Rianne Lachmeijer 05 juni 2019, 11:26

‘Technologische oplossingen houden stad van de toekomst leefbaar’

In 2050 woont 70 procent van de wereldbevolking in de stad. Deze mensen willen een veilig dak boven hun hoofd, schoon drinkwater, een baan en zich makkelijk verplaatsen. Bovendien worden steden in toenemende mate geconfronteerd met klimaatverandering. Advies- en ingenieursorganisatie Arcadis werkt samen met start-ups aan oplossingen rondom deze trends. ‘Door ons te verbinden aan start-ups kunnen we snelheid maken.’

Adobestock smart city stad

In een volle zaal in de Amsterdamse Zuiderkerk presenteren tien start-ups hun innovatieve ideeën; van co-living tot sensortechnologie die steden klimaatbestendiger maakt. De presentaties vormen de afsluiting van het programma Arcadis City of 2030 Accelerator, Powered by Techstars. Gemene deler van de zeer uiteenlopende ideeën is dat zij allen een oplossing bieden voor de uitdagingen die verstedelijking en klimaatverandering met zich meebrengen.

Belang van innovatie

Verschillende sprekers benadrukken de noodzaak van innovatie om de grote stedelijke uitdagingen van vandaag en morgen aan te pakken. Peter Oosterveer, CEO van Arcadis, stelt dat we de impact van de groei van 50 procent stadsbewoners naar 70 procent in 2050 niet moeten onderschatten. “Nu al verhuizen wekelijks drie miljoen mensen naar steden.” De druk neemt daarmee toe. Het vraagt bijvoorbeeld om goede infrastructuur, betaalbare woningen en meer scholen. “En dat alles op een duurzame manier”, aldus Oosterveer.  

Arcadis bouwt mee aan de stad van de toekomst; een stad waar de kwaliteit van leven goed is. Om de stad leefbaar te maken en te houden ziet het bedrijf kansen in technologische oplossingen en innovatie. Arcadis onderscheidt enkele megatrends die bij elkaar komen en om gecombineerde oplossingen vragen: verstedelijking & mobiliteit; duurzaamheid & klimaatverandering; globalisering en digitalisering.

Lees ook: ‘Het systeem moet 180 graden om’

Koploper worden

Oosterveer stelt dat de bouwsector niet goed scoort op digitale innovatie: één-na-laatste in een McKinsey rapport. Dat wil Arcadis veranderen, maar het bedrijf kan dat niet alleen. “Ik geloof er persoonlijk niet in dat verandering alleen van binnenuit komt; verandering wordt zeker ook geïnitieerd en gefaciliteerd door externe partijen”, zegt Oosterveer.

Arcadis City of 2030 Accelerator​ start-ups

  • Caala
  • Cityflag 
  • Etalyc 
  • Iomob
  • Kndrd 
  • Mela 
  • ModelMe3D 
  • Pause 
  • SensCity
  • Urban Data Eye

 

Daarom is Arcadis de samenwerking aangegaan met Techstars, een Amerikaanse onderneming die beginnende bedrijven helpt in de eerste fase van hun ontwikkeling. De combinatie van de kennis van Arcadis  met de ervaring van Techstars resulteerde in de selectie van tien start-ups. Deze start-ups kregen dertien weken om hun idee verder uit te werken en de businesscase aan te scherpen. Medewerkers van Arcadis fungeerden daarbij als mentor. Eén van die mentoren is de Nederlandse CEO van Arcadis: Gert Kroon. Hij begeleidde de Duitse start-up Caala. Deze start-up biedt een digitale tool die duurzaam ontwerpen van gebouwen makkelijker maakt. “Ik ben warm voorstander van deze jongens, maar ik ben natuurlijk niet objectief wat dat betreft.”

Meerwaarde van een mentor

Als mentor bracht Kroon de start-up in contact met de klanten van Arcadis. Zo toetste Caala of de markt interesse had in hun idee en daarmee de meerwaarde van hun idee. “Want dat is volgens mij een van de belangrijkste zaken: Dat je vooral niet iets innoveert waar vervolgens niemand op zit te wachten.”

'Alleen al in Europa miljoenen gebouwen worden gerenoveerd'

In eerste instantie richtte Caala zich vooral op nieuwbouw. Kroon raadde hen aan om ook naar renovatie te kijken, omdat dat een veel grotere markt is. Zo vraagt de energietransitie alleen al in Nederland om de verduurzaming van meer dan zeven miljoen huizen en één miljoen gebouwen. Deze huizen en gebouwen moeten in 2050 veelal goed geïsoleerd en duurzaam verwarmd zijn én voorzien worden van duurzaam opgewekte elektriciteit. Daarnaast krijgt de gebouwde omgeving in toenemende mate te maken met de gevolgen van klimaatverandering, zoals hittestress en extreme regen. Die uitdagingen stellen andere eisen aan het vastgoed en haar omgeving.

Dat de start-up het advies van Kroon ter harte namen, blijkt uit de presentatie van CEO Philipp Hollberg. “Elke vier weken wordt het equivalent van de stad New York aan de wereld toegevoegd. Tegelijkertijd moeten alleen al in Europa miljoenen gebouwen worden gerenoveerd”, begint Hollberg zijn pitch. Een enorme opgave waar de start-up een oplossing voor biedt.

Digitaal platform voor duurzaam design

Met de toepassing van Caala kunnen architecten, vastgoedontwikkelaars of woningcorporaties hun ontwerp in een digitale omgeving aanpassen en direct zien wat die aanpassing oplevert op het gebied van bijvoorbeeld energie-efficiëntie en milieu-impact. Het gaat om een grote verscheidenheid aan opties die ontwerpers makkelijk kunnen toevoegen of verwijderen. Ook zien zij of hun ontwerp voldoet aan wet- en regelgeving. 

Kroon wil daar nog een kostenmodule aan toevoegen. Hij ziet kansen voor woningcorporaties die hun portfolio verduurzamen voor een succesvolle energietransitie, maar daarvoor beperkte middelen hebben. Caala helpt hen in de afweging ten aanzien van verduurzaming van het vastgoed en de nodige investeringen. “Dit zou fantastisch goed kunnen werken om het juiste besluit te nemen”, stelt Kroon.

De meerwaarde van samenwerking

De meerwaarde van de samenwerking voor Caala zit in het netwerk en de kennis die Arcadis hen biedt. Ook voor Arcadis is er meerwaarde. Vanwege de urgentie van de energietransitie neemt het bedrijf verantwoordelijkheid op dit thema. “Door ons te verbinden aan start-ups die niet gehinderd worden door bureaucratie kunnen we snelheid maken”, vertelt Kroon. “Bovendien dagen we onze mensen uit nieuwe ideeën te bedenken en na te denken hoe deze aan te pakken.”

'Wij dagen onze mensen uit nieuwe ideeën te bedenken'

Ook Arcadis klanten profiteren mee. “Wij koppelen dit aan onze BIM modellen en geven daarmee onze klanten extra waarde omdat we ook direct naar die milieu impact van duurzaamheidsmaatregelen kijken.” Als klanten hiernaar handelen levert dit ook maatschappelijke meerwaarde op, omdat de impact van gebouwen op het milieu vermindert of zelfs positief wordt.

Als mentor van Caala spreekt Kroon vooral over die start-up. Maar ook de meerwaarde van de andere start-ups ontgaat hem niet. Elk van hen speelt in op (één van) de relevante trends van dit moment. Als het officiële programma is beëindigd, benadrukt Kroon dat de samenwerking tussen Arcadis, Techstars en start-ups verder gaat. Volgend jaar en het jaar daarna komen er nieuwe edities van het programma Arcadis City of 2030 Accelerator, Powered by Techstars, want er zijn nog veel kansen en uitdagingen om op te pakken. “Wij zien dat de wereld om ons heen in sterke mate digitaliseert en wij willen daaraan mee doen.”

Lees ookPubliek-private samenwerking maakt energietransitie betaalbaar: “We hebben geen tijd meer voor wantrouwen”

Arcadis City of 2030 Accelerator

De start-ups die naast Caala meededen aan het programma Arcadis City of 2030 Accelerator zijn: Cityflag, Etalyc, Iomob, Kndrd, Mela, ModelMe3D, Pause, SensCity en Urban Data Eye. Zij focussen op verschillende thema’s. Zo verbetert Cityflag de communicatie tussen burger en overheid. Etalyc maakt zinloos wachten voor rode stoplichten verleden tijd. Iomob ontwikkelt de Uber voor het openbaar vervoer: alle opties in één online omgeving. Kndrd speelt in op de huisvestingsopgave door samenleven met huisgenoten te optimaliseren. Mela versimpelt, versnelt en verbetert de verslaglegging voor werknemers in de industrie. ModelMe3D vergemakkelijkt gebiedsontwikkeling met een platform waarop alle stakeholders interacteren. Pause verbetert de werksituatie met persoonlijk meditatie-advies voor werknemers. SensCity biedt Software as a Service waarmee private en publieke partijen real time inzicht krijgen in klimaatveranderingsrisico’s. Urban Data Eye helpt bedrijven en instanties data zinvol in te zetten.

Hoofdafbeelding: Adobe Stock | Overige afbeeldingen: Arcadis

Melbourne: Duurzame oplossingen tegen klimaatverandering

De stad besteedt veel aandacht aan duurzame oplossingen om de negatieve effecten van klimaatverandering tegen te gaan. Dat doen ze door met nationale en lokale overheden, bedrijven en inwoners van Melbourne samen te werken. Melbourne is dan ook één van de steden die de Carbon Neutral Cities Alliance heeft ondertekend; een samenwerkingsverband tussen wereldsteden om de CO2-uitstoot uiterlijk in 2050 met 80 tot 100 procent te hebben verminderd. De Victoriaanse hoofdstad wil de emissiereductie in 2020 al met 100 procent hebben teruggebracht ten opzichte van 2006.Regenwatersystemen besparen drinkwaterOmdat Australië met een tekort aan drinkwater kampt, zijn er in Melbourne meerdere watermanagementprojecten voor een duurzame watervoorziening. Zo is er in één van de drukbezochtste parken van Melbourne een regenwatersysteem gebouwd. Het Birrarung Marr herbergt veel inheemse en exotische planten waardoor het park een grote ecologische, sociale en economische waarde heeft. Als gevolg van de droogte en extreme hitte, is besproeiing nodig om zowel de bomen en planten van voldoende water te voorzien. Met het regenwatersysteem wordt jaarlijks 35 miljoen liter drinkwater bespaard. Het systeem vangt het regenwater op voor irrigatiehergebruik voorziet het park van continue toevoer van water. Dit verminderd het gebruik van drinkwater voor irrigatie met 70 procent. Het grootste regenwatersysteem van Melbourne ligt in Fitzroy Gardens. In totaal heeft dit unieke park een oppervlakte van 26 hectare. Jaarlijks voorziet het systeem de erfgoedtuin van zeventig miljoen liter water. Het systeem vangt het water op en behandelt en bewaart dit voor hergebruik om het park te irrigeren. Naar schatting vervangt het systeem 59 procent van het drinkwater, dat eerder voor irrigatie werd gebruikt. Collectieve stroomafname door lokale instanties Wind is tevens een belangrijke energiebron voor de stad Melbourne. Een nieuw windmolenpark levert energie aan veertien toonaangevende universiteiten, culturele instellingen, bedrijven en raden. De opgewekte stroom komt uit Crowlands, zo’n tweehonderd kilometer ten westen van Melbourne. Het Melbourne Renewable Energy Project is het eerste project in Australië waarbij een groep lokale overheden en instellingen gezamenlijk hernieuwbare energie inkoopt van een nieuw gebouwde faciliteit.Het windmolenpark wordt gefinancierd via een langlopende stroomafnameovereenkomst met de veertien instanties, die samen jaarlijks 88 GWh elektriciteit uit het windpark inkopen. Deze aanpak biedt prijszekerheid op de lange termijn en maakt het voor instellingen en bedrijven mogelijk om in actie te komen tegen klimaatverandering.  Bovendien is het windpark van cruciaal belang voor Melbourne om de doestellingen voor het terugdringen van de CO2-uitstoot te halen. “Voortbouwend op het succes en de verkregen inzichten, faciliteiten we een nieuwe overeenkomst voor bedrijven uit Melbourne. We werken op dit moment samen met een nieuwe groep grootverbruikers die interesse hebben hieraan te deelnemen”, zegt James Wark, business development manager bij het Sustainable Melbourne Fund.Met de komst van het nieuwe windmolenpark ligt de staat Victoria op schema om zijn doelstellingen voor hernieuwbare energie te behalen: Tegen 2025 moet 40 procent van de elektriciteitsbehoeften van de staat uit hernieuwbare bronnen komen.Teslatown YarraBendBehalve instellingen en bedrijven in Melbourne, leveren ook inwoners een actieve bijdrage aan het verduurzamen van hun stad. Op 6,5 kilometer van het zakencentrum van Melbourne is de duurzame buitenwijk YarraBend gerealiseerd met in totaal zo’n tweeduizend woningen voor vijfduizend inwoners. De Australische vastgoedontwikkelaar Glenvill heeft de energiezuinige wijk ontwikkeld in deze groene mini-voorstad.Bij de bouw van de wijk is er met name gelet op de toekomstbestendigheid van de huizen. “Sommige gebieden van de buitenwijk worden voorzien van installaties die het waterverbruik met 43 procent verminderen, het afval in stortplaatsen terugbrengen met 80 procent en het energieverbruik met 34 procent verminderen”, zei Danni Addison van het Urban Development Institute of Australia (UDIA) tegen Digitaltrends. UDIA heeft aan Yarrabend de hoogste score van het keurmerk Ecologically Sustainable Development toegekend, wat betekent dat de huizen op een zeer duurzaam verantwoorde wijze zijn gebouwd.  YarraBend kreeg de naam Teslatown toebedeeld omdat de appartementen, herenhuizen en eengezinswoningen zijn uitgerust met energiezuinige verlichting en apparatuur, een laadpaal, zonnedak en een ingebouwde Tesla Powerwall. Daarmee is YarraBend de eerste wijk ter wereld waar Tesla batterijen in huizen zijn geplaatst. Sinds de introductie van de Tessa Powerwall is de vraag ernaar explosief gestegen. Deze trend is te verklaren door de overvloed aan zonuren in combinatie met het feit dat de energiekosten in Australië hoger zijn dan elders. Bovendien willen veel Australiërs zelfvoorzienend zijn in hun energiebehoeften.  MelbourneVolgens een onderzoek dat IESE Cities in Motion Strategies onder 165 steden wereldwijd heeft uitgevoerd, scoort de stad Melbourne erg goed op bestuurlijk gebied, stedelijke ontwikkeling en sociale cohesie. De stad kent relatief weinig criminaliteit en armoede terwijl het niveau van onderwijs en de gezondheidszorg bovengemiddeld is. Het is kortom een georganiseerde en welvarende stad.Tegelijkertijd is het een plek waar klimaatverandering aan de orde van de dag is. Hevige bosbranden, hittegolven, extreme periodes van droogte en een schaarste aan drinkwater zijn daar het gevolg van. Er wordt dan ook veel aandacht besteed aan duurzame oplossingen om de negatieve effecten van klimaatverandering tegen te gaan.Dit artikel maakt onderdeel uit van een serie. Houd de komende dagen de website in de gaten voor artikelen over Helsinki en Johannesburg of lees alvast over duurzame plannen in andere steden ter wereld:Zo beschermt de hoofdstad van Ecuador de biodiversiteit in de stad Sidewalk Toronto: een community Singapore: hotspot voor duurzame innovatieBeeld: Adobe Stock