John van Schagen
27 mei 2025, 12:40

Even je zonnepanelen uitzetten? Ook dat levert nu geld op

Enexis komt met een opvallend experiment in Noord-Brabant: mensen uit de regio’s Helmond en Waalwijk kunnen zich aanmelden om hun zonnepanelen tijdelijk te dimmen. Ze krijgen daarvoor zelfs een vergoeding.

Getty Images 982765920 Voor elke kilowattuur die níet wordt opgewekt, ontvangen deelnemers 30 cent. | Credits: Getty Images

Al één op de drie woningen in Nederland heeft inmiddels zonnepanelen op het dak liggen. Die wekken op zomerse dagen soms zóveel elektriciteit op, dat het stroomnet overbelast raakt. Enexis gaat om die reden experimenteren met het dimmen van het vermogen. Is er op een zonnige dag sprake van piekbelasting? Dan gaat er automatisch een signaal uit, waarna de omvormers van deelnemende huishoudens enkele uren worden teruggeschakeld. Voor elke kilowattuur die níet wordt opgewekt, ontvangen deelnemers 30 cent. Volgens Enexis is dat een reële vergoeding voor de gemiste zonne-opbrengst. De proef loopt in de maand juni en staat open voor maximaal 500 deelnemers. Die kunnen zich aanmelden via de website van Enexis en krijgen thuis een slimme ‘dimmer’ geïnstalleerd.

Volledig afschalen niet meer nodig

Het initiatief komt op een moment dat netbeheerders alle zeilen moeten bijzetten om overbelasting van het net te voorkomen. Wanneer het stroomnet de piek aan zonne-energie niet aankan, moeten installaties soms helemaal uit. Bij grote zonne- en windparken gebeurt dit inmiddels al wat vaker. Dat huishoudens nu ook kunnen meedoen aan netsturing noemt Enexis een ‘logische volgende stap’. Zo kunnen ook mensen die maar een paar panelen op hun dak hebben liggen iets doen in de strijd tegen netcongestie. De netbeheerder werkt voor deze proef samen met Zonnedimmer. Deze start-up levert de technologie voor de proef. Het gaat om een kastje dat je zonnepanelen automatisch dimt op momenten dat teruglevering financieel ongunstig is. Gebruikers krijgen een app waarin ze zien wanneer en hoeveel er precies wordt gedimd.

Zonneparken met slimme dimmers

Enexis is overigens niet de enige netbeheerder die proefdraait met oplossingen om netuitval te voorkomen. Zo heeft Stedin in de gemeente Houten al een zonnepark uitgerust met een slimme dimmer. In plaats van het hele park af te schakelen – wat normaal gesproken als een soort noodrem wordt gebruikt – kan de netbeheerder de productie terugbrengen, tot bijvoorbeeld 80 procent. Deze techniek, die ‘real-time interface’ wordt genoemd, is inmiddels ook getest bij een windpark en wordt dit jaar door Stedin op tientallen andere locaties uitgerold. “Netverzwaring blijft nodig”, zei Stedin-CTO David Peters daarover. “Maar met digitale oplossingen kunne we nu al slimmer omgaan met de capaciteit die er wél is.”

Lees ook:

The Ocean Cleanup gaat eerst plastic in rivieren opruimen en zet de oceaan even op pauze

Het afgelopen jaar haalde de non-profitorganisatie meer dan 11.000 ton plastic uit rivieren en oceanen. Dat is meer dan in alle voorgaande jaren samen. “Daar zijn we erg trots op. Het is onze missie om voor 2040 de oceanen schoon te maken. We zijn dus goed op weg om de wereld te veranderen, maar het is een marathon, geen sprint”, zegt CFO Stacey Santoso van The Ocean Cleanup. Plastic soep Sinds hij op zijn zestiende tijdens het duiken meer plastic zakjes dan vissen tegenkwam, probeert oprichter Boyan Slat de plasticvervuiling in zeeën en oceanen aan te pakken. Op de Grote Ocean tussen Hawaii en Californië drijft een enorme plastic soep aan afval rond: de Great Pacific Garbage Patch. Die is 1,6 miljoen vierkante kilometer groot, drie keer zo groot als Frankrijk. En niet alleen daar, maar ook in vier andere grote wereldzeeën drijven plastic afvalbergen rond. Jaarlijks stroomt er vanuit rivieren 1 tot 2,4 miljoen ton plastic de zeeën in. 7,5 miljard nodig Om die plastic soep op te ruimen richtte Slat in 2013 in Delft The Ocean Cleanup op. De organisatie bouwt drijvende opruim-installaties. Na enkele mislukkingen werd het eerste systeem in 2019 met succes getest. Dat bestond uit 600 meter lange drijvende armen, die het plastic naar een centraal punt duwen, waar het afval in een schip wordt geladen en afgevoerd. Inmiddels is er een derde, efficiënter, en betrouwbaarder systeem ingezet in de oceanen dat nog meer rekening houdt met het zeeleven. Deze module haalde al 112 ladingen plastic afval uit de oceaan. In september vorig jaar becijferde Slat dat de plastic soep in de Grote Oceaan voor 7,5 miljard dollar opgeruimd kan worden. Hij noemt het de grootste schoonmaakactie in de geschiedenis.Kijk hier hoeveel The Ocean Cleanup vorig jaar uit oceanen en rivieren haalde:https://www.youtube.com/watch?v=T2FNqfpdHV8&t=23sAccelereer jouw duurzame transitie Zit jij midden in de duurzame transitie (of sta je nog aan het begin) en kun je wel wat inspiratie, hulp en kennis gebruiken? Kom op 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam en laaf je aan de kennis en inzichten van pro’s en peers. De eerste sprekers zijn bevestigd, het belooft een wervelende dag te worden.Bekijk programmaFocus op rivieren Ondertussen probeert The Ocean Cleanup zoveel mogelijk te voorkomen dat plastic de zeeën in stroomt, door dat al in rivieren te onderscheppen. Deze zogeheten Interceptors bestaan ook uit drijvende armen met opvangbakken en worden daar steeds beter in. Het afgelopen jaar werden nieuwe drijvende plasticvangers ingezet in Bangkok, Honduras en Jamaica. In totaal zijn er nu vijftien van deze Interceptors operationeel in acht landen, van Indonesië tot Vietnam van de VS tot Guatemala. De nieuwste komt dit jaar in Panama te liggen. “Systeem 03 is nu naar de wal gehaald voor aanpassingen en meer R&D. Daarom lassen we sinds november even een pauze in voor onze activiteiten op de oceaan”, zegt Santoso. “De komende tijd gaan we ons vooral richten op rivieren.” Elpee, zonnebril en automat Het plastic dat de stichting ophaalt uit rivieren en zeeën wordt gerecycled tot nieuwe producten. Sinds 2020 worden er zonnebrillen van gemaakt, in juni vorig jaar liet de beroemde band Coldplay er zijn nieuwe elpee van persen en sinds oktober maakt Kia er ‘s werelds eerste kofferbakmat van oceaanplastic van. Opschalen Tijdens het Upstream-festival in Rotterdam gaf Santoso een kijkje in haar keuken als CFO. De afgelopen twaalf jaar groeide de organisatie uit van een start-up tot een scale-up, waar inmiddels tweehonderd mensen werken. Aan haar de taak om die opschaling in goede financiële banen te leiden. Haar doel is om de organisatie wereldwijd steeds meer impact te laten maken. Dat doet The Ocean Cleanup door veel onderzoek te doen, de juiste data te gebruiken en geschikte technologieën te ontwikkelen. Verder moet de organisatie goede werknemers aantrekken, partners aan zich binden en genoeg financiering ophalen. “Maar de sleutel om te blijven opschalen is er zeker van zijn dat de technologie werkt op het moment dat je hem inzet”, zegt Santoso. Het afgelopen jaar werd een grote Interceptor geplaats in de haven van de Jamaicaanse hoofdstad Kingston, om plastic uit de rivier tegen te houden. Financiering lastig Een andere uitdaging is financiering. “Dat is moeilijk. Als non-profitorganisatie zijn we niet interessant voor investeerders en kunnen we niet naar de bank. Ook kunnen we niet bouwen op traditionele financieringsmechanismen voor non-profitorganisaties, omdat we vooral bezig zijn met technologie en R&D. Dat vereist dus creatieve oplossingen”, stelt ze. Desalniettemin weet The Ocean Cleanup jaarlijks zo’n 50 miljoen euro op te halen.Kom 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam: De toekomst van duurzaamheid begint hierClaim je ticketLees ook:Opmerkelijk: afvalplastic uit de rivier eindigt in Coldplay-LP Nederlandse start-up filtert met ‘bubbelmuren’ plasticafval uit rivieren: ‘We laten het zo aan ons voorbij drijven’ The Ocean Cleanup gaat ook rivieren schoner en plasticvrij maken Eerste producten van plastic The Ocean Cleanup te koop