in die wereld duurzaamheid belangrijk is. Daarom heb ik ingezet op het terugdringen van mijn CO2 uitstoot. Zoveel zelfs dat onze gewassen CO2 neutraal zijn als wij ze afleveren. Het is duurder, maar de hogere prijs kunnen we doorrekenen aan de klant.”

“Tijdens de coronacrisis balanceerde ik op de rand van faillissement. Restaurants waren al maanden dicht, en daar zaten mijn klanten. Ik lag nachten wakker en dacht echt dat ik de verkeerde keuze had gemaakt door vol in te zetten op de gastronomie. Ik had de jaren daarvoor geïnvesteerd in een klimaatneutrale kas, waar van alles groeide maar wat ik niet kwijt kon. En ik had ook al afscheid genomen van ruim honderd medewerkers. Maar gelukkig draait het inmiddels weer, zo goed zelfs dat we het niet eens meer kunnen bijhouden. Ik ben toch blij dat ik destijds heb ingezet op verduurzaming. Want nu zijn de energiekosten door de oorlog met Rusland extreem hoog, terwijl de kosten voor groene stroom en warmte juist extreem laag zijn. Op de Loesje-kalender las ik de spreuk: ‘Je moet de bui niet afwachten, je moet hem voor zijn’. Zo sta ik er ook in, en dat past mooi bij dit verhaal.”

Welk type leider is nodig voor verduurzaming?

“Een verleider. Duurzaam moet rendabel zijn, anders gaat niemand het doen. Mijn drive was duurzaam zijn, maar je merkt helaas dat de overheid daarin veel tegenwerkt. Dat is contraproductief. Zo sla ik bijvoorbeeld warmte op in de grond, en daar is ooit bedacht dat het tot 25 graden mag onder water, omdat het anders slecht is voor de vissen. Ik zou het liefst warmte van 40 graden opslaan in de grond, en ik zit ook niet in de buurt van water. Maar dan kan dan niet, omdat het in een wet staat. Je kunt dan bij de pakken neerzitten en denken, het zij zo. Maar ik ga met de overheid in gesprek. Zo dwing ik ze om mee te denken. En lossen we het samen op.”

Welk doel heb je voor ogen?

“Nederland moet de gezondste teler van de wereld worden, zodat we die kennis kunnen exporteren. Kijk, seizoensgebonden eten, dat klinkt allemaal heel mooi. Maar mensen willen jaarrond verse groenten. Anders eet je in de winter alleen maar aardappel, wortel en ui. Met een kas kunnen we zorgen dat er ook in de winter groente en fruit is. En het is nog een stuk lekkerder ook.”

“Neem die vanillepeulen. Die probeer ik al een tijd te kweken bij mij in de kas. Ik kan behoorlijk met planten praten, maar van deze snapte ik geen moer. Uiteindelijk is het, samen met een andere teler, gelukt om het in de kas te doen. Je moet er enorm veel geduld voor hebben, het duurt een jaar voordat je ze kunt oogsten, maar we verkopen nu de eerste peulen. En onze peulen smaken zo anders dan de peulen die we kennen. Die worden namelijk, net als bananen, onrijp geplukt en in het land van aankomst verder afgerijpt. Dat geeft een heel andere smaak. Onze peulen hebben veel meer smaken dan alleen vanille. Heel bijzonder. En zo werkt dat ook met papaja, bijvoorbeeld. Laatst kwam er een chef-kok langs die het niet lekker vond, tot hij de mijne proefde. Veel zoeter dan die afgerijpte papaja’s uit de supermarkt. Met kassen maken we dat mogelijk, door overrijp te oogsten. Dat geeft zoveel meer smaak. En het is bovendien écht dagverse oogst, die je ook meteen kunt leveren. Ik noem mijzelf geen urban farmer, maar een metropolitan farmer. Daar horen de kassen ook te staan, aan de rand van de stad. Niet er in. Dat is zonde van de ruimte, en bovendien is de grond in de stad daar veel te duur voor.”

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Gewasspecialist Filip van Noort: "Zwarte peper uit de kas, daarin zie ik veel potentie"

Van Noort probeert ook zo duurzaam mogelijk te telen. Door minder water te gebruiken en zoveel mogelijk biologische gewasbeschermingsmiddelen. De gewasspecialist hoopt met de kennis die hij opdoet bij de verschillende gewassen, niet alleen de kwekers in Nederland te kunnen helpen, maar ook boeren in armere landen. “Die avocadohype in West-Europa levert mensen in Zuid-Amerika veel op, maar wij zitten wel voor een dubbeltje op de eerste rang. Het mag niet ten koste gaan van het drinkwater van mensen daar.” Hoe zorg jij voor een snelle verduurzaming? “Ik probeer zoveel mogelijk te laten zien welke mogelijkheden er zijn om zo duurzaam mogelijk en energiezuinig in een kas kunnen telen. Door het water en de voeding zoveel mogelijk te hergebruiken, en gebruik te maken van biologische gewasbescherming en niet meteen te beginnen met extra licht.” Welke exotische gewassen heb je naar Nederland gehaald, en waar zie je veel potentie in? “Vanille, daar ben ik al lang mee bezig, want dat doe je niet zomaar even. Het is echt een gewas van de lange adem. En gelukkig is Koppert Cress er ook mee bezig om dat verder uit te rollen. Dat papaja’s zijn gelukt is ook een goed teken. En de avocado, natuurlijk. Ik hoop daarmee verder te gaan. Avocado is geen gewas dat je jaarrond teelt, terwijl de Nederlandse kwekers daar juist van houden. Zo kunnen ze altijd iets op de markt brengen. Avocado’s bestuif je in het voorjaar en kweek je in het najaar. Ik hoop dat er een bedrijf hier ook mee verder wil gaan.” “Ik ben ondertussen nog bezig met katoen. Op de teelt ervan is veel kritiek. Katoen wordt in veel landen zoals, India, Pakistan, Egypte, en Griekenland buiten geteeld en heeft veel water en voeding nodig. Om nog maar te zwijgen over de gewasgezondheidsmiddelen die erbij komen kijken. In de kas kan dat duurzamer, zodat je niet meer land kapot maakt dan je lief is. Ook in zwarte peper zie ik veel potentie. Nu halen we het uit Vietnam en wordt het gedroogd, waardoor de peper allemaal hetzelfde smaakt. Maar als je het vers eet merk je juist enorme verschillen. Bovendien mag veel peper vanuit Vietnam de Europese markt niet op, omdat er teveel gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt voor de oogst. Als je het hier zou kweken, heb je dat probleem ook opgelost.” Hoe schoon is de energie die je in de kassen gebruikt? “Als je een gewas van buiten naar binnen haalt omdat het anders te koud is om te telen, zul je er energie in moeten steken. Tot nu toe is dat vaak gas, maar er zijn veel initiatieven om dat te veranderen. Denk aan wind-, zonne-energie en aardwarmte. Alleen dat gaat niet van de een op de andere dag. Het vergt veel onderzoek en investeringen. We hebben een kassencomplex waar geen gasaansluiting meer in zit en daar doen we onderzoek naar de mogelijkheden om geen fossiele energie meer te gebruiken.” Welk doel heb je voor ogen? “Mijn doel is altijd om het probleem van de klant op te lossen. De laatste jaren focus ik op het opbouwen van kennis over gewassen die nog niet in Nederland geteeld worden. Een voorbeeld daarvan is, dat ik enige jaren geleden benaderd werd door een teler die graag een gewas uit de familie van de banaan in bloei wilde verkopen. De teelt ging goed, maar bloemen kwamen er niet. Dan begin ik met literatuuronderzoek, en gaan we dan bedenken, wat we kunnen proberen om de plant in bloei te krijgen. Na het onderzoek lukt het om de plant te laten bloeien. De klant betaalt daar dan voor. En ik ben natuurlijk blij dat het is gelukt.” Lees ook: Wijnmaker warmt zijn terroir op om te zien hoe de oogst in 2050 isSchrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.