Erika van Zinderen Bakker 09 februari 2023, 12:25

Kantelpunt in zicht: wereldwijde vraag naar elektriciteit stijgt, aanbod van hernieuwbare energie ook

Het aanbod van hernieuwbare elektriciteit stijgt hard, maar nog niet zo hard als de vraag naar elektriciteit. Toch ziet het ernaar uit, dat er in 2025 een omslagpunt wordt bereikt. Vanaf dat moment neemt het gebruik van fossiele brandstoffen voor het opwekken van elektriciteit af.

Adobe Stock 96622127 Zonne- en windenergie zullen de komende drie jaar de groei van de wereldwijde elektriciteitsvoorziening domineren. | Credits: Adobe Stock

Dit blijkt uit een rapport dat het Internationale Energie Agentschap (IEA) op 8 februari publiceerde. Het rapport brengt de vraag naar en het aanbod van elektriciteit gedetailleerd in kaart en laat daarbij de verhoudingen in de opwekkingsmix zien. Ook geeft het agentschap in het rapport prognoses over de ontwikkelingen in vraag en aanbod.

Opkomende economieën

De vraag naar elektriciteit steeg in 2022 met 2 procent. Het IEA verwacht dat die vraag in de komende drie jaar sneller gaat groeien, namelijk met 3 procent. Dat is een grotere groei dan vóór de corona-pandemie (de gemiddelde groei was toen 2,4 procent). De stijging in vraag komt vooral door opkomende economieën in Azië, zoals India en Zuidoost-Azië.

“De groeiende vraag naar elektriciteit in de wereld zal naar verwachting versnellen”, zegt Fatih Birol, uitvoerend directeur van het IEA. “Het goede nieuws is dat hernieuwbare energiebronnen en kernenergie snel genoeg groeien om aan bijna al deze extra ‘honger’ te voldoen, wat suggereert dat we dicht bij een kantelpunt voor de uitstoot van de energiesector staan.”

Daling in CO2-uitstoot na 2025

De uitstoot van CO2 door wereldwijde elektriciteitsopwekking bereikte in 2022 een recordhoogte. Dit heeft onder andere te maken met de toename van de stroomvraag in Azië, maar is ook toe te schrijven aan de grote inzet van steenkoolcentrales in Europa. Doordat de gastoevoer uit Rusland stopte, schoot de gasprijs omhoog. Steenkoolcentrales moesten een deel van de vraag naar elektriciteit opvangen. Het IEA verwacht dat de emissies uit Europese elektriciteitsopwekking tot 2025 gemiddeld met ongeveer 10 procent per jaar dalen. Wereldwijd verwacht het agentschap dat de uitstoot de komende drie jaar zal stabiliseren en daarna zal dalen.

Sterke groei hernieuwbare energiebronnen

Zonne- en windenergie zullen de komende drie jaar de groei van de wereldwijde elektriciteitsvoorziening domineren. Samen met kernenergie dekken ze het overgrote deel van de stijging in de wereldwijde energievraag tot 2025. Door de sterke groei van hernieuwbare energiebronnen verwacht het IEA dat hun aandeel in de wereldwijde energiemix zal stijgen van 29 procent in 2022 tot 35 procent in 2025. Het aandeel van kolen- en gasgestookte opwekking zal dalen. Daarmee daalt dan ook de emissie-intensiteit, de hoeveelheid uitstoot per opgewekte kilowattuur stroom.

Meer lezen over zonne- en windenergie?

Het aftellen is begonnen: is de Nederlandse modebranche klaar voor deze duurzaamheidswetten?

Drie, twee, een: recyclen maar De eindversie van de UPV (in het Engels: EPR) staat nog steeds niet zwart op wit, maar in het voorjaar moet de regeling al ingaan. De kern van het verhaal is dat producenten en importeurs van kleding- en huishoudtextiel de inzameling en verwerking van hun producten aan het eind van hun ‘leven’ zelf moeten gaan financieren. Op dit moment is dat de verantwoordelijkheid van de gemeentes, maar dat gaat lang niet altijd goed. Bedrijven moeten een bijdrage gaan betalen voor de producten die ze op de markt brengen; de schattingen lopen van 0,06 tot 0,57 eurocent per kilo. Dit moet de branche een financiële prikkel geven om hoogwaardige stoffen te gebruiken en zelf te gaan recyclen. Bedrijven hebben nog tot half februari om aan de meldplicht te voldoen. Ze moeten zich kenbaar maken als producent of importeur en een schatting maken van hun productieaantallen. Ketentransparantie: alles open De aanname achter de CSRD is, dat gereguleerde transparantie over het productieproces moet leiden tot de verduurzaming van de modebranche. De regeling verplicht bedrijven om eenduidig over hun impact op mens en milieu te rapporteren. Dit soort informatie wordt al steeds meer gedeeld – al dan niet geïntegreerd in het jaarverslag, maar er is nog veel vrijheid in de invulling. Daardoor is het lastig om te zien wie echt vooroploopt en wie achterblijft. De meeste Nederlandse bedrijven zijn (nog) geen target van de CSRD; ze zijn nu te klein, maar in 2026 moet MKB er ook aan geloven. Het in kaart brengen van de keten van bijvoorbeeld een shirt tot aan het katoenplantje is bovendien een enorm karwei. Daarom doen bedrijven er goed aan om al in actie te komen. Nederlandse modesector: ‘oriënterend’ of op dreef De tendens onder Nederlandse modemerken is oriënterend, nieuwsgierig en afwachtend. Een minderheid steekt alvast de handen uit de mouwen – ook als de tijd nog niet dringt. Change Inc. vroeg modemerken in Nederland hoe zij zich voorbereiden op de aanstaande regels. MUD Jeans heeft een volledig transparante toeleveringsketen.Fabienne Chapot UPV Geertje van Bavel – Head of Impact: “Je moet straks gaan betalen voor elk artikel dat je niet kunt verwerken en er komen misschien dingen bij, zoals dat je een ‘x’ procent van je afzet moet kunnen recyclen. Er is nog veel onduidelijkheid, maar wat wij in ieder geval doen is ons registreren bij stichting UPV textiel. Dat is een initiatief van INretail en Modint om te zorgen dat er straks gezamenlijk actie kan worden ondernomen. Vóór de UPV keken we of we zelf recyclingstations in onze winkels kunnen toevoegen, maar we zijn nog aan het afwachten of dat wel effectief is. We vragen ons ook af in hoeverre recycling in eigen boetieks meegenomen wordt in de UPV(-bijdrage).” CSRD “We zijn nog niet wettelijk verplicht om de informatie van de CSRD te communiceren, maar zetten daarin al wel grote stappen. We zijn bezig met een vernieuwde vorm van impact reporting en werken samen met tex.tracer. Dat is een blockchain platform dat ons helpt om transparantie te creëren in de keten. We hebben daardoor al een goed beeld van onze Tier 1 (directe leveranciers). De factory overview is op onze website beschikbaar.” MUD Jeans UPV Lea Landsberg – CSR and Sustainable Communications Officer: “De UPV begint bij de ontwerpfase. Door slechts een klein aantal stoffen te gebruiken in onze collecties – voornamelijk gerecycled en biologisch katoen, vermijden we overtollig materiaal en garanderen we recyclebaarheid. Voor klanten die hun spijkerbroek ‘leasen’, bieden we ook gratis reparaties aan om de levensduur van hun spijkerbroek te verlengen. Met de UPV wordt het een eigenbelang om afval te verminderen. Verouderde 'uit het oog, uit het hart'-filosofieën zullen hopelijk ruimte maken voor nieuwe, toekomstbestendige concepten.” CSRD “Wij hoeven hier als klein bedrijf nog niet aan te voldoen, maar we lopen al voorop door onze transparantie. We voeren gedetailleerde LCA's (Life Cycle Analyses) uit op al onze producten, zodat we hun ecologische voetafdruk kennen. Ook hebben we een volledig transparante toeleveringsketen en een gedragscode voor leveranciers waarop wordt gecontroleerd door derden.” MUD Jeans werkt ook met tex.tracer. Een voorbeeld van hoe de technologie werkt vind je hier.LOAVIES UPV Kristina Johansson – CEO: “We lanceren deze maand RELOAVED, een platform waar onze klant kan bijdragen aan circulariteit door RELOAVED-artikelen aan andere klanten te verkopen.” CSRD “Wij vallen (vooralsnog) buiten de regeling, want we zijn een middelgroot bedrijf. We hebben wel een interne routekaart om ons voor te bereiden op het toepassen van best practice op het gebied van duurzaamheidsrapportage.” Josh V UPV Yenneke de Moes – CSR & Sustainability Coordinator: “We zijn al een aantal jaar achter de schermen bezig met duurzaamheid. Zo hebben we een routekaart naar duurzamere kledingcollecties met de belofte om in 2026 om 100 procent van ons katoen, polyester en viscose te hebben vervangen voor een duurzamer alternatief. We hebben besloten ons aan te sluiten bij Stichting UPV collectief; door de handen ineen te slaan kunnen we de sector als geheel duurzamer maken en op efficiëntere wijze inzamelen, hergebruiken en recyclen.” CSRD “We zijn momenteel bezig met het opstellen van ons eerste duurzaamheidsjaarverslag volgens de Global Reporting Index (GRI). Dit met oog op de aankomende CSRD die op dit moment nog niet van toepassing is voor Josh V.” YAYA UPV Kelly van der Kraan – Marketing: “We zijn lid van het UPV comité, maar omdat het nog volop in ontwikkeling is kunnen we hierover nog niet veel delen. Daarnaast doen we op dit moment mee met een duurzaam project van ABN Amro en hebben we een deel van onze plastic polybags (waar de producten in worden verzonden, red.) vervangen voor papieren.” CSRD Geen reactie. Baat bij goede voorbereiding Suitsupply, Sissy-Boy, Costes, Cotton Club, HEMA, WE Fashion, Vanilia, G-Star, Scotch & Soda, de Bijenkorf, Shoeby en Zeeman hebben vooralsnog niet gereageerd. Een goed begin is het halve werk. Modemerken die de CSRD en UPV hoog op de agenda hebben staan zullen daar ongetwijfeld baat bij hebben. Het totaaleffect van de nieuwe duurzame regels hangt af van wat het gros doet. We houden de kledinghopen en transparante rapportages in de gaten. Meer lezen? Modeketens vanaf 2023 verantwoordelijk voor inzameling en recycling afgedankte kleding