Sebastian Maks
21 maart 2024, 14:29

VN: aanwas van e-waste loopt de spuigaten uit, kansen voor recyclers enorm

Volgens een onderzoekstak van de Verenigde Naties groeit de stroom van elektronisch afval in een bijzonder rap tempo. In 2022 produceerde de wereld 63 miljoen ton e-waste, een stijging van ruim 80 procent ten opzichte van 2010. Nog geen kwart van dat afval werd gerecycled. Een enorme kans voor recyclebedrijven, die er kostbare en veelgevraagde metalen uit kunnen filteren.

Getty Images 122061346 Slechts 22 procent van al het afval wereldwijd wordt momenteel gerecycled, blijkt uit de Global E-waste Monitor 2024. | Credits: Getty Images

De United Nations Institute for Training and Research (UNITAR) definieert e-waste als ‘elk willekeurig afgedankt product met een batterij of stekker’. In 2022 produceerden we daar zo veel van dat je met het afval anderhalf miljoen vrachtwagens kunt vullen. En volgens UNITAR stijgt de stroom e-waste elk jaar met 2,6 miljoen ton, waardoor we in 2030 met een jaarlijkse afvalberg van 82 miljoen ton achterblijven. Een stijging van 33 procent ten opzichte van 2022.

Nog weinig recycling

Slechts 22 procent van al het elektronisch afval wereldwijd wordt momenteel gerecycled, blijkt uit de Global E-waste Monitor 2024. Daarmee blijft een schat aan bruikbare grondstoffen onbenut, waarvan het belangrijkste: schaarse metalen. Die metalen zijn veelgevraagd, bijvoorbeeld voor de productie van batterijen voor in elektrische auto’s. Volgens een berekening van UNITAR ligt er in de berg e-waste van 2022 voor zo’n 91 miljard dollar (83 miljard euro) aan edele metalen opgeslagen. Dat biedt een enorme kans voor recyclers, die zulke metalen uit het afval kunnen filteren en verkopen aan productiebedrijven.

Uiteenlopende percentages

Het blijkt dat de recyclepercentages van e-waste verschillen per regio. In Europa, verantwoordelijk voor de grootste afvalstroom, is het percentage het hoogst: 42,8 procent. In Azië ligt dat met 11,7 procent al een stuk lager. In Afrika wordt nog geen procent van het elektronisch afval gerecycled. Volgens UNITAR kan het financieel baten om het wereldwijde reductiepercentage op te schroeven. Als 60 procent van alle e-waste tegen 2030 wordt gerecycled, worden de winsten (waarin baten als verminderde gezondheidsrisico’s zijn meegerekend) geschat op 38 miljard dollar (35 miljard euro).

Goudmijn aan grondstoffen

Vorig jaar bleek uit onderzoek van stichting OPEN (Organisatie Producentenverantwoordelijkheid E-waste Nederland) dat 178 miljoen van de 846 miljoen elektrische apparaten die Nederlanders thuis hebben, niet wordt gebruikt. Het gaat om onder meer beamers, elektrische sigaretten, broodbakmachines, mobiele telefoons en smartwatches. “De cijfers laten zien dat er een enorme voorraad van elektrische apparaten in onze huizen ligt die niet gebruikt wordt”, zei Steven van Eijck, voorzitter van Stichting OPEN. “Doodzonde natuurlijk. Mochten ze kapot zijn en niet meer gerepareerd kunnen worden, dan ligt er een goudmijn aan grondstoffen onbenut. Het is hoog tijd dat we onze visie op elektronica bijstellen en beter nadenken over hoe we met deze producten omgaan gedurende hun levenscyclus.”

Lees ook:

Warmtebatterij verwarmt wijken en gebouwen als het net geen stroom kan leveren

In plaats van een warmtebatterij hadden ze het ook een waterbatterij kunnen noemen. HoCoSto (Hot Cold Storage) uit Zundert maakt enorme bassins, waar 2 tot 3 miljoen liter water in opgeslagen kan worden. In die bassins zit een thermisch opslagsysteem in de vorm van duizenden meters aan vacuümbuizen. De hele installatie wordt in de bodem ingegraven, zodat je er later weer een parkeerplaats, grasveld of speeltuin op kunt aanleggen. In de ondergrondse energieopslag wordt warmte en koude opgeslagen in water tot een temperatuur van 90 graden. Goedkoop en duurzaam Dat water kan verwarmd worden door zonnecollectoren, maar in de meeste gevallen gebeurt dat door een grote warmtepomp. Die draait op elektriciteit en haalt warmte en koude uit de lucht. Hij verwarmt de batterij vooral buiten de spitstijden op het elektriciteitsnet, als er veel aanbod en weinig vraag is. Zo wordt het net ontlast. “Door de warmtepomp aan te zetten als er veel groene stroom is en de stroomprijs laag is, draait de pomp op zulke momenten vooral op wind- en zonne-energie. Je gaat dus warmte produceren als dat of heel goedkoop of heel duurzaam is”, zegt directeur Siebe Geerts. De uitvinding van zijn vader René trok tijdens zonnevakbeurs Solar Solutions veel bekijks. Van het gas af Gekoppeld aan een warmtenet kan de batterij bedrijven, scholen, sport- en welnesscomplexen, appartementengebouwen of zelfs hele bedrijventerrein en wijken koelen en verwarmen en zo van het gas afhalen. Gecombineerd met zonnepanelen kunnen die energieneutraal of zelfvoorzienend worden. HoCoSto installeerde zijn systeem onder meer bij voetbalclub Wernhout, die zijn gaskraan na drie maanden kon dichtdraaien, het Leidsche Rijn College, dat nu voor 95 procent zelfvoorzienend is, en een duurzaam complex van veertig woningen in Eindhoven, waar zonnecollectoren op het dak het water verwarmen. Ook het nieuwe hotel dat in 2025 zijn deuren opent naast duurzaam saunaresort Thermen Berendonck, krijgt een warmtebatterij van HoCoSto. In 2023 kreeg Thermen Soesterberg via partner Linthorst al een dergelijk systeem.Directeur Siebe Geerts van HoCoSto lichtte de werking van de warmtebatterij toe tijdens zonnevakbeurs Solar Solutions.Geen stroom voor warmtepomp In de nieuwe wijk Groenpoort in Veenendaal komen dit jaar 930 woningen die op een duurzame manier gekoeld en verwarmd zullen worden door een collectieve warmtepomp en een warmtenet. Daar speelt een ander probleem: netcongestie. Het lokale elektriciteitsnet zit vol en kan geen extra stroom meer leveren. “De netbeheerder heeft gezegd: jullie kunnen er wel een grote warmtepomp neerzetten, maar die mag alleen elektriciteit gebruiken als wij zeggen dat het kan”, vertelt Geerts. “Tussen 7.00 en 10.00 uur ’s morgens en tussen 16.00 en 19.00 uur ’s avonds is er vanwege netcongestie niet genoeg stroom voor de warmtepomp. Daarom is er gezocht naar een andere oplossing en dat is onze opslag geworden.” Kijk hier hoe de warmtebatterij van HoCoSto bij Thermen Soesterberg werd geïnstalleerd:Netcongestie oplossen De warmtebatterij in Veenendaal komt in een bassin van 1.500 kubieke meter te staan. Hij laadt overdag op en levert op drukke tijden ’s ochtends en ’s avonds warmte aan de huizen als de warmtepomp uit moet. Zo levert hij een bijdrage aan het voorkomen en oplossen van netcongestie. Volgens Geerts is het systeem ook een oplossing voor bedrijven of hotels die willen uitbreiden, maar van hun netbeheerder vanwege diezelfde congestie geen grotere stroomaansluiting krijgen. “Door de warmtevraag met onze warmtebatterij te flexibiliseren, kunnen we de piekvraag naar energie opvangen en kunnen ze met dezelfde aansluiting toch uitbreiden”, zegt hij. Lees ook: Revolutionaire zoutwaterbatterij getest in DelftWarmtebuffer van Nederlandse start-up verlaagt energierekening tot wel 75 procentBill Gates investeert in Nederlandse warmtebatterij en ijzerpoederVader en dochter runnen start-up: goedkoop zonnestroom opslaan met wateraccuSauna’s op zonnepanelen en warmtepompen hebben geen last van energiecrisis