Romy de Weert 19 januari 2023, 12:00

Nederlandse bedrijfsleven verduurzaamt steeds langzamer: dit moet er veranderen

16,5 procent van het Nederlandse bedrijfsleven is duurzaam. Dat blijkt uit de Nieuwe Economie Index (NEx), het cijfer dat MVO Nederland ieder jaar toekent aan de duurzaamheid van de Nederlandse economie. “De verduurzaming van onze economie gaat weliswaar vooruit, maar het tempo waarop dat gebeurt neemt ieder jaar af.”

Pexels scott webb 305833 Verduurzaming bij bedrijven lijkt minder snel te gaan dan de afgelopen jaren. | Credits: Pexels

In de Nieuwe Economie Index (NEx) van het netwerk van duurzame bedrijven, MVO Nederland, wordt de afstand tot de nieuwe economie gemeten aan de hand van zeven thema’s. De thema’s laten zien in hoeverre het Nederlandse bedrijfsleven circulair, klimaatpositief en inclusief onderneemt, met eerlijke en transparante ketens. Het doel van MVO Nederland is dat de NEx in 2025 minimaal 20 procent is. Dat punt is volgens MVO Nederland essentieel als ons land wil voldoen aan het Parijs- en grondstoffenakkoord.

Inclusief ondernemen scoort hoog

Deels op basis van openbare informatie van bedrijven, beoordeelt MVO Nederland de bedrijven op verschillende thema’s. Het thema Inclusief ondernemen scoort het hoogst (33 procent), gevolgd door Echte prijzen (19,7 procent), Biodiversiteit (17,9 procent), Circulaire economie (14,5 procent), Transparante ketens (13,8 procent) en Groene energie (11,7 procent). Onderaan de lijst staat Nieuwe rijkdom met 4,9 procent.

“Dat thema draait in de basis om ondernemen en investeren vanuit meer dan financiële waardes. Denk aan gezondheid, welzijn, tevredenheid en harmonie met de omgeving”, legt Maria van der Heijden, directeur van MVO Nederland uit. De score laat zien dat meer dan 95 procent van het geld nog wordt geïnvesteerd in de oude economie, zonder expliciet rekening te houden met de effecten op milieu, mens en samenleving.

‘Iedere vertraging in tijd kost geld’

“Iedere vertraging in tijd kost uiteindelijk meer geld omdat de kosten van klimaatontwrichting vele malen hoger zijn”, zegt Van der Heijden. Ze vindt de daling op het gebied van biodiversiteit, van 18,7 naar 17,9 procent, verontrustend. “Onze natuur staat hevig onder druk. Het bedrijfsleven speelt een essentiële rol in de transitie naar een nieuwe economie die wél past binnen de grenzen van de natuur. Tot nu toe voelen we die druk wellicht wel, maar handelen we er te weinig naar.”

Het cijfer en de ontwikkeling ten opzichte van vorig jaar laat volgens Van der Heijden zien dat er versnelling nodig is in het bedrijfsleven om te verduurzamen. “Het lijkt erop alsof de rollende bal langzaam tot stilstand aan het komen is. En dat is ongelofelijk als je ziet hoe de aarde maar blijft opwarmen, de biodiversiteit afneemt en de ongelijkheid toeneemt.”

Dit moet er veranderen

Om het tij te keren moet de economie volledig op de schop, ziet Van der Heijden. “Dat betekent: een opdracht voor de overheid om op álle bedrijfsterreinen voor duurzame standaarden te zorgen en vervuilende activiteiten te beprijzen om die transitie in gang te zetten. De huidige aandacht voor groene energie en CO2-uitstoot is belangrijk, maar alleen daar redden we het niet mee om binnen de grenzen van de natuur en de maatschappij te blijven. Het gaan om een integrale aanpak”, zegt Van der Heijden.

De NEx wordt ieder jaar door MVO Nederland onderzocht. Dit jaar is het onderzoek uitgevoerd door SE Economisch Onderzoek.

Meer lezen over de verduurzaming van het bedrijfsleven?

Onze poep en plas blijken prima meststoffen

Op een veldje in de buurt van Berlijn hebben wetenschappers wittekool gekweekt. Maar in plaats van gangbare organische meststoffen te gebruiken, is een keur aan menselijke meststoffen de grond ingeploegd. Onderzocht is wat verschillende meststoffen uit plas, poep of een combinatie daarvan doen met de opbrengst van het land. De resultaten zijn bemoedigend. Mest gemaakt uit plas bleek ongeveer evenveel wittekool op te leveren als vinasse, een biologische meststof die van suikerbiet wordt gemaakt. Mest van poep scoorde iets slechter, maar bleek de bodem te verrijken met koolstof. Daarom brouwden de wetenschappers een combinatie tussen poep- en plasmest. Die leverde weliswaar een 5 tot 10 procent lagere opbrengst op dan vinesse, maar liet wel een gezondere bodem achter. De onderzoekers zien daarom een rol weggelegd voor menselijke uitwerpselen in ons landbouwsysteem. Sluiten van de kringloop Uitwerpselen verdwijnen via het toilet in het riool. Aan het uiteinde van de rioolbuis wordt daar al het één en ander gedaan om reststoffen terug te winnen. Het opwekken van biogas is in veel rioolwaterzuiveringsinstallaties de praktijk. En het Amsterdamse Waternet recyclet fosfaat uit riooslib voor het bemesten van planten - maar allerlei andere nutriënten gaan nu nog verloren. De mensenmest uit het onderzoek was daarentegen rijk aan fosfaat, stikstof en kalium: de drie belangrijkste voedingsstoffen voor planten. Het onderzoek kan zo bijdragen aan het sluiten van de nutriëntenkringloop - het behouden van voedingsstoffen in het voedselsysteem. Dat is geen overbodige luxe. Fosfaat wordt in mijnen gewonnen en dreigt op te raken. En de productie van stikstof is een zeer energie-intensieve en emissie-uitstotende bezigheid. Geschat wordt dat de productie van stikstof voor de landbouw goed is voor 2 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot. De mensenmest bleek naast rijk te zijn aan nutriënten, juist arm te zijn aan gifstoffen. Dit is niet onbelangrijk, aangezien medicijnresten in poep en plas milieuschade veroorzaken. Ook troffen de onderzoekers geen bacteriën of parasieten aan die gezondheidsschade opleveren. De aanwezigheid van die organismen is de reden waarom het geen goed idee is om je behoefte in de tuin te doen bij wijze van bemesten. Meer poep en plas: Tweede Kamer wil poep recyclenBill Gates drinkt water uit poep Koreaanse WC maakt groen gas van poep van studenten. Is dit de oplossing voor duurzame verwarming?