Teun Schröder
23 september 2020, 15:23

E-fuels: een cruciaal onderdeel in de verduurzaming van de transportsector

Synthetische brandstoffen geproduceerd met elektriciteit (e-fuels) kunnen een belangrijke rol spelen in het terugdringen van de CO2-uitstoot van wegtransport, luchtvaart en scheepvaart. TNO deed samen met VoltaChem en SmartPort onderzoek naar de meest kansrijke e-fuels voor langeafstandstransport. Maar grootschalige toepassing is nog ver weg.

Adobestock vrachtwagens snelweg

E-fuels worden gemaakt van elektriciteit, water (H2), koolstofdioxide (CO2) en stikstof (N2). Met deze moleculen zijn partijen in staat om brandstoffen te maken die nagenoeg dezelfde eigenschappen hebben als hun fossiele voorganger. E-fuels gebruiken geen biomassa (zoals bij biobrandsoffen), waardoor ze niet concurreren met andere markten. In feite zijn e-fuels technisch niet anders dan conventionele brandstoffen, waardoor ze direct in vervoersmiddelen gebruikt kunnen worden. 

Voor duurzame productie van deze brandstoffen is het noodzakelijk dat de elektriciteit wordt opgewekt uit hernieuwbare bronnen en met elektrolysers tot bruikbare waterstofmoleculen gemaakt wordt. Idealiter wordt de bouwsteen CO2 uit de lucht gevangen, zodat een nagenoeg volledige klimaat-neutrale waardeketen ontstaat. De onderzoekers keken naar de mogelijkheden van vijf typen e-fuels: e-methanol, e-diesel, e-ammoniak, e-LNG en e-kerosine. Ook namen ze groene waterstof als brandstof mee in hun vergelijking.

Waterstof minder geschikt voor vrachttransport 

Voor vrachtwagentransport voor lange afstanden achten de onderzoekers met name e-methanol, e-diesel en e-LNG geschikt. Waterstof is alleen een oplossing voor vrachtvervoer met relatief korte afstanden. Ook kost het ombouwen en produceren van trucks met een waterstofbrandstofcel relatief veel geld, terwijl met de eerder genoemde e-fuels in grote lijnen dezelfde verbrandingsmotor gebruikt kan worden. E-ammoniak is vooralsnog onveilig doordat het een vluchtige stof is.

Meer mogelijk in scheepvaart

Voor de scheepvaart liggen de kosten en baten van de verschillende brandstoffen dicht bij elkaar, waardoor alle vijf brandstoffen (kerosine niet meegenomen) in theorie toepasbaar zijn. Doordat schepen beter uitgerust zijn om met gasvormige brandstof om te gaan kan waterstof interessant zijn voor korte afstanden, zoals veerboten, terwijl e-ammoniak geschikter is voor oceaantransport.

Voorlopig lijkt e-kerosine de enige geschikte brandstof voor de luchtvaart. Alhoewel de onderzoekers erkennen dat er radicale vliegtuigconcepten worden ontwikkeld (bijvoorbeeld met waterstofaandrijving), ligt dit nog ver in de toekomst. Traditionele vliegtuigontwerpen moeten te ingrijpend aangepast worden om ze geschikt te maken voor andere brandstoffen, wat ten koste gaat van passagiers- en laadvermogen.

Lees ook: Airbus presenteert conceptmodellen van uitstootvrije waterstofvliegtuigen

Technologie is er, nu de businesscase

De onderzoekers benadrukken dat er een drastische verandering in de brandstofproductie noodzakelijk is, waarbij overheden en industriepartners intensief moeten samenwerken. De komende 10 tot 30 jaar moeten stappen gezet worden op het gebied van R&D, productie en voertuigaanpassingen van en voor e-fuels. De infrastructuur voor tanken en distributie moet worden opgezet en wettelijke kaders zijn noodzakelijk om ontwikkelingen te reguleren.

“De technologie is in principe ver genoeg om e-fuels te ontwikkelen”, vertelt Richard Smokers van TNO in een digitale kennissessie. “In het buitenland lopen al pilots en de eerste demofabrieken zijn opgezet. Maar er kan pas op echt op grote schaal geproduceerd worden als de businesscase er is. Voor commercialisatie praten we echt over een periode tot 2050.”

Uitstoot van transportsector

De transportsector is verantwoordelijk voor 23 procent van de wereldwijde CO2 uitstoot. Bijna driekwart hiervan komt van het wegtransport en ongeveer 10 procent van de lucht- en zeevaart. “Deze uitstoot moet voor 2050 met 95 procent omlaag om de klimaatdoelen te halen”, zegt Smokers. “E-fuels bieden mogelijk een oplossing, mits de gehele keten de benodigde stappen zet en de productie en investeringen in de bijbehorende infrastructuur verhoogt.”

Bron: TNO | Beeld: Adobe Stock

Duurzaam leiderschap: jong geleerd is oud gedaan

Voor de jongere generatie is een baan die goed betaalt allang niet meer genoeg; ze willen ook iets veranderen in de wereld. Bijdragen aan een duurzamere toekomst op gebied van people, planet en profit kan voor hen niet vroeg genoeg beginnen.Jonge talenten voor een frisse blikEen interessante doelgroep voor bedrijven die hun vizier op de toekomst gericht hebben. Zij zijn júist op zoek  naar de duurzame leiders van morgen; jonge mensen met een frisse blik, brede kennis van de wereld en vooral de motivatie om dingen te veranderen. Hoe kijkt deze groep young professionals aan tegen duurzaam leiderschap? We vroegen het aan Chiara Schlösser (24), voormalig voorzitter van Enactus UvA.Enactus Nederland is onderdeel van een internationale beweging van Next Gen Leaders die zich inzetten voor een sociale en duurzame toekomst. Enactus leidt de nieuwe generatie ondernemende en verantwoorde leiders op met ‘a head for business and a heart for the world’. Bedrijven leggen maatschappelijke vraagstukken voor aan studententeams en krijgen daar innovatieve oplossingen voor terug.Jonge mensen kunnen bij uitstek die frisse blik toevoegen waar bedrijven naar op zoek zijn, vertelt Schlösser. “Naïviteit wordt vaak gezien als iets negatiefs. Maar kunnen we er niet eens voor applaudisseren? Alles kan nog als je jong bent. Later kom je in een denkpatroon terecht, maar als jong persoon heb je dat nog helemaal niet. Dat kan heel wat waard zijn.”De pijlers van een duurzame leiderUit onderzoek van André Nijhof (hoogleraar aan Nyenrode Business University) en Niels van Tent (senior consultant bij executive searchbureau Ebbinge) kwamen zeven pijlers van de ideale duurzame leider.Ben zelfbewust: wie ben je als mens en hoe behandel je anderen? Neem verantwoordelijkheid voor jezelf en voor anderen, maar bovenal voor de maatschappij: welke bijdrage zou je kunnen leveren? Het begint met een visie en daarna pas met een strategie. De volgende stap is risico’s nemen door te vernieuwen en de consequenties ervan te ervaren: ‘Innovatie is 75% tegengas overwinnen’. Overtuig anderen van je visie en je strategie, ben de verbindende factor. Onderweg naar je einddoel zijn er allerlei verleidingen, maar probeer vast te houden aan je visie; stippel je plan uit en ben koersvast. Een duurzame leider zoals hierboven beschreven wil impactvol zijn en de (eigen) wereld een stukje beter maken.Zelfreflectie en veerkrachtIs het nodig om alle zeven kwaliteiten helemaal eigen te maken voordat je duurzaam leider bent? André Nijhof zegt in een interview met DuurzaamBedrijfsleven van niet: “Heel vaak is de realiteit dat je een aantal dingen heel goed kunt en een aantal dingen wat minder. Dus zelfreflectie is vooral erg belangrijk.”De net-afgestudeerde Schlösser denkt dat veerkracht van enorm belang is wanneer je een visie na wil streven. Of het nou voor een bedrijf is of voor je eigen leven. “Koersvast zijn is heel mooi en zo’n duidelijke visie waaraan je vasthoudt moet er zeker zijn. Maar wat ik erin mis is dat je flexibel bent, leert van je fouten en aanpassingen maakt. Snel kunnen schakelen, dus niet dogmatisch zijn, in combinatie met die onbevangenheid als jong persoon, dat is erg belangrijk.”De eerste stappenJe hoeft in elk geval geen baas van een bedrijf te zijn om duurzaam leider te zijn, zegt Schlösser. Zelf is ze net klaar met haar master Global Business & Sustainability. “Iedereen is leider van zijn eigen leven. Als je geen bedrijf hebt, heb je nog steeds zeggenschap.” Enactus is voor haar het speelveld geweest om dat persoonlijke leiderschap te ontwikkelen.Goed voorbeeld doet goed volgen, is het idee. En des te jonger deze young professionals daarmee beginnen, des te sneller de transitie naar een duurzamere wereld. Schlösser: “Ik denk dat het gaat om inspireren. Dat je al vroeg leiderschap toont en het zo beter doet in de wereld.”Is jouw bedrijf op zoek naar een stagiair met een frisse blik op de toekomst? Zet een vacature uit op SDG's On Stage of lees hier meer over SDG's On Stage.Beeld: AdobeStock, eigen foto