Emmanuel Vanbrussel 13 januari 2023, 15:09

Zweden kondigt enorme vondst zeldzame aardmetalen aan: gamechanger voor elektrische auto in Europa?

Volgens het mijnbouwbedrijf LKAB zit er voor ruim 1 miljoen ton aan zeldzame aardmetalen in de grond van noord-Zweedse stadje Kiruna, waar al ruim een eeuw een grote ondergrondse mijn uitgebaat wordt. De Zweedse energieminister Ebba Busch is dolenthousiast.

Adobe Stock 115453969 Zeldzame metalen zijn hard nodig voor de energietransitie | Credits: Adobe Stock

Trompetgeschal vanuit Zweden. Het lokale mijnbouwbedrijf LKAB zegt voor 1 miljoen ton aan zeldzame aardmetalen gevonden te hebben in de ertslagen van Per Geijer, nabij de mijn van Kiruna.

“Dit is de grootste bekende afzetting van zeldzame aardelementen in ons deel van de wereld”, verklaarde topman Jan Moström bij de presentatie. “Het kan een belangrijke bouwsteen worden voor de productie van de kritieke grondstoffen die absoluut cruciaal zijn voor de groene transitie.”

De details

Het gaat om grondstoffen die gebruikt kunnen worden voor elektrische auto’s, batterijen, zonnepanelen en windmolens. Als de schatting van 1 miljoen ton klopt, kan Zweden een aanzienlijk deel van de verwachte vraag naar deze begeerde grondstoffen voorzien. LKAB bereidt de verbinding op 700 meter diepte voor van de bestaande mijn in Kiruna naar de grondlagen van Per Geijer, op de eerste plaats om verder onderzoek te kunnen doen.

Geopolitieke impact

Momenteel is Europa afhankelijk van de invoer van deze mineralen, waarbij China de markt volledig domineert. De Europese Unie mikt op een grotere zelfvoorziening in cruciale grondstoffen. Het Zweedse project zou perfect in dat plaatje passen. “Elektrificatie, zelfvoorziening van de EU en onafhankelijkheid van Rusland en China beginnen in deze mijn”, juicht de Zweedse minister van Energie Ebba Busch.

Hoe het verder gaat

Er is nog een lange weg te gaan vooraleer er van echte ontginning sprake zal zijn. Niet alleen is er verder wetenschappelijk onderzoek nodig, LKAB zal ook de vereiste milieu- en andere vergunningen moeten binnenhalen.

“Het plan is om in 2023 een aanvraag voor een exploitatieconcessie te kunnen indienen”, zegt Moström. “Als we kijken naar hoe andere vergunningsprocedures in onze industrie zijn verlopen, zal het minstens 10 tot 15 jaar duren voordat we daadwerkelijk kunnen beginnen met mijnbouw en grondstoffen aan de markt kunnen leveren.”

Lees ook:

Onderzoekers: 'Zet verlaten mijnen in als zwaartekrachtbatterij'

We wekken steeds meer hernieuwbare energie op – en dat is een goede ontwikkeling. Maar we hebben zonne- en windenergie niet altijd nodig op het moment dat deze opgewekt worden. Daarom is het belangrijk dat we energie tijdelijk kunnen opslaan. Batterijen en warmtebuffers worden op grote en kleine schaal al ingezet, maar nu komen Amerikaanse onderzoekers met iets nieuws. Energie opslaan in een verlaten mijn Verlaten mijnschachten zijn volgens het IIASA een goede locatie om duurzaam opgewekte energie in op te slaan. De nieuwe techniek, Underground Gravity Energy Storage (UGES), wekt elektriciteit op wanneer de prijs hoog is. Door zand in een ondergrondse mijn te laten zakken, wordt die energie via remmen omgezet in elektriciteit. Het zand ligt nu opgeslagen in de mijn. Wanneer het aanbod hernieuwbare energie hoog is en de energieprijzen laag zijn, wordt het zand van de mijn hoog naar het bovenste gedeelte van de schacht getakeld met behulp van elektromotoren. Is de energie nodig, dan worden de zware zandzakken terug de schacht in gezakt. Dankzij de wrijving met een reeks remmen zorgt de zwaartekracht ervoor dat er energie wordt opgewekt. Hoe dieper de mijnschacht, hoe meer energie je kunt opslaan. Energie verplaatsen met water De techniek is vergelijkbaar met een hydro-elektrisch systeem. Wanneer er te veel groene stroom is, wordt water door een pomp naar een hoger gelegen deel gepompt. Laat je dit water vervolgens ontsnappen langs een dynamo naar een lager reservoir, dan wek je energie op. 7 tot 70 terawattuur De wetenschappers schatten dat er met UGES wereldwijd 7 tot 70 terawattuur energie kan worden opgeslagen. Daarbij zien de onderzoekers ook kansen voor werkgelegenheid. “Wanneer een mijn sluit, worden duizenden arbeiders ontslagen. Door USGES toe te passen, creëer je nieuwe vacatures”, schrijven de onderzoekers. Bestaande infrastructuur verlaagt kosten De techniek is volgens de wetenschappers kostenefficiënt, omdat er geen infrastructuur meer aangesloten hoeft te worden aan het elektriciteitsnet. “Mijnen hebben al de basisinfrastructuur en zijn aangesloten op het net, wat de kosten aanzienlijk verlaagt en de implementatie van UGES-centrales vergemakkelijkt." Meer lezen over energie-opslag? Nederlands bedrijf lanceert batterijcontainer met geïntegreerde snellader Rolls-Royce levert grootste batterijopslag van Nederland aan Utrechtse Semper PowerWarmtebuffer van Nederlandse start-up verlaagt energierekening tot wel 75 procent