Sabine Sluijters 04 oktober 2021, 14:09

Klimaatmaatregelen China bedreigen aanvoer zonnepanelen Europa

In zijn streven de CO2-doelstellingen te halen heeft de regering Xi Jinping het energieverbruik in China aan banden gelegd. Energie-intensieve bedrijven zijn gedwongen de productie drastisch te verlagen. Maar dit heeft een akelige bijwerking voor de energietransitie: door de maatregel stijgen de prijzen voor zonnepanelen en dreigt de aanvoer naar Europa te stagneren.

Productie van zonnepanelen in China Zowel het delven van grondstoffen als de productie van de zonnepanelen zijn energie-intensieve processen | Credits: Adobe Stock

Het bestrijden van de klimaatcrisis in het ene land kan grote gevolgen hebben voor andere delen van de wereld. De klimaatmaatregelen die de Chinese regering neemt om zijn CO2-uitstoot te reduceren, hebben een negatief effect op de voortgang van de energietransitie in Europa en Nederland.

Energie op rantsoen

China kampt de laatste weken met stijgende prijzen voor steenkool. Daarnaast heeft de regering Xi Jinping de maatregelen om de CO2-uitstoot te verlagen vorige week aangescherpt. Hierdoor kan het land de grote vraag naar elektriciteit niet meer bijbenen. Verschillende provincies hebben een maximum opgelegd gekregen dat ze aan energie mogen verbruiken. Dit leidt ertoe dat fabrieken, havens en inmiddels ook burgers in China soms dagen achtereen zonder stroom zitten.

Volgens schattingen van zakenbank Goldman Sachs wordt 44 procent van de maakindustrie getroffen door de energiepolitiek van Xi Jinping. Als gevolg daarvan heeft de zakenbank de economische groeiverwachting voor China verlaagd van 8,2 procent naar 7,8 procent. Ook de investeringsbank Morgan Stanley de China International Capital Corporation waarschuwen voor een lagere economische groei vanwege de energietekorten.

De energietekorten zijn, naast de gestegen kolenprijs, direct terug te voeren op de klimaatambities van de regering in Beijing. China belooft dat zijn CO2-uitstoot in 2030 op zijn hoogtepunt is en daarna alleen nog maar zal dalen. De energievoorziening in China leunt nog zwaar op kolencentrales, met bijbehorende emissies. Een van de maatregelen van de regering van Xi Jinping om zijn eigen CO2-doelen te halen, is het energiegebruik aan banden leggen. Die maatregel zorgt ervoor dat energie-intensieve bedrijven de productie moeten staken.

Energie-intensieve processen

Dat raakt de productie van zonnepanelen. Want zowel het delven van grondstoffen als de productie van de panelen zijn energie-intensieve processen. Ook Chinese leveranciers van silicium en polysilicium, grondstoffen voor de productie van zonnepanelen, zijn op rantsoen. Zo hebben bedrijven in de zuidwestelijke provincie Yunnan de opdracht gekregen om de productie met 90 procent te verlagen en het stroomverbruik tot december te verminderen.

De energiecrisis in China werpt inmiddels ook zijn schaduw vooruit naar de duurzame energiesector in Europa. Want China produceert de meeste groene technologie in de wereld. De onderdelen voor windmolens en zonnepanelen, maar ook de zeldzame aardmetalen die essentieel zijn voor duurzame technologieën komen allemaal uit China. Europa is daardoor voor de voortgang van de energietransitie sterk afhankelijk van China.

En dat is nu te merken, want de prijzen voor zonnepanelen en onderdelen daarvan zijn als gevolg van de energiecrisis flink gestegen. En volgens marktonderzoekbureau InfoLink, dat gespecialiseerd is in de hernieuwbare energiemarkt, is het einde nog niet in zicht. Sterker nog, de verwachting is dat de restricties op energieverbruik in het laatste kwartaal alleen maar zullen toenemen. Volgens InfoLink is het aannemelijk dat sommige zonne-energieprojecten hierdoor niet op tijd kunnen worden afgerond.

CEO Piet Jan Heijboer werkt met Croonwolter&dros aan de eerste energieneutrale tunnel ter wereld

Wat doet Croonwolter&dros zoal om de klimaatdoelen van Parijs te halen? “Je zou beter kunnen zeggen: wat is onze bijdrage aan de energietransitie? We kijken binnen onze onderneming bewust naar wat wij anders kunnen doen om een forse bijdrage te leveren aan de energietransitie. De wereld verandert nu zo snel, dat hadden we tien jaar geleden niet voor mogelijk gehouden. En we moeten steeds sneller inspelen op die veranderingen. We dragen daar al aan bij met onze innovaties, maar ook door materiaal te hergebruiken en vooral proactief met onze klanten mee te denken over hoe zij beter kunnen functioneren. We zijn van origine een technisch dienstverlener. In het verleden werkten we meestal reactief, aan de hand van wat een klant vroeg. Meestal waren wij met installaties de laatste in de keten. Daar zien we nu echt verandering ontstaan: door onze technische kennis en doordat we de opgave beter snappen, weten we wat er nodig is. Daardoor word je vanzelf meer bij de voorkant van het proces getrokken. We worden gelijkwaardiger. En daarnaast ook steeds professioneler. Want iedereen is op zoek naar betere en slimmere oplossingen. Een voordeel is dat we groot zijn, dat we veel klanten hebben, veel projecten zien en voor schaalvoordelen kunnen zorgen. We kunnen steeds meer zaken standaardiseren, modulair en schaalbaar maken." Liever luisteren? Piet Jan Heijboer was onlangs te gast in onze podcast Change Short Stories.Hoe gaan jullie de komende jaren bijdragen aan de toekomsteconomie?   “De A16 Rotterdam wordt met een hoger gelegen verbindingsboog aangesloten op de bestaande A13 richting Delft. In dit tracé komt de eerste energieneutrale tunnel ter wereld. Dat betekent dat wij allerlei slimme innovaties in die tunnel hebben doorgevoerd, zoals het plaatsen van zonnepanelen om energie op te wekken. Maar ook hebben we gekeken naar hoe er zo min mogelijk energie kan worden gebruikt. Hoe kunnen we zo’n tunnelinstallatie, die uit vijftig verschillende deelinstallaties bestaat, zo optimaal mogelijk gebruiken en daar slimme oplossingen in verwerken? Zo hebben we een speciale coating aangebracht op de tunnelmuren. Die maakt de tunnel lichter, zodat er minder kunstmatig licht nodig is. Dat doen we allemaal om zo min mogelijk energie te gebruiken. Ook hebben we installaties voor een groot deel op 24 volt gemaakt. Dat betekent dat elektriciteit van de zonnepanelen niet omgezet hoeft te worden naar wisselstroom, wat we normaal gesproken gebruiken voor het aansturen van installaties."Wat is er nodig om de komende jaren vooruitgang te boeken?   “In de eerste plaats hebben we een andere mindset nodig, een cultuurverandering, en daar stuur ik erg op. We gaan van reactief naar proactief. Het gaat erom dat je relevant bent en blijft. Wij willen een verschil blijven maken, omdat het ook ons gehele bedrijf, onze collega’s en onze klanten en partners inspireert. Hoe gaaf is het dat je de planeet beter kan doorgeven dan die was! De kunst is om jezelf de ruimte te geven om vanuit de positie waarin je zat, te kunnen ontwikkelen en veranderen naar die nieuwe positie. In de tweede plaats besteden we veel aandacht aan innovatie en samenwerking. Een voorbeeld hiervan is de digital twin. In de bouw merk je dat het lastig is om alle wensen en eisen vooraf in te schatten. Daar krijg je nog wel eens discussies over gedurende het traject. Dus we hebben daarvoor de techniek van een digital twin ingezet. Zo kunnen we visualiseren wat er allemaal komt kijken bij de voortgang van het project. Dat werkt veel beter dan dat je inschattingen blijft maken, want je kunt laten zien waar een verandering in de installatie toe leidt. En een bijkomend voordeel is dat we de toekomstige gebruikers via de digital twin kunnen opleiden. Op deze manier kunnen zij vroegtijdig leren hoe de techniek aangestuurd moet worden. Dus het is meteen een trainingsprogramma geworden. Uit innovatie komt dan altijd weer een nieuw verdienmodel, maar vooral ook inspiratie.”Dit artikel is onderdeel van een reeks interviews met directeuren en andere beslissers over hun impact op de toekomsteconomie. Eerder spraken wij Wieger Droogh van PreZero, Coen de Ruiter van Greenchoice en Arthur van Schayk naar Remeha. Benieuwd naar hun verhalen? Lees ze hier.