Het nieuwe, grote probleem: methaanuitstoot steeg naar record in 2021

Het methaangehalte in de atmosfeer is vorig jaar met de grootste hoeveelheid gestegen sinds de metingen vier decennia geleden begonnen. Dat is reden tot grote zorg, want methaan is minder overvloedig in de atmosfeer aanwezig dan koolstofdioxide, maar het is krachtiger in zijn kortetermijneffecten op het broeikaseffect. Grote hoeveelheden methaan komen vrij bij het boren naar olie en gas en lekken uit pijpleidingen. Andere bronnen zijn onder meer vee, stortplaatsen en het verval van organisch materiaal in wetlands.

Megumi nachev Zbae Qvw F Urk unsplash
Koeien, geiten en schapen stoten vanwege hun vier magen methaan uit. Een 27 tot 34 keer sterker broeikasgas dan CO2. | Credit: Unsplash

Methaan is een broeikasgas dat volgens de laatste beoordeling van het Intergouvernementeel Panel inzake klimaatverandering (IPCC) ongeveer 0,5°C aan de opwarming van de aarde heeft bijgedragen. Elk molecuul methaan dat aan de atmosfeer wordt toegevoegd, is ongeveer 26 keer krachtiger voor het veroorzaken van opwarming dan een CO2-molecuul, maar het blijft slechts ongeveer tien jaar in de atmosfeer.

De atmosferische concentraties van methaan zijn de afgelopen 15 jaar gestaag toegenomen en in 2021 stegen ze met een recordbedrag ten opzichte van het jaar ervoor, en bereikten een nieuw hoogtepunt, volgens een voorlopige analyse van de National Oceanic and Atmospheric Administration. Het vorige record voor de jaarlijkse stijging van het methaangehalte was in 2020.

Door de sterk stijgende methaanemissies van de afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor de rol van het gas bij het versnellen van de klimaatverandering. Kooldioxide draagt nog steeds veel meer bij aan de opwarming van de planeet. De NOAA-analyse die donderdag is gepubliceerd, geeft aan dat de niveaus van kooldioxide ook in 2021 snel bleven stijgen. In de afgelopen 10 jaar zijn de kooldioxideconcentraties in het snelste tempo gestegen in de meer dan zes decennia sinds de monitoring begon.

Energie-industrie verantwoordelijk voor een derde van de methaanemissies

Vanwege de hoeveelheid meer methaan die in kortere tijd bijdraagt aan de opwarming, beschouwen wetenschappers het verminderen van de methaanemissies echter als een manier om de opwarming sneller te beteugelen. En, in tegenstelling tot koolstofdioxide, dat vrijkomt in de atmosfeer wanneer fossiele brandstoffen worden verbrand voor energie, is methaan het belangrijkste bestanddeel van aardgas, wat betekent dat vervuilers economische redenen hebben om niet te veel ervan via lekken in de lucht te laten vrijkomen. De energie-industrie is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de wereldwijde methaanemissies, schatten wetenschappers.

Afgezien van het vasthouden van warmte aan het aardoppervlak, draagt methaan ook bij aan ozonvervuiling, wat ademhalingsproblemen en andere gezondheidsproblemen kan veroorzaken. Volgens NOAA’s schattingen is methaan nu meer dan twee en een half keer overvloediger in de atmosfeer dan vóór de industriële revolutie.

Een factor die mogelijk heeft bijgedragen aan de snelle groei van de methaanemissies in de afgelopen twee jaar, kan de toegenomen regenval in tropische gebieden zijn als gevolg van het klimaatfenomeen dat bekend staat als La Niña. De toegevoegde regen en het vocht hebben mogelijk geleid tot een verhoogde methaanproductie door microben die in tropische wetlands leven. Deze micro-organismen zijn ook actiever bij warmer weer, dus de natuurlijke emissies van methaan uit wetlands en andere plaatsen kunnen over het algemeen toenemen naarmate de planeet warmer wordt.

Lees ook: Wereldwijde emissies methaan worden sterk onderschat

Vandaag stoppen met methaan heeft grote voordelen

Op een wereldwijde klimaattop vorig jaar in Glasgow, hebben meer dan 100 landen de handen ineen geslagen en beloofd om de wereldwijde methaanuitstoot tegen 2030 met 30 procent te verminderen. Landen die de overeenkomst hebben ondertekend, omvatten tweederde van de wereldeconomie, maar de helft van de 30 grootste methaanuitstoters, waaronder Brazilië, China, India en Rusland hebben echter op het moment van schrijven nog niet getekend.

Hoe kan methaanreductie zoveel effectiever zijn dan CO2-reductie, als methaan minder bijdraagt aan de opwarming van de aarde dan CO2? Dat komt omdat methaan veel korter in de atmosfeer leeft dan CO2, en daarom reduceert het verminderen van de uitstoot van methaan de hoeveelheid methaan in de atmosfeer ook snel, binnen tientallen jaren.

Methaan heeft een halfwaardetijd van ongeveer tien jaar, dus ruwweg gezegd, als je vandaag 10 ton methaan uitstoot, blijft er na tien jaar nog 5 ton in de atmosfeer. Als we vandaag volledig zouden stoppen met het uitstoten van methaan, zou de door methaan veroorzaakte opwarming van de aarde over ongeveer 20 jaar halveren. Dat staat in schril contrast met CO2, dat zo lang in het klimaatsysteem leeft dat zelfs zonder bijkomende uitstoot de door CO2 veroorzaakte opwarming van de aarde eeuwenlang hetzelfde zal blijven. Dit is de reden waarom langzame vooruitgang op het gebied van CO2-reductie zo schadelijk is. Elke ton CO2 die we uitstoten, blijft honderden, mogelijk zelfs duizenden jaren in het klimaatsysteem en zal de planeet opwarmen.

Atmosfeer reageert snel op veranderingen in broeikasgasniveaus

Een vermindering van de methaanemissies levert een snelle overwinning op als het gaat om het afschaven van enkele tienden van een graad van de opwarming van de aarde. Deze temperatuurdaling is echter evenredig met de snelheid waarmee de methaanemissies worden verminderd. Dus zodra de reducties stoppen (we stabiliseren bijvoorbeeld de wereldwijde methaanemissies op 30 procent onder het niveau van 2020), zal de door methaan veroorzaakte opwarming stabiliseren en dan opnieuw langzaam weer beginnen te stijgen.

Dat komt omdat terwijl de atmosfeer relatief snel (een paar jaar) op veranderingen in broeikasgasniveaus reageert, de oceanen, die ook broeikasgassen absorberen, veel langzamer reageren. Het hele klimaatsysteem zou honderden jaren nodig hebben om weer in evenwicht te geraken, en dus als we de samenstelling van de atmosfeer “bevriezen”, zou de temperatuur in de loop van de eeuwen toch nog langzaam stijgen. Als we de methaanemissies na 2030 zouden kunnen verminderen met een snelheid van ongeveer 3 à 5 procent per decennium, zou dit de langzame equilibratie tegengaan, en een stabiel niveau van door methaan veroorzaakte opwarming van de aarde opleveren.

Lees ook: Dit bedrijf gaat koeien fokken die minder scheten en boeren laten, omdat het klimaatvriendelijker is

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Change Inc.

join the changesluit je gratis aan

Bij een ecosysteem van 42.512 professionals, bedrijven en start-ups die samen aan oplossingen werken voor een betere toekomst. Met dagelijks kwaliteitsjournalistiek, inzichten en evenementen, want morgen wordt vandaag bedacht.

Join the change, word lid

Nieuws & Verhalen

Changemakers

Bedrijven

Events


Producten & Diensten

Magazines


Lidmaatschap

Inloggen

Sluit je aan


Over Change Inc.

Over ons

Waarom Change Inc.

Team

Partnerships & Adverteren

Werken bij Change Inc.

Pers & media

Onze partners

Contact

Start

Artikelen

Changemakers

Bedrijven

Menu