Hidde Middelweerd 21 februari 2023, 11:51

Sterker hout dat CO2 opneemt: deze innovatie maakt het mogelijk

Bomen nemen tijdens hun levensduur CO2 op. Gebruik het hout vervolgens als bouwmateriaal en je slaat die CO2 jarenlang op. Hartstikke goed natuurlijk, maar volgens wetenschappers van Rice University kan het beter. Zij ontwikkelden een manier om hout nóg meer CO2 te laten opnemen. Bijkomend voordeel: het hout wordt er ook sterker van.

Adobe Stock 294444978 | Credits: Adobe Stock

De wetenschappers slaagden er (in een notendop) in om hout te impregneren met een materiaal dat CO2 opneemt en hout sterker maakt. De bevindingen werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Cell Reports Physical Science.

Lignine eruit, MOF erin

Om dat trucje voor elkaar te krijgen, moeten de onderzoekers eerst de lignine uit het hout halen. Dat proces heet delignificatie en heeft een grappig effect, vertelt hoofdonderzoeker Muhammad Rahman in een persbericht: “Hout bestaat uit drie hoofdcomponenten: cellulose, hemicellulose en lignine. Lignine geeft hout kleur, dus als we dat eruit halen, wordt het hout kleurloos. Met behulp van bleekmiddel of waterstofperoxide halen we de hemicellulose er vervolgens uit.”

Vervolgens wordt het hout in een oplossing gedoopt waar microdeeltjes van een zogeheten metaalorganisch raamwerk (in het Engels: metal organic frameworks) in ronddrijven. MOF’s (waar inmiddels bijna honderdduizend verschillende varianten van bestaan) zijn poreuze materialen met allerlei mogelijke toepassingen. Ze kunnen bijvoorbeeld als een spons andere moleculen opnemen, zoals CO2.

De MOF die de wetenschappers van Rice University gebruiken, heet CALF-20 en is bij uitstek geschikt om CO2 uit de lucht op te nemen. Het materiaal kan daarnaast goed de ruimtes in hout opvullen waar eerst de lignine en hemicellulose zaten en maakt het hout daarmee sterker dan het voorheen was.

Rechts: een normaal stukje hout. Daarnaast: hout zonder lignine. Links: hout geïnjecteerd met MOF. | Credit: Rice University

Bouwmateriaal van de toekomst?

De Amerikaanse scheikundige Omar Yaghi maakte in 1995 het eerste metaalorganische raamwerk. Het is daarmee een relatief nieuw materiaal dat nog volop in ontwikkeling is. Veel MOF’s zijn bijvoorbeeld nog niet stabiel en degraderen snel als ze in aanraking komen met vocht. Volgens de wetenschappers blijft hun variant, CALF-20, wel stabiel in verschillende omstandigheden, wat het geschikt maakt voor verwerking in bouwmateriaal.

Of het versterkte hout ook daadwerkelijk een bouwmateriaal van de toekomst wordt, is afwachten. De innovatie staat nog in de kinderschoenen en het is nog niet duidelijk of het een schaalbare en economisch haalbare oplossing is. Daar doet Rice University in de aankomende jaren onderzoek naar.

Lees ook:

Onderzoekers produceren groene waterstof goedkoop en efficiënt uit zeewater

Waterstof kan een belangrijke energiedrager zijn in de wereldwijde energietransitie, maar momenteel wordt slechts 1 procent van alle waterstof op een duurzame manier (lees: elektrolyse met hernieuwbare elektriciteit) geproduceerd. Het leeuwendeel wordt nog geproduceerd met behulp van fossiele energiebronnen, zoals kolen en aardgas. De wereldwijde waterstofproductie gaat dan ook gepaard met veel CO2-uitstoot: bijna 900 miljoen ton per jaar. Waterstof uit zeewater Om groene waterstof wél op grote schaal te kunnen produceren (door middel van elektrolyse), zijn enorme hoeveelheden hernieuwbare elektriciteit nodig. Maar de plekken waar je dergelijke hoeveelheden kan opwekken, zijn vaak ook plekken waar weinig zoet water beschikbaar is. Denk bijvoorbeeld aan het Midden-Oosten en Afrika. Dat maakt zeewater-elektrolyse een interessant alternatief, maar heel gemakkelijk is dat helaas niet. Elektrolyse vindt momenteel namelijk alleen plaats met water dat juist heel zuiver is. En met een goede reden, zegt waterstofexpert Lennart van der Burg (TNO): “Vervuilingen in water kunnen al snel tot degradatie van componenten leiden. De huidige membranen in elektrolysers kunnen bijvoorbeeld weinig tot geen vervuiling aan, dat leidt al snel tot verstopping en verlies van efficiency.” Geen giftig chloor Een manier om dat probleem te omzeilen, is het ontzilten van zeewater in grote ontziltingsinstallaties, maar dat is een energieslurpend proces. Onderzoekers van RMIT University ontwikkelden daarom een nieuwe productiemethode, op basis van een katalysator van (onder andere) stikstof, nikkel en molybdeendisulfide, die ontzilting overbodig maakt. “Onze methode is simpel, schaalbaar en veel kosten-effectiever dan andere methodes van groene waterstofproductie die momenteel op de markt zijn”, stelt hoofdonderzoeker Nasir Mahmood in een persbericht. Een ander voordeel van de productiemethode, is dat het geen chloor produceert. Een nadeel van elektrolyse van zout water is namelijk dat er juist wel giftig chloorgas bij vrijkomt. Volgens de Australische onderzoekers is dat bij hun methode niet het geval. Dat is belangrijk, aldus Mahmood: “Het heeft geen zin om fossiele waterstofproductie te vervangen door een methode die het milieu op een andere manier schaadt.” Prototype ontwikkelen Van der Burg verwacht dat de Australische innovatie op den duur zeker interessant kan zijn. Tegelijkertijd is het nog te vroeg om harde conclusies trekken. “Dit bevindt zich echt nog in de laboratoriumfase en er moeten nog wel wat zaken bewezen worden. Kunnen de onderzoekers bijvoorbeeld een lange levensduur van de installatie garanderen? En kunnen ze de stap naar opschaling maken? Dat is afwachten.” Tot die tijd blijft ontzilting van zeewater (om het daarna pas te gebruiken voor elektrolyse) de way to go op plekken waar geen zoetwater beschikbaar is, verwacht Van der Burg. “Dat blijft zeker de aankomende tien jaar nog de meest haalbare en kostenefficiënte methode om dit te doen.” Prototype bouwen Het Australische onderzoeksteam heeft inmiddels een patent voor hun waterstofproductiemethode aangevraagd. Het duurt daarom nog wel even voordat het klaar is voor de markt. De volgende stap is het realiseren van een prototype. Lees ook: Hoe krijgen we de Nederlandse waterstofeconomie sneller van de grond?Onderzoekers produceren waterstof door planten te imiterenNederland waterstofland: 4x innovatie met waterstof