Erika van Zinderen Bakker 21 september 2023, 16:00

Meer met minder: bij ecologische workshop leren mensen zelf bouwen

In zes dagen muren bouwen van strobalen, timmeren, kalkstuccen en ramen en deuren installeren. En aan het einde van de week een gebouw bewonderen dat je met zo’n twintig man hebt opgebouwd. Dat is de korte samenvatting van de bouwworkshops van Mas con menos.

1694359433440 Arthurde Smidt 'Je leert alle aspecten rondom ecologisch en biobased bouwen en zet binnen zes dagen een compleet gebouw neer.' | Credits: Arthur de Smidt

Mas con menos is een internationaal bouwcollectief dat bestaat uit enthousiaste vrijwilligers. De gemene deler is een fascinatie voor zelfvoorzienend en vrij leven. Samen maken de bouwers, zoals ze het zelf zeggen, ‘meer met minder’ – dat is ook de betekenis van de Spaanse naam Mas con menos.

Samen bouwen

Sieger de Vries is een van de oprichters van het collectief. Hij vertelt hoe het begon: “Mas con menos is ontstaan in Spanje in 2014. Ik woonde daar in een community in de bergen van Noord-Spanje. Daar kwamen we in aanraking met stro- en leembouw. We hadden weinig bouwervaring, maar ontdekten de magie van samen bouwen. Bomen uit ons eigen bos en leem direct uit de grond. Samen bouwen gaat sneller en werkt enorm verbindend.” Omdat dit smaakte naar meer, besloot De Vries workshops te gaan geven volgens de formule ‘meer met minder’. Zo’n workshop was deze maand te volgen in de Eemstuin in Uithuizermeeden (Groningen).

Magisch

In zes dagen gingen achttien deelnemers en zes begeleiders van Mas con menos aan de slag. Arthur de Smidt, van huis uit IT-ontwikkelaar, deed mee aan de workshop en is enthousiast. “Je leert alle aspecten rondom ecologisch en biobased bouwen en zet binnen zes dagen een compleet gebouw neer.” De Smidt was vooral onder de indruk van de groepsdynamiek. “Het was opvallend hoe iedereen automatisch een rol op zich nam en ook makkelijk weer kon overstappen, zonder dat het de flow verstoorde. Een groep van mensen, die elkaar nooit eerder hadden gezien en met verschillende achtergronden, werkte als een soort automatische piloot met elkaar en zorgde ervoor dat alles aan het eind van de week gedaan was. Een magische ervaring.”

Mas con Menos gebruikt natuurlijke en gerecyclede materialen die samenwerken met de natuur en laat invloeden uit verschillende landen in het werk terugkomen. | Credit: Arthur de Smidt

Strohuis

Mas con menos gebruikt natuurlijke en gerecyclede materialen die samenwerken met de natuur. Daarnaast laat het collectief invloeden uit verschillende landen terugkomen in creaties als strobalenhuizen, brood- of pizzaovens of eco-sauna’s. In de Eemstuin werd een strohuis gebouwd, dat de ontmoetingsplek moet worden voor de bezoekers, vrijwilligers en medewerkers van de tuin.

Ontmoeten en inspireren

Elkaar ontmoeten is ook voor De Vries een belangrijk aspect. Zijn doel is niet per se om de bouw te veranderen. “De gangbare bouw is traag en conservatief. Andere partijen zijn er beter in om die te veranderen. Wij zetten in op gezamenlijkheid en het creëren van plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en inspireren. Mas con menos laat zien dat het anders kan en dat dat eigenlijk veel leuker is dan gangbaar. Bovendien brengen wij mensen in contact met een groot netwerk.” Bij De Smidt heeft het inderdaad iets in gang gezet: “Het heeft mij geïnspireerd om me verder te ontwikkelen in de ecologische bouwvormen en hiermee snel aan de slag te gaan.”

Meer lezen?

Eindhovense politiek wil sprong maken van kleine klimaatpilots naar grote doorbraakprojecten

De eerste 53 Europese steden zijn begin dit jaar aangewezen als onderdeel van de EU-missie “100 Klimaatneutrale en Slimme Steden”. Eindhoven is er, in samenwerking met Helmond, een van. Maar van de subsidie die uit dit project voortkomt kan het grote verschil niet gemaakt worden, zo schreef de Eindhovense wethouder Rik Thijs eerder op Innovation Origins. “32 miljoen euro lijkt veel geld, maar als je het deelt door 53 steden in 21 Europese landen die zijn uitgenodigd om deel te nemen aan het NetZeroCities Program, dan blijft er erg weinig over.”NetZeroCities NetZeroCities is een projectconsortium met 33 partners uit 27 Europese landen. Het project ondersteunt de 112 Europese steden die bekend staan als de Mission Cities bij het drastisch verminderen van hun broeikasgasemissies om klimaatneutraliteit te bereiken. De EU-stedenmissie ondersteunt de Europese Green Deal bij het bouwen aan een koolstofarme, klimaatbestendige toekomst door middel van onderzoek en innovatie. De 53 gekozen pilotsteden moeten “systemische en lokaal ontworpen innovatieve acties uitvoeren die meerdere gebieden bestrijken, van gebouwen tot afval en hefbomen voor verandering, waaronder bestuur, financiën en beleid”.Lotte Meerhoff, partijgenoot van Thijs en namens GroenLinks in de Eindhovense gemeenteraad, wil het daar niet bij laten zitten. Ze diende 20 september een motie in die de gemeente oproept heel snel de sprong te maken van kleine pilots naar grote doorbraakprojecten. “Het klimaatnieuws van deze zomer laat zien dat we geen tijd meer hebben voor kleinschalige pilots. Het is tijd om op te schalen.” Doorbraakteam Om die opschaling te bereiken wil Meerhoff dat het gemeentebestuur een ‘doorbraakteam’ in het leven roept. Er is animo genoeg voor in de stad, zo lichtte ze toe in haar betoog. “Tijdens de Eindhovense klimaatconferenties merkten we de energie en ideeën vanuit experts, ambtenaren en organisaties uit de stad. Van jongeren tot grootouders. En van kleine initiatieven tot grote doorbraken. Dat willen we vasthouden. Dit vermogen om groot te denken hebben we nodig voor de ambitie klimaatneutraal 2030.” Dat doorbraakteam zou de ambitie van 2030 constant in de gaten moeten houden. Processen versimpelen en opschalen, zodat de effecten sneller merkbaar zijn, dat zou de taak van dit team moeten worden. “Leuk dat we nu twee proeftuinen hebben, maar wil je in 2030 klimaatneutraal zijn dan moet je er nu al 10 hebben.” Of kijk naar het in Eindhoven bedachte initiatief om wind- en zonne-energie te combineren in een ‘powernest’. Er werkt er momenteel een op Strijp-S en een tweede is gepland bij het station. Meerhoff vindt dat dat niet genoeg opschiet. “Geen powernest per losse aanvraag, maar 30 powernests tegelijk op daken door de stad.” Drempels Steun van de wethouder heeft ze alvast. Hij omarmde de motie direct en gaat deze dus uitvoeren. Maar hij ziet ook nog wel wat drempels, zo liet hij eerder ook al weten. “Willen we onze ambities waarmaken, dan is er naast veel geld, ook betere regelgeving nodig om door te kunnen pakken. Durf pilots toe te staan, durf een regio het vertrouwen te geven innovaties uit te proberen. Zowel Europa als de rijkoverheid staat hiervoor aan de lat. Helmond en Eindhoven kunnen op kleine schaal stappen zetten, maar dat gaat niet snel genoeg. Willen we het Klimaatcontract gaan uitvoeren, dan is er niet alleen werk aan de winkel in onze regio, maar in heel Europa. De ideeën zijn er, de wil is er in onze steden, maar als wethouder kun je zonder geld en regelgeving geen grote stappen maken. En de stappen zijn nodig, en snel.” Meerhoff gaat er intussen van uit dat er niet alleen snel meer powernests komen, maar toonde zich ook verheugd over de belofte van de wethouder om het lokale duurzaamheidspact een versnelling te geven. Meer lezen?Europese steden binnen 10 jaar naar netto nul-uitstoot? Het kan, zeggen onderzoekers Hoe bouwkundige oplossingen en architectuur helpen om steden af te koelenKlein stadsplantsoen anders beplanten zorgt voor zeven keer zoveel insecten