Sebastian Maks
29 december 2023, 11:46

Van energie- tot vliegbelasting: dit verandert er in 2024

De start van een nieuw jaar betekent niet alleen volle glazen champagne en een lijst met goede voornemens, ook gaan er nieuwe regelingen in of treden er oude buiten werking. Zo ook op het gebied van duurzaamheid. Een overzicht van de belangrijkste duurzaamheidsveranderingen in 2024.

Getty Images 1401906781 Vanaf 2024 krijgen huiseigenaren meer middelen om hun huis te verduurzamen. | Credits: Getty Images

Dit artikel is bijgewerkt op 24 januari.

Subsidie voor groen gas

Vanaf 15 februari is het mogelijk om subsidie aan te vragen bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor het vergassen van afval. Ondernemers die een demonstratie-installatie willen bouwen om bijvoorbeeld groen gas te maken uit organische reststromen, kunnen rekenen op geld uit het Klimaatfonds. Per project is er 30 miljoen euro beschikbaar, en de totale pot geld bedraagt krap 100 miljoen euro. De overheid heeft als doel gesteld om 2 miljard kubieke meter groen gas te produceren in 2030.

CSRD van start

Vanaf 1 januari 2024 is het dan zover: de langverwachte Corporate Sustainability Reporting Directive gaat van kracht. Dat is een Europese wetgeving die bedrijven verplicht om te rapporteren over de impact die ze hebben op mens en milieu. Het gaat daarbij om bijvoorbeeld de uitstoot van broeikasgassen, de invloed op biodiversiteit en eventuele mensenrechtenschendingen. De CSRD is een uitbreiding van de bestaande Non-Financial Reporting Directive (NFRD). Hij is vanaf 2024 van kracht voor grote, beursgenoteerde bedrijven die ook onder de NFRD vielen. Vanaf 2025 zal de wetgeving ook gelden voor grote bedrijven die niet voorheen onder de NFRD vielen, en vanaf 2026 voor het mkb.

Prijsplafond voor energie

De maximumprijs voor gas en elektriciteit die de overheid instelde naar aanleiding van de hoge energieprijzen, stopt per 1 januari 2024. Vanaf dan gelden weer de tarieven die individuele energieleveranciers hanteren. De overheid raadt dan ook aan om goed te onderzoeken of het huidige contract van huishoudens nog passend is. Veel huishoudens hebben namelijk variabele energiecontracten, en die kunnen overwegen om over te stappen naar een contract met een vast tarief.

Geen energietoeslag, wel Noodfonds voor lage inkomens

De energietoeslag voor huishoudens met een laag inkomen stopt per 2024. Wel kunnen deze huishoudens een beroep doen op het Tijdelijk Noodfonds Energie. Dat gaat vanaf januari 2024 weer open en biedt hulp aan huishoudens met een laag inkomen die 8 procent of meer van hun inkomen kwijt zijn aan energie. Voor personen met een laag middeninkomen ligt deze grens op 10 procent. Het Tijdelijk Noodfonds Energie neemt dan een gedeelte van de energierekening over.

Lagere energiebelasting

Om zuinig gebruik van energie te stimuleren, heft de overheid doorgaans een belasting op het gebruik van elektriciteit en aardgas. Vanaf 2024 wordt die belasting duurder voor aardgas en goedkoper voor elektriciteit. Hiermee wil de overheid huishoudens aansporen om duurzame opties zoals warmtepompen aan te schaffen. Daarnaast neemt de ‘vermindering energiebelasting’, een korting over de gehele energiebelasting, in 2024 toe van 603,04 euro naar 631,35 euro (een stijging van bijna 5 procent). Deze korting geldt voor woningen en kantoorgebouwen, en de hoogte van het energieverbruik maakt daarbij niet uit.

Vliegbelasting neemt toe

Milieuorganisaties roepen al lang op tot het verhogen van de vliegbelasting. Dit moet langzaamaan het prijsverschil tussen vliegen en duurzamere alternatieven zoals de trein dichten, en draagt bovendien bij aan het adagium ‘de vervuiler betaalt’. De overheid heeft dan ook besloten om de vliegbelasting vanaf 2024 te verhogen, van 26,43 euro naar 29,05 euro per vliegreis. Dat is een verhoging van ongeveer 10 procent.

Gebouwen verduurzamen

Om woningen te verduurzamen, treft de overheid vanaf 2024 twee grote maatregelen. Allereerst mogen huiseigenaren meer geld lenen om hun woning te verduurzamen, of een nieuwe energiezuinige woning te kopen. Hoeveel dit precies is, hangt af van het betreffende energielabel.

Daarnaast biedt de overheid vanaf 2024 meer subsidies aan om woningen, monumenten en bedrijfspanden te verduurzamen. Eigenaren die hun gebouw willen isoleren met biobased materialen als hout en hennep, kunnen daar vanaf 2024 jaar meer geld voor krijgen dan voorheen.

Ruimer budget voor energiebesparing bedrijven

Energiebesparing staat hoger op de agenda, al helemaal sinds daar tijdens COP28 nieuwe afspraken over zijn gemaakt. Vanaf 2024 krijgen Nederlandse ondernemers meer mogelijkheden om met fiscaal voordeel te investeren in technieken die energie besparen. De zogeheten Energie-investeringsaftrek (EIA) gaat met 10 miljoen euro omhoog ten opzichte van 2023, en bedraagt dan in totaal 259 miljoen euro. Met de EIA kunnen bedrijven die investeren in energiebesparende technieken tot 40 procent van hun investeringskosten aftrekken van de fiscale winst. Het maximale meldingsbedrag per kalenderjaar per bedrijf is 149 miljoen euro.

In de mode: met de Sustainable Fashion Gift Card shoppen tot je groen ziet

Hogervorst mocht vroeger niet elke dag douchen. Haar vader vond dat niet nodig, dus ze waste zich sommige dagen bij de wastafel. "Toen ik op de middelbare school zat douchte ik wel elke dag, maar dan klopten mijn ouders wel al na 5 minuten op de deur." Al op jonge leeftijd werd Hogervorst dus bewust gemaakt van waterverbruik. En dat bewustzijn is hard nodig, zeker als je nagaat hoeveel water er nodig is voor onze kleren. Om een ‘simpele’ outfit bestaande uit een T-shirt en een jeans te produceren is zo’n 9.500 liter water nodig. Dit staat gelijk aan ruim 146 keer douchen. Wil je deze outfit plus een paar sokken dus compenseren, dan wordt dat een jaar lang om de dag, in plaats van dagelijks douchen.30 jaar niet douchen De gemiddelde Nederlander heeft op dit moment zo’n 173 kledingstukken in de kast hangen, wat goed is voor meer dan 10.000 douchebeurten. Wat dat betreft is het bewustzijn rond waterverbruik dat Hogervorst van haar familie meekreeg dus helemaal niet zo gek. Maar vooralsnog lijken deze besparingen een druppel op een gloeiende plaat. Al gaat 2023 de boeken in als het natste jaar ooit gemeten, toch zijn de problemen rond waterverbruik en -beheer in Nederland groot.Vloeibaar goud Waterbedrijven zijn wettelijk verplicht om drinkwater te leveren aan huishoudens, maar in sommige regio’s ontstaan nu al problemen. Vewin (Vereniging van drinkwaterbedrijven) luidde vorig jaar de noodklok en stelde dat we voor 2030 in heel Nederland problemen zullen hebben met de drinkwatervoorziening als er geen actie wordt ondernomen. En dit speelt zeker niet alleen in Nederland. De problemen over de grens zijn nog veel groter.Er kunnen grote slagen gemaakt worden in de mode-industrie die na de landbouw een van de grootste consumenten (en vervuilers) van water is. En aangezien er voor de productie van textiel ook veel fossiele brandstof nodig is, en onze kleding vol zit met microplastics, kunnen er meteen meerdere vliegen in een klap geslagen worden als we deze industrie transformeren. Sustainable Fashion Gift Card Hogervorst zag een kans om de industrie te helpen veranderen door middel van cadeaubonnen. Jaarlijks geven we in Nederland naar schatting zo’n 1,5 miljard euro uit via giftcards. "Wat als die 1,5 miljard naar duurzame bedrijven zou gaan?", dacht Hogervorst. Ze bedacht de Sustainable Fashion Gift Card. Deze kan worden ingewisseld bij duurzame modemerken en initiatieven. Het is niet alleen geldig bij modemerken, maar ook bij geselecteerde winkels en kledingbibliotheken. Je kunt lenen, ruilen, upcyclen, repareren of tweedehands shoppen. Bovendien kan de kaart worden gebruikt voor workshops en cursussen om bijvoorbeeld te leren hoe je kleding zelf repareert. "Op deze manier willen we mensen bewust maken dat duurzaamheid in de mode-industrie meer is dan alleen het aanschaffen van duurzame of tweedehandskleding."Aangesloten bedrijvenJe kunt je als bedrijf niet zomaar aansluiten bij de Sustainable Fashion Gift Card. Op het moment dat er sprake is van een toeleveringsketen dient het bedrijf te kunnen onderbouwen dat hun aanbod voor minimaal 80 procent op verantwoorde wijze tot stand is gekomen. Er wordt gekeken naar het gebruik van duurzame materialen, het verfproces, hoe er met dieren wordt omgegaan en of er voldoende loon wordt betaald. Hogervorst heeft als missie om het grote publiek kennis te laten maken duurzame mode-ondernemers en consumenten te inspireren om kledingkeuzes te maken die minder impact hebben op het milieu. Naast de Sustainable Fashion Gift Card is Hogervorst een gezamenlijk PR-programma gestart voor bij haar netwerk aangesloten partners. "‘Kleinschalige modeondernemers hebben vaak moeite om het publiek te bereiken. Communicatie kost veel geld en doordat modeondernemers vaak al heel druk zijn met de productie, zijn ze te weinig zichtbaar."De Sustainable Fashion Gift Card kan ingewisseld worden voor verschillende duurzame initiatieven.‘Half time’ Dit is een artikel in een reeks van artikelen over sociaal ondernemerschap. Eerder verscheen al het verhaal achter TommyTomato, het bedrijf dat warme lunches aanbiedt op scholen. In 2015 heeft de VN 17 duurzaamheidsdoelstellingen (SDG’s) vastgesteld. De SDG’s vormen een wereldwijde oproep tot actie om de planeet te beschermen, armoede te beëindigen en ervoor te zorgen dat alle mensen vrede en welvaart ervaren. De duurzaamheidsdoelstellingen startten in 2015 en lopen nog tot 2030. We zijn nu ongeveer op helft. De eerste 7 jaren waren mager. We hebben 7 vette jaren nodig om in 2030 positief te kunnen rapporteren. Sociaal ondernemers, die ‘impact first’ opereren, kunnen hier een belangrijke rol in spelen. In deze serie komen sociaal ondernemers aan het woord die op inspirerende wijze een bijdrage leveren aan één of meer van de SDG’s. We gaan in gesprek over de uitdagingen in hun werkveld, maar vooral ook over de kansen die er nog liggen. Voor henzelf, maar ook voor andere (aanstormend) sociaal ondernemers. ‘Ondernemer zijn is voor mij geen doel op zich’ Hogervorst omschrijft zichzelf niet direct als een klassieke ondernemer. "Ik vind mijzelf vooral ondernemend. Ik ben al vanaf jonge leeftijd maatschappelijk betrokken en bezig met duurzame activiteiten. Ik was geen vlijtige student, maar ik heb wel altijd veel gewerkt. In 2012 ging ik aan de slag bij ING, waar ik heb gewerkt op het snijvlak van communicatie en duurzaamheid." Ondertussen werd Hogervorst naast haar werk bij ING steeds actiever op het gebied van duurzame mode. "Zo had ik een online-modemagazine waarvoor ik allerlei mensen interviewde. In diezelfde tijd kreeg ik het idee voor een giftcard en besloot ik de stap te wagen om dit echt een kans te geven. Ondernemen was voor mij nooit een doel op zich. Winst maken hoort erbij, want ik moet natuurlijk wel mijn rekeningen kunnen betalen. Maar ik doe dit echt vanwege het onderwerp en omdat ik het belangrijk vind."Schaapherder Hoewel Hogervorst met haar activiteiten actief bijdraagt aan het behalen van SDG 12 van de VN (Verantwoorde consumptie en productie) is ze hier niet iedere dag bewust mee bezig. "Wel helpt het om een gemeenschappelijk doel en taal te hebben." Wat Hogervorst betreft is haar missie geslaagd op het moment dat duurzame mode de norm is in plaats van een bijzonderheid. Daarvoor hebben we nog een lange weg te gaan. Tegelijkertijd betekent het dat er de komende decennia meer dan voldoende te doen is voor ondernemers die impact willen maken in de mode.Aanstormend sociaal ondernemers die zich voor de mode-industrie interesseren kunnen volgens Hogervorst op alle denkbare manieren aan de slag. "In de mode werken betekent veel meer dan ontwerper zijn. Je kunt op allerlei manieren impact maken. Of het nu op het gebied van chemie, ontwerp of marketing en communicatie is. Mocht je interesse naar agricultuur uit gaan: zelfs als schaapherder kun je een bijdrage leveren aan het verduurzamen van de mode-industrie."Lees ook:Jaap de Jong (WWF-NL) trekt met miljardenfonds duurzame bedrijven door de ‘death valley’ Zo help je arme landen om met AI meer geld te krijgen uit het Groene Klimaatfonds Jaarlijks duizend miljard dollar nodig voor energietransitie in ontwikkelingslanden