André Oerlemans
03 juni 2024, 12:00

Record aan zonne-energie in natste meimaand ooit

Hoewel het de natste meimaand ooit was, was het ook de meimaand met de hoogste opwek aan zonne-energie ooit. Bijna kwam het tot een algeheel record; alleen in juni 2023 wekten zonnepanelen in Nederland meer stroom op. In totaal was 61 procent van alle opgewekte elektriciteit groen. Vorig jaar mei was dat nog 58 procent.

Zonnepanelen 2 Nederland is wereldkampioen zonnepanelen. | Credits: Adobe Stock

Dat blijkt uit de maandcijfers van Energieopwek.nl, een samenwerking van het Nationaal Klimaat Platform met EnTranCe/Hanzehogeschool Groningen, Tennet en Gasunie.

Zon grootste energiebron

Zonne-energie was in mei de grootste duurzame energiebron: 35 procent van alle stroom en 20 procent van alle energie kwam uit zonnepanelen. Dat terwijl het volgens het KNMI
de natste meimaand was sinds het begin van de metingen. Er viel gemiddeld 127 millimeter regen, terwijl 55 millimeter normaal is. Het vorige record stamde uit mei 1983, toen er 115 millimeter regen viel. Ook de zon scheen minder dan gemiddeld. Het KNMI telde 199 zonuren, terwijl 218 het gemiddelde is. Dat er desondanks zoveel zonne-energie werd opgewekt, komt door de enorme toename van het aantal zonnepanelen. Sinds begin dit jaar is Nederland wereldkampioen, met een totaal vermogen van 24,4 gigawatt en gemiddeld 3,5 zonnepanelen per inwoner, het hoogste van de hele wereld.

Biomassa produceert meer energie

Windenergie, in april nog goed voor bijna 40 procent van alle groene stroom, had in mei slechts een aandeel van 20 procent. Gekeken naar alle energie – dus ook naar warmte – produceerde biomassa zelfs meer petajoules dan wind. Bij elkaar opgeteld produceerden ze wel weer de helft van alle hernieuwbare energie.

Vaker negatieve prijzen

Door alle wind- en zonnestroom is er vaak meer aanbod aan groene stroom dan vraag, zeker in winderige weekeinden met veel zon. Exporteren is dan niet altijd een optie omdat in omringende landen ook weinig vraag naar stroom is. Op zulke momenten wordt de elektriciteitsprijs negatief. Dat was tot en met 2 juni dit jaar in totaal al 176 uur het geval. Vorig jaar was dat in de eerste vijf maanden 100 uur het geval.

10 procent zon en wind niet gebruikt

Op dat soort momenten kiezen producenten er noodgedwongen voor om windturbines stil te zetten en zonnepanelen af te schakelen. Anders moeten ze betalen voor hun geleverde stroom. Hoe vaak dat gebeurt, is nog onduidelijk. Daarvoor ontbreken de data. Alleen voor wind op zee kan Energieopwek.nl meetgegevens zien. Op basis van voorlopige modellen is de schatting dat in mei zo’n 10 procent van het productiepotentieel van wind en zon niet is gebruikt. Dat is ongeveer 400 gigawattuur. Ter vergelijking: het totale stroomverbruik van Nederland is ongeveer 300 gigawattuur per dag. Deze verloren stroom zou opgeslagen kunnen worden in batterijen, power-to-heat-systemen of met elektrolysers omgezet kunnen worden in groene waterstof. Investeringen hierin komen volgens het klimaatplatform maar mondjesmaat tot stand.

Doel voor 2030

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2030 gemiddeld 70 procent van de stroom hernieuwbaar moet zijn. In april zat Nederland al boven dat percentage, vorige maand weer niet. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) gaat ervan uit dat 85 procent haalbaar is. Het klimaatplatform benadrukt op zijn beurt steeds dat stroomverbruik slechts 20 procent uitmaakt van de totale Nederlandse energieconsumptie. De meeste energie – 55 procent – gaat naar warmte voor gebouwen, woningen en industrie.

Lees ook:

Opmerkelijk: aan deze windturbine laad je je elektrische fiets op

In Middelburg is eerder deze maand een kleine windturbine geplaatst die niet alleen groene energie opwekt, maar ook direct kan worden gebruikt als oplaadpunt voor de elektrische fiets. De ‘Flower Turbine’ is geplaatst op een bekende fietsroute langs het Veerse Meer. De turbine is voorzien van een stopcontact (2 keer 600 watt) waarmee het mogelijk is om bijvoorbeeld je elektrische fiets, of je telefoon op te laden. Terwijl je fiets aan de lader ligt, kun je op het nabijgelegen bankje genieten van het uitzicht over het meer. Energiebesparing bij ondernemers Middelburg kreeg de Flower Turbine niet zomaar. De gemeente won de turbine omdat de ondernemers uit de gemeente massaal voldeden aan de informatieplicht over energiebesparing. Bijna alle bedrijven gaven in 2022 inzicht in de maatregelen die ze namen om energie te besparen. Het leverde de gemeente de EZK Energie Award op. Deze prijs wordt sinds 2019 uitgereikt aan organisaties die zich onderscheiden op het gebied van energiebesparing, de opwek of het gebruik van hernieuwbare energie. Rapportageplicht Ondernemers die een jaarlijks verbruik van 50.000 kilowattuur of 25.000 kuub aardgas gebruiken moeten per 2019 eens in de vier jaar rapporteren over de maatregelen die zijn genomen om energie te besparen, zoals het aanbrengen van isolatie. Daarbij zijn ze verplicht om energiebesparende maatregelen door te voeren die een terugverdientijd van vijf jaar of minder hebben. In de praktijk blijkt deze regelgeving alleen lastig te handhaven en voldoen nog maar weinig bedrijven volledig aan de verplichting. Persoonlijk contact Middelburg daarentegen blonk uit met de rapportageverplichting. “Persoonlijk contact is het sleutelwoord om bedrijven en instellingen te helpen verduurzamen”, zegt Marina Bührs-Simonse van de gemeente Middelburg. “Door met elkaar in gesprek te gaan, maak je mensen niet alleen bewust van het energieverbruik, maar kom je ook snel tot inzicht welke mogelijkheden er zijn om energie te besparen.” Lees ook: Opmerkelijk: bier brouwen met rioolwaterOpmerkelijk: op de Olympische Spelen krijgt de Franse keuken een plantaardig tintjeOpmerkelijk: geothermie 2.0 door boringen naar magma