Teun Schröder
24 juni 2022, 09:00

Kleine robotvissen gaan de strijd aan met microplastics

Wetenschappers van de Sichuan Universiteit in China hebben een kleine robotvis ontwikkeld die microplastics in oceanen opspoort en absorbeert. De kunstmatige vis kan zichzelf bovendien repareren als hij beschadigd raakt.

Adobe Stock 88004846 Gaan robotvissen straks troep in de oceaan opruimen? (Afbeelding is niet de robotvis uit het onderzoek) | Credits: Adobe Stock

De kleine robotvis, zo’n 1,5 centimeter, werd gepresenteerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nano Letters. Robotische vissen zijn niet nieuw, maar deze is toch wel een technisch hoogstandje te noemen. Dankzij een infrarood lasersysteem in de staart kan de vis zelfstandig zwemmen. Het doet dit met een snelheid van ongeveer 30 millimeter per seconde. Een primeur voor mechanische vissen van dit formaat. De snelheid is vergelijkbaar met die van ronddrijvend plankton.

Vis repareert zichzelf

De onderzoekers putten hun inspiratie uit materialen die van nature in zee voorkomen. Zo bestaat de robotvis onder andere uit microscopische lagen parelmoer, hetzelfde glimmende materiaal dat aan de binnenkant van schelpen zit. Dankzij andere chemische toevoegingen is de vis flexibel en buigzaam. Daarbij zorgt de samenstelling van materialen ervoor dat de robotvis zichzelf tot 89 procent kan helen wanneer hij beschadigingen oploopt.

Plastic absorberen

Maar het bijzondere van de robotvis is dat hij microplastics kan absorberen. In microplastics zitten geregeld resten van verf, antibiotica en zware metalen. Deze materialen worden, dankzij statische verbindingen, aangetrokken door het materiaal waar de robotvis van is gemaakt. Daardoor kunnen microscopische deeltjes plastic zich aan de vis hechten.

Lees ook: Saoedische ‘stad van de toekomst’ krijgt ontziltingfabriek

School robotvissen ruimt zee op

Er zitten zonder meer nog een hoop uitdagingen aan de robo-vis, geven ook de wetenschappers toe. Zo werkt de vis vooralsnog alleen nog dicht bij het wateroppervlak en niet in de diepe zee. Daarnaast neemt het gewicht van de vis natuurlijk toe naarmate hij meer microplastics absorbeert. Hierdoor komt de snelheid in het gedrang. De hamvraag is natuurlijk hoeveel (duizenden) robotvissen nodig zijn om een substantieel deel van alle microplastics in de oceaan op te ruimen. Volgens de onderzoekers kan het in ieder geval nog wel even duren voordat een school robovissen dit probleem aanpakt.

Lees ook: Op weg naar circulaire economie: in 2030 helft minder grondstoffen, hoe realistisch is dat?

Schadelijk microplastic

Toch zijn de onderzoekers hoopvol over het gebruik van deze technologie in het verwijderen van microplastics. “Nadat de visrobot de microplastics in het water heeft verzameld, kunnen onderzoekers de samenstelling en fysiologische toxiciteit van de microplastics verder analyseren”, zegt Yuyan Wang, een van de onderzoekers. Voor de wetenschap is dit in ieder geval waardevolle informatie over de eventuele schadelijke gevolgen van microplastics voor ons ecosysteem.

Bever recyclet ook de "zooi" van concurrenten

Bever zamelt alle soorten kleding in: van waterdichte jassen tot wollen truien of spijkerbroeken. Voor schoenen geldt hetzelfde. “Bij ons komen veel wandelschoenen terug, maar het mogen ook je kapotte sneakers zijn”, zegt Christian de Jong. De opsomming van de Manager Duurzaamheid & Innovatie van Bever is nog langer: klim-benodigdheden, skischoenen, slaapmatten, slaapzakken en tenten passeren de revue. Ook van de Decathlon “Het maakt niet uit bij wie het vandaan komt. Ook al is het een tent van de Decathlon”, zegt De Jong om aan te geven dat het Bever menens is. “Wij willen die verantwoordelijkheid breed nemen, binnen de productgroepen waar we iets mee kunnen. Van welke retailer dan ook, we ruimen graag de zooi op.” Voorheen liet Bever een andere partij zaken inzamelen en sorteren, maar nu doet de winkel het zelf. In een eigen recyclingstraat. Op die manier weet de buitensportketen zeker dat kleding en producten niet op de afvalbelt belanden. “Als zo'n andere partij een skischoen tegenkomt dan zullen zij die behandelen als afval. Wij vinden dat geen afval en hebben een kanaal waardoor die skischoen een nieuwe skischoen kan worden. Een andere partij zal daar geen moeite voor doen, omdat het te kostbaar is om er op die manier naar te kijken.” Ook voor Bever is dat kostbaar, maar toch vindt De Jong dat zij ermee aan de slag moeten. “Het is natuurlijk een proces wat niet per se bij je core business hoort en over het algemeen eerder geld kost dan oplevert, maar wij vinden gewoon dat we het moeten doen.” Tweedehands In 2021 kwam er 7.760 kilogram aan spullen binnen. Een deel van die kleding en producten is als tweedehands terug te vinden in zestien Bever-filialen. De rest is verwerkt tot nieuwe producten met behulp van partnerbedrijven zoals Blue Loop Originals, Fraenck en Fast Feet Grinded. Jeans die als garen terugkomen in een nieuwe collectie, wandelschoenen waarvan het rubber opnieuw wordt gebruikt en tenten die toilettassen worden. “Tot aan de scheerlijnen aan toe, want die vormen het koordje van de rits.” Lees ook: Nederlanders bouwen eerste schoenen-recyclemachine ter wereldWinkels als inzamelkanaal De Jong verwacht dat de aantallen eind 2022 oplopen tot 10.000 à 12.000 kilo. Als de winkels niet sluiten door een nieuwe covid-golf. “Dat is wel bepalend, want de winkels zijn ons inzamelkanaal.” Hij vindt 12.000 kilo aan inzameling weinig in vergelijking met grotere spelers. Toch wil hij die stroom liever nog niet vergroten. “We kunnen natuurlijk breder gaan inzamelen: spullen waar we nu nog niks mee kunnen. Maar dan belandt het ook via ons op een afvalhoop en dat willen we niet. Dus we zamelen spullen in waarvoor we een goede oplossing hebben.” Eén product waarvoor hij nog geen goede oplossing heeft is hem een doorn in het oog: kapotte slaapmatjes. “Daar hebben we nu 20 à 25 pallets van staan. De makkelijke keuze is een container bestellen en het alsnog afvoeren, maar dat is het laatste wat we willen. Dus we rusten niet totdat we een oplossing hebben voor dit probleem.” De Jong verwacht dat andere bedrijven ook aan de slag gaan met hergebruik. “Zodra de uitgebreide producent-verantwoordelijkheid van kracht wordt, zullen veel partijen iets moeten”, zegt hij. Maar hij hoopt dat die druk niet nodig is en bedrijven al uit zichzelf aan de slag gaan. “En naar ons uitreiken om te kijken of we iets samen kunnen doen.” Fast Feet Grinded was eerder te gast in Koplopers. Luister hieronder de aflevering terug.Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.