Sabine Sluijters 26 september 2022, 11:19

Changemaker Annemarie Kerkhof wil windparken zo duurzaam mogelijk maken

Annemarie Kerkhof is Area Lead Strategic Sustainability bij Vattenfall. Haar ultieme doel is het volledig verduurzamen van windparken, zodat de impact op mens en natuur minimaal is.

Hollandse Kust Zuid Vattenfall Bij het produceren, gebruiken en afbreken van windparken komen broeikasgassen vrij. | Credits: Vattenfall

“Ik ben verantwoordelijk voor het verduurzamen van de windparken. Ik wil de impact op het milieu van een windpark zoveel mogelijk verminderen en daarmee bijdragen aan onze ambitie om fossielvrij leven binnen één generatie mogelijk te maken.

Heeft een windpark een grote CO2 footprint?

Natuurlijk is de CO2 footprint van windparken vele malen lager dan van energie op basis van fossiele brandstoffen. Maar ook bij het produceren, gebruiken en afbreken van windparken komen broeikasgassen vrij. Zo’n 14 gram CO2 per kilowattuur. Dat is niks vergeleken bij de CO2 footprint van energie opgewekt met fossiele brandstoffen die tussen de 400 en 1100 gram per kilowattuur ligt.”

Today’s Changemakers

Iedere dag zijn Changemakers bezig met de verandering van morgen. Iedere week portretteert Change Inc. drie van hen als Today’s Changemaker. Dit zijn ondernemers waarbij nieuw leiderschap, duurzaamheid en een betere economie samenkomen. Zoals Guus Verhees. Als Managing Partner bij SHIFT Invest investeert hij in innovatieve ondernemingen die een positieve bijdrage leveren aan het milieu.

Hoe verduurzaam je een windpark?

“Bij windparken komt de CO2 niet vrij bij de productie van energie maar in de keten. Bij het maken van de onderdelen, het bouwen en afbreken. Een windpark op zee bijvoorbeeld, daar heb je enorm veel turbines voor nodig, schepen, kabels. Vattenfall wil in 2040 naar net zero emissies voor onze eigen operatie, onze keten en onze klanten. In 2030 moeten de emissies in de keten gehalveerd zijn. En 25 procent van de emissies in de keten van Vattenfall komt van wind. En dat wordt alleen maar groter want wind wordt steeds belangrijker.”

“We gaan daarvoor in gesprek met onze leveranciers. We vragen bijvoorbeeld of ze ook staal kunnen inkopen met een lagere emissie-intensiteit. Ook stellen we zelf criteria bij het inkopen van onderdelen van windparken. Zoals bij de bouw van het windpark Nieuwe Hemweg Amsterdam. Daar hebben we de milieu-impact van de funderingen van windmolens met 25 procent kunnen verminderen.”

Is daar veel extra geld voor nodig?

Dat heeft tot 25 procent reductie van milieu-impact geleid maar niet tot extra kosten. Als je aandacht hebt voor het milieu kan je oplossingen vinden die je anders niet zou zien.”

Hoe ver ben je?

“De grote veranderingen moeten we nog voor elkaar krijgen. Groen staal inkopen bijvoorbeeld. Dat staal draagt voor ongeveer de helft bij aan de CO2 footprint van een windpark. Dus daar moeten we echt iets doen. Vattenfall is onderdeel van de Joint Venture Hybrit waar staal wordt geproduceerd met waterstof in een proeffabriek. Maar de hoeveelheden groen staal zijn nog heel laag.”

“Het verduurzamen van een windturbine is lastig. Want hij bestaat uit veel componenten die allemaal worden ingekocht. Dus elk onderdeel heeft weer talloze toeleveranciers. Dat zijn veel stappen om te traceren. Bij een fundering is dat relatief makkelijker: de keten is korter en daardoor zijn de tussenpartijen makkelijker te achterhalen.

Welk doel heb je voor ogen?

“Vorig jaar hebben we onszelf tot doel gesteld dat in 2021 geen windmolen bladen meer naar een stortplaats gaan. En in 2025 gaan we 50 procent van de bladen recyclen of hergebruiken. En in 2030 is het doel om naar 100 procent recycling of hergebruik gaan. Dat is afhankelijk van de technologie of dat ook gaat lukken. We zijn een van de eerste energiebedrijven die zulke strenge doelen heeft gesteld.”

“We proberen de doelen die we stellen direct in praktijk te brengen. De bladen van de wind turbines van het Irene Vorrink windpark bijvoorbeeld, dat dit jaar is afgebroken, zijn volledig gerecycled. Daar worden ski’s, isolatiemateriaal en frames voor zonnepanelen van gemaakt. We proberen ook windparken langer in gebruik te houden. Dan hoef je ook minder materiaal in te kopen. Siemens Gamesa heeft nu een recyclebaar blad op de markt gebracht. Voor Hollandse Kust Zuid hebben we drie sets daarvan gekocht. Die zijn zo ontworpen dat de losse materialen makkelijk kunnen worden terug gewonnen.”

Ik ben wel tevreden met de resultaten tot nu toe. Ik denk dat we goed op weg zijn. Maar natuurlijk wil ik meer bereiken. Het ultieme doel is een windpark dat minimale impact heeft op natuur en mens, ook in de keten. Dat is waar we naar toe werken.

Welk type leider is daarvoor nodig?

“Om dat te bereiken moet je open staan voor alle ideeën, en dat het helemaal anders kan. En zoeken naar ieders belangen en die bij elkaar brengen. Op die manier is het mogelijk om tot echte verandering te komen. Ook moeten we vooral leren van elkaar. Als je in je eentje het wiel moet uitvinden gaat het veel trager.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Je kantoor verwarmen door Bitcoin te minen? “Het is goedkoper dan gas”

Kunnen computers, die de klok rond Bitcoin minen, een traditionele verwarming op gas voor kantoorgebouwen overtreffen? Uiteraard, maar het hangt natuurlijk sterk af van de gangbare elektriciteitsprijzen, meent Bert de Groot, een Nederlandse ondernemer die recent Bitcoin Brabant uit de grond stampte en nu mining-installaties plaatst voor bedrijven. “Het is momenteel gewoonweg goedkoper om met een computer te verwarmen. Zeker als je op dit moment gas stookt”, zegt De Groot tegen Business AM. Sinds de gasprijzen begin dit jaar door het dak zijn gegaan, kon de ondernemer met zijn éénmanszaak Bitcoin Brabant een eerste miner plaatsen bij een firma. Sindsdien is de bal gaan rollen en plaatste hij al tientallen installaties. Minen bij de buren “Je hebt wel echt een goede elektriciteitsprijs nodig om dit te kunnen doen. Vorig jaar was ik thuis aan het minen met een elektriciteitsprijs onder de 5 cent per kilowattuur. De winstmarges voor minen waren toen hoog”, stipt De Groot aan. Maar toen in januari de prijzen boven de 25 cent stegen en uiteindelijk tot rond de 60 tot 70 cent uitkwamen in Nederland, werd het minen van thuis uit onbetaalbaar. “Toen de gasprijzen begonnen te stijgen, kwam ik in contact met iemand die oude elektrische heaters ging neerzetten in zijn broeikas. Ik stelde voor om er miners neer te zetten omdat die persoon nog een goedkoop elektriciteitscontract had. Sindsdien kreeg ik heel veel aanvragen binnen”, zegt De Groot. Dit jaar plaatste Bitcoin Brabant al dertien installaties. Een volgende installatie voor een restaurant in Antwerpen staat nog op de planning en ook een enkele miner voor een groot bedrijf waar de hal nog met gasstraalkachels wordt verwarmd. “We willen nagaan of we gas daar volledig kunnen vervangen”, zegt De Groot. Besparen door mining Een miningcomputer produceert ongeveer evenveel warmte als een gemiddeld huishouden stookt met gas. Heb je een efficiënte gasketel, dan verbruik je 1.200 kubieke meter aan gas op jaarbasis, weet De Groot. In bedrijven zijn er meestal minder efficiënte gasketels in gebruik en ligt het verbruik een pak hoger. “Als je bedrijfsgebouw degelijk geïsoleerd is, kun je met een miner jaarlijks zo’n 1.200 kubieke meter aan gas besparen. Op dit moment staan de gasprijzen boven de 2 euro. Dit betekent dat je 2.500 euro aan gaskosten bespaart per jaar. De prijs van een miner ligt momenteel onder de 10.000 euro. Op lange termijn is de prijsbesparing op gasreductie gigantisch. En dan heb je nog de inkomsten uit het Bitcoinminen zelf”, werpt De Groot op.Uitbetalen in Bitcoin Inkomsten uit Bitcoin zijn gegarandeerd, ondanks het feit dat minen gebeurt via duizenden computers die voortdurend concurreren om als eerste een stukje code te ontsluieren. De rekenkracht van je miners worden namelijk toegevoegd aan een zogenoemde miningpool; een groep waar miners hun krachten bundelen om Bitcoinblocks te minen. De eigenaar van een miner wordt dagelijks uitbetaald in Bitcoin naargelang de rekenkracht die hij of zij aanlevert en afhankelijk van de hoeveelheid blocks die de miningpool die dag samen kon minen. Klanten van De Groot worden meestal aangesloten op de mininggroep SlushPool, dat in totaal 4,29 procent van de rekenkracht van het Bitcoinsysteem aanlevert. In de laatste zeven dagen kon de groep al 43 blocks minen en toevoegen aan de blockchain van Bitcoin. Dat leverde de miners van SlushPool volgens de huidige blockbeloning al 268,75 Bitcoins op. Er werd onder alle miners van de groep dus 5,1 miljoen euro verdeeld. Een klant van De Groot, die een miner heeft geplaatst om planten in een serre te verwarmen, verdiende elke dag zo’n 7,5 euro door dit systeem. Dat betekent een passieve jaarlijkse inkomst van rond de 2.700 euro volgens de huidige koers van Bitcoin. “Miners staan wel dag en nacht aan, vooral als ze nieuw zijn omdat ze dan nog het meest efficiënt zijn. Ze leveren gewoon voortdurend een rendement op." Overschotten van zonnepanelen naar miner De Groot ziet verschillende toepassingen opduiken voor miningcomputers in de komende jaren. “Wat er nog gaat gebeuren, is dat er overschotten gaan ontstaan door de energietransitie naar duurzame manieren van stroomopwekking. Bitcoinminers kunnen hier wellicht, zoals in de Amerikaanse staat Texas, een belangrijke rol spelen in de balancering van het stroomnetwerk”, meent de ondernemer. Wanneer er even niet genoeg wind of zon zou zijn, zal het moeizaam zijn om een gascentrale op korte termijn in te zetten om tekorten op het stroomnetwerk op te vangen. “Wat je dan wel kan doen is een constante stroomvraag afschakelen, zoals die miners”, vult De Groot aan. De miningcomputers zijn namelijk onmiddellijk afschakelbaar en kunnen zo direct inspelen op de stroom die beschikbaar is op het net. Ook interessant: De Groot merkt op dat je de computers kan inzetten om overschotten van je zonnepanelen te gebruiken. “Wanneer een accu in je huis volgeladen is in de zomer heb je liever een machine staan die je kan aanzetten om die extra energie in te pompen en nog iets op te leveren." Er werd nog nooit zoveel rekenkracht gepompt in Bitcoin als vandaag, ondanks de recent lagere koers van de cryptomunt. “Dat zegt heel veel over wat men denkt over de toekomst van Bitcoin. Men blijft het minen, soms zelfs met verlies”, besluit De Groot.Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.