Sabine Sluijters 14 april 2022, 17:19

Susan Ladrak van Grolsch: 'Het uiteindelijke doel is dat we meer aan de aarde teruggeven dan we nemen'

Susan Ladrak is chemisch technoloog en sinds de nieuwbouw van de brouwerij in 2004 in verschillende functies werkzaam bij bierbrouwer Grolsch. Sinds 2020 is Ladrak Sustainability Manager van de brouwerij in Enschede.

Grolsch 27sep18 Susan Ladrak 8020 Ik ben erg geïnspireerd door het zogenaamde kathedraaldenken.

Hoe draag jij bij aan snelle verduurzaming?

“De rode draad door mijn werk bij Grolsch is energie, energiemanagement en water. En dan vooral het reduceren van het gebruik van energie en water. Ik ben intrinsiek gemotiveerd door efficiëntie. Sinds 2004 hebben we het verbruik van water en energie met 30 procent naar beneden weten te krijgen. Maar efficiëntie houdt ergens op en dan moet je naar alternatieven kijken om te verduurzamen. Daarvoor zie ik talloze mogelijkheden.

Eén daarvan is het afnemen van warmte van Twence, de afvalverwerker in Enschede. Zij hebben een bio-energiecentrale voor niet-herbruikbaar afvalhout. De warmte uit deze bio-energiecentrale gaan ze aan Grolsch leveren. In 2008 zaten we al om de tafel voor het aanleggen van het warmtenet, maar toen was de tijd er niet rijp voor. We bleven in gesprek en acht jaar later ging het balletje alsnog rollen. Eind dit jaar gaat het werken en komt tweederde van de warmte die Grolsch nodig heeft van Twence.

De brouwerij heeft een grote energievraag. Enerzijds elektriciteit voor het koelen van het bier dat vergist wordt, en voor ventilatie. Daarnaast is ook veel warmte nodig voor het brouwproces en afvullen van het bier. De benodigde energie proberen we zo veel mogelijk te reduceren en daarnaast zoveel mogelijk vervangen door duurzame bronnen. Dankzij de aansluiting op het warmtenet van Twence verlagen we ons aardgasverbruik met 72 procent.”

Welk type leider is nodig voor verduurzaming?

“Je moet intrinsiek gemotiveerd zijn en een passie hebben voor verduurzamen. Anders is het lastig om koers te houden. En je moet mensen kunnen verbinden en goed kunnen luisteren. Open staan voor ideeën en ambitieus zijn.

In de samenwerking met Twence heb ik ervaren dat het helpt als je samen meer bent dan twee partijen. De directeuren hadden het zelfs over een huwelijk met elkaar. Natuurlijk is er ook soms wat wrijving, dat hoort erbij. Maar dat lossen we op en daarna gaan we weer sterker verder.

Voor mij is niks gek genoeg. Kom maar op met je plan. Ik stel dan altijd de vraag: “wat is ervoor nodig om dit plan mogelijk te maken?”. Soms zie je dat je heel veel inspanningen moet doen, maar dat het idee weinig oplevert. Dan zijn er misschien andere ideeën die op dat moment meer duurzaamheidswinst opleveren die hogere prioriteit moeten krijgen.

Ik zeg nooit op voorhand dat een idee niet kan. We zijn nu projecten aan het uitvoeren die nog geen businesscase hadden toen ze bedacht werden. Nu wel. Omstandigheden kunnen in de loop der tijd veranderen. Op basis van gesprekken met mijn teams bepaal ik wel welke projecten prioriteit krijgen. Dat hoort ook bij een goede leider: focus houden. We kunnen niet alles tegelijkertijd te doen.

De brouwerij van Grolsch krijgt eind dit jaar duurzame warmte | Credit: FlippyFlink, Wikipedia

Wat motiveert jou?

Er zijn altijd momenten van tegenslag. Mijn lijfspreuk is: “If you
want it, you can do it”. Ik ben erg geïnspireerd door het zogenaamde
kathedraaldenken. Bijvoorbeeld de Sagrada Familia, waaraan sinds 1882
wordt gebouwd. Zo werk ik ook samen met mijn teams, in kleine stapjes
vooruit en plannen bijstellen daar waar nodig, terwijl we het grotere
doel voor ogen houden. Dat uiteindelijke doel is dat we meer teruggeven
aan de aarde dan dat we nemen.

Wat heb je nodig omdat doel te bereiken?

“Een team met dezelfde passie en drijfveer waarmee je kan spiegelen
en die mij een spiegel voorhouden. En tegelijkertijd met z’n allen de
schouders eronder kan zetten om ambities te realiseren.

De erkenning
vanuit Japan en Europa is een extra motivatie om een stapje extra te
zetten. Grolsch is onderdeel van het Japanse Asahi. Binnen Europa hebben
we 15 brouwerijen en nog een aantal in Japan en Australië. Japan
ziet ons als een voorbeeld voor de andere brouwerijen als het gaat om de
energietransitie. Ik geniet ervan om samen met onze Asahi-collega’s te
onderzoeken hoe zij hun energietransitie kunnen ontwerpen en uitvoeren.“

Is de thermo-akoestische warmtepomp de oplossing voor de warmtetransitie?

Hartman studeerde civiele techniek in Delft en stortte zich vervolgens op de markt voor elektrisch vervoer. In 2015 stuitte hij op het idee voor de thermo-akoestische warmtepomp, dat bij ECN (nu TNO) op de plank lag. Hij sloot een licentie-overeenkomst af met ECN voor de toepassing van thermo-akoestiek en richtte in 2016 Blue Heart Energy op.Hoe zorg jij voor snelle verduurzaming? “Als ik kijk naar energieverbruik, dan gaat 50 procent op aan het verwarmen van water en gebouwen. Daar zijn nog maar weinig goede oplossingen voor. Warmtepompen zij vooral geschikt voor nieuwbouw en voor tapwater is ook geen oplossing. Ook de aanleg van warmtenetten vordert traag. Bij ECN stuitte ik in 2015 op de techniek voor thermo-akoestiek. Die is op zichzelf niet nieuw, het is in 1860 al bedacht en er draait er al een in het NASA Spacecenter. Maar de techniek was in de wetenschap blijven hangen. Ik heb me drie maanden op een zolder opgesloten om de techniek te doorgronden. Ik heb heel veel onderzoek gedaan en vragen gesteld en kwam erachter dat dit de oplossing was. Na een jaar onderhandelen kreeg ik alle rechten en patenten in ruil voor aandelen en licenties. In 2016 richtte ik Blue Heart Energy op." Hoe werkt het? "Thermo-akoestiek maakt gebruik van geluidsgolven om warmte te maken. Daardoor heeft de warmtepomp geen koudemiddel nodig. Dat is een voordeel, want die vloeistoffen zijn extreem schadelijk." Lees ook dit stuk over het risico van koudemiddel "De akoestische warmtepomp kan bovendien hoge temperaturen halen. Dat betekent dat je hiermee je gasketel kunt vervangen zonder ingrijpende verbouwing of dure isolatie. Natuurlijk is verwarmen met lage temperatuur energetisch beter. Maar niet iedereen kan zich dat veroorloven. En hij maakt weinig lawaai, een ander probleem van bestaande systemen." Wat motiveert jou? "Ik wil impact maken. Bijdragen aan een betere wereld. Dat is gaandeweg gegroeid. Ik zie dat er verandering gaande is, maar ook dat het veel sneller moet dan het nu gaat. Ik ben niet iemand die zich zorgen maakt. Ik wil dingen oplossen. De industriële revolutie heeft ons veel gebracht. Maar we zijn doorgeschoten en hebben met techniek veel kapot gemaakt. Ik denk dat we dat met techniek kunnen oplossen. Daar wil ik aan bijdragen." Wat heb je daarvoor nodig? "Ik heb hele goede techneuten nodig. Alle kennis van TNO zit nu bij de mensen in het bedrijf. We begonnen twee jaar geleden met 4 man en zijn nu met 18. Deze maand komen er nog 4 of 5 bij. Goede techneuten vinden is echt een uitdaging. Zeker in Nederland. Hier leren studenten meer algemeen, maar soms moet je echt de diepte in. Een kwart van de mensen die bij ons werkt komt uit het buitenland. We hebben ingenieurs uit Amerika, Engeland, Spanje en Griekenland." Wat is je doel? "Volgend jaar gaan we de eerste warmtepompen testen in woningen. Dat doen we met bedrijven die verwarmingsketels maken, zoals Remeha. We willen niet exclusief met één partij werken, daarvoor is de techniek te goed. Voor de productie gaan we samenwerken met Confed, een sociale onderneming die high tech elektronica maakt. En in 2024 moeten de eerste akoestische warmtepompen op de markt komen." Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.