Sebastian Maks
24 juli 2023, 11:41

Goed nieuws voor zonneboeren: hop groeien onder zonnepanelen is geen klein bier

Een Duitse boer heeft aangetoond dat hop, één van de hoofdbestanddelen van bier, goed kan groeien onder zonnepanelen. Op zijn boerderij in de buurt van München heeft hij een zonnepark op palen geplaatst, waaronder hopplanten zich ongehinderd kunnen ontwikkelen. De schaduw van de zonnepanelen biedt veel voordelen voor de gewassen, zoals bescherming tegen toenemende hitte en het verlengen van de tijd dat regenwater zijn werk doet in de bodem. De vondst is goed nieuws voor ‘agri-PV’, waarmee wereldwijd meer wordt geëxperimenteerd.

Adobe Stock 139807715 Door gewassen te telen onder zonnepanelen, gaat de kostbare ruimte die nodig is voor het aanleggen van zonneparken niet verloren. | Credits: Adobe Stock

Josef Wimmer boert in het Duitse Au in der Hallertau, een gemeente die bekend staat om haar grootschalige hopproductie. Sinds kort heeft hij een zonnepark aangelegd op zijn boerderij, waarmee zo’n 250 woningen kunnen worden voorzien van stroom. Om die aanleg niet ten koste te laten gaan van zijn hop-oogst, heeft Wimmer in samenwerking met een lokaal zonnetechnologiebedrijf geëxperimenteerd met het groeien van hoppplanten onder de zonnepanelen. Die plaatsten ze op palen, zodat de planten genoeg ruimte hadden om op te komen.

Gezondere en koelere gewassen

Wat bleek: dat gaat prima. De hopplanten groeien zoals normaal, en de zonnepanelen brengen zelfs voordelen die de oogst kunnen vergroten. Zo biedt hun schaduw bescherming tegen de zon, waarvan de warmte schadelijk kan zijn voor de hop. In het kader van toenemende warmte, zoals nu onder meer in het zuiden van Europa merkbaar is, biedt de vondst perspectief voor het verbouwen van warmtegevoelige gewassen. Ook kunnen de zonnepanelen ervoor zorgen dat regenwater langer in de bodem blijft, en dat hopplanten gezonder blijven en minder vatbaar zijn voor ziekten.

Dubbel ruimtegebruik

Los van de voordelen voor Wimmers oogst en potentieel die voor andere boeren, is de vondst een opsteker voor het dubbele gebruik van ruimte. Een veelbesproken nadeel van zonneparken is namelijk dat er veel ruimte voor nodig is, wat in Nederland een kostbaar goed is. Door de aanleg van zonneparken te combineren met andere bezigheden, wordt dat nadeel enigszins tenietgedaan. “Aangezien er al zonnepanelen waren op de boerderij (van Wimmer, red.), was het een logische stap om ze een tweede doel te geven door ze op palen boven de gewassen te plaatsen”, zei Bernhard Gruber, een betrokkene bij het project.

Meer experimenten

Wimmer is de eerste boer die experimenteert met hopgroei onder zonnepanelen. Maar andere gewassen worden wereldwijd wel al aan testen onderworpen. Agri-PV, zo heten die projecten samen. Change Inc. schreef eerder bijvoorbeeld over fruitteler Maarten van Hoof die succesvol frambozen teelt onder zonnepanelen. De panelen beschermen de frambozen tegen regen en wind, wat voorheen met folie gebeurde dat veelvuldig vervangen moest worden. Dat hoeft met het telen onder zonnepanelen niet meer. Er zijn vergelijkbare verhalen van andere fruitsoorten zoals aardbeien.

Toch klinken er soms ook minder hoopvolle geluiden. De teelt van fruitsoorten kan dan wel succesvol zijn, het is wel mogelijk dat de uiteindelijk oogst iets lager uitvalt dan zonder de schaduw van zonnepanelen. Vorig jaar bleek uit de voorlopige resultaten van een grootschalig project dat de opbrengst van frambozen onder zonnepanelen 5 procent per hectare lager was dan in de open lucht. Bij aardbeien liep dat percentage op tot wel 25 procent.

Lees ook:

Nieuwe studie: aardgas heeft mogelijk even grote impact op klimaat als steenkool

Volgens een peer reviewed studie die in vakblad Environmental Research Letters werd gepubliceerd, zou de totale uitstoot van aardgas even hoog kunnen zijn als die van steenkool. Bij verbranding produceert steenkool twee keer zoveel CO2 als aardgas. Maar bij de ontginning van aardgas komt methaan vrij, een broeikasgas dat per molecule 25 keer zoveel warmte in de atmosfeer kan houden als koolstofdioxide.Volgens de studie kan zelfs een kleine hoeveelheid methaan die vrijkomt bij de productie en het transport van aardgas een aanzienlijke impact hebben op het klimaat. Indien slechts 0,2 procent van het methaan in de gasketen lekt, zou de schade al even groot zijn als de steenkoolindustrie.Methaanlekken In de paper worden echter studies aangehaald waarin wordt gemeten hoeveel procent van het methaan weglekt bij bestaande productiegebieden, zowel binnen de VS als daarbuiten. Daaruit blijkt dat het lekpercentage een stuk hoger is, van 0,65 procent tot, op sommige plaatsen, maar liefst 66,2 procent. De auteurs van de studie hielden daarbij rekening met alle stadia van de productie, van beide energiebronnen. Bij de ontginning van steenkool komt immers ook methaan vrij. Ook opvallend: wanneer steenkool wordt verbrand, komt ook zwaveldioxide (SO2) vrij, een molecule die juist zonlicht weghoudt van de atmosfeer en dus een deel van de CO2-verwarming compenseert. Belangrijk om op te merken is wel dat SO2 voor hart- en longproblemen kan zorgen en ook zure regen veroorzaakt.Slecht nieuws voor de aardgasindustrie Het nieuws komt net op een tijdstip dat energiebedrijven meer willen investeren in de aardgasontginning. Energiegiganten als ExxonMobil en Shell geloven dat aardgas, met name vloeibaar gemaakt aardgas (LNG), de komende decennia een grote rol zal blijven spelen in de energievoorziening. Zij zien dit als een beter alternatief voor steenkool. Ook willen zij sterker inzetten op koolstofopvang en -opslag, in plaats van steeds meer te investeren in hernieuwbare energie.Zij geloven dat, indien aardgas wordt uitgefaseerd, energie in het algemeen veel duurder zal worden. Een voorbeeld is Europa, dat aardgasprijzen vorig jaar zag vertienvoudigen nadat de voorraad uit Rusland deels wegviel. Dat was een significante factor die de inflatie deed toenemen. Critici verwijten de bedrijven er echter van aan greenwashing te doen. Aardgaswinning zou de klimaatdoelstellingen op de lange baan schuiven en als doel hebben om meer winst te maken. Deze nieuwste studie zet het argument van critici kracht bij.Lees ook:Friezen willen aardwarmte uit vulkaan in Waddenzee Dordrecht claimt eerste gasloze warmtenet van NederlandHoe bedrijven ondanks dreigende onteigening warmtenetten kunnen aanleggen